Adresa za pitanja ko kopa u Jezeru i da li ima sve neophodne dozvole su ministarstvo rudarstva i energetike i ministar Petar Đokić, odgovorili su nam iz opštine Jezero. Dozvola za nastavak istraživanja na području Jezera, Šipova i Mrkonjić Grada ne postoji ali su istraživanja i dalje u toku potvrdili su aktivisti na licu mjesta.
Od ministarstva smo više puta tražili da vrše redovne kontrole i da nas o tome obavještavaju, piše u odgovoru iz kabineta načelnice opštine Jezero Snežane Ružičić.
“Opština Jezero više godina unazad redovno traži informacije od nadležnog Ministarstva energetike i rudarstva koje je dalo odobrenje za geološka istraživanja na podrućju Mrkonjić Grada, Jezera i Šipova i koje je nadležno za sve dozvole i kontrole istih kao i da smo više puta tražili od ministartsva da se vrše redovne kontrole i da nas redovno izvještavaju u cilju informisanosti stanovnika lokalne zajednice“, piše, između ostalog, u odgovoru koji potpisuje načelnica Jezera Snežana Ružićić.
Petra Đokića smo pitali da li on zna šta se dešava u Jezeru, da li se kopa bez važećih dozvola a s obzirom da je Okružni sud u Banjaluci poništio posljednju dozvolu koju je imala kompanija Yugo Metals. Ministar Đokić nije odgovorio na poruku. Kada i ukoliko odgovori to ćemo objaviti.
U međuvremenu stiže odgovor na pitanja koja smo poslali kompaniji Yugo Metals. Djelimičan jer u ovoj kompaniji kažu da sve informacije ne mogu dijeliti sa javnosti. Tako kažu da rješenje za geološka istraživanja “predstavlja zvaničan dokument od posebne važnosti koji u skladu sa važećim propisima i poslovnom politikom kompanije nije moguće dostavljati neovlaštenim licima“.
“Naše aktivnosti se sprovode isključivo na osnovu važećih i odobrenih rješenja za geološka istraživanja, izdatih od strane Vlade Republike Srpske, odnosno Ministarstva energetike i rudarstva Republike Srpske. Takođe, poslujemo u potpunosti u skladu sa zakonima Republike Srpske, uz poseban fokus na zaštitu životne sredine, održivi razvoj i primjenu ESG standarda. Tokom izvođenja radova primjenjuju se mjere kojima se negativni uticaji na životnu sredinu svode na minimum, a svi postupci su predmet stalnog nadzora nadležnih organa. Razumijemo zabrinutost dijela javnosti kada su u pitanju ekološka pitanja i smatramo da je otvoren dijalog važan. Uvjeravamo vas da se svi naši radovi odvijaju u skladu sa zakonskim propisima i važećim ekološkim standardima“, odgovor je iz Yugo Metalsa.
Nema, međutim, odgovora na ključno pitanje a to je da li kompanija ima važeću dozvolu Ministarstva rudarstva i energetike. Tražili smo i dozvolu na uvid ukoliko važeća dozvola postoji.
Okružni sud u Banjaluci je u decembru po drugi put poništio Rješenje o produžetku geoloških istraživanja na području Jezera. U Centru za životnu sredinu su na mjestu gdje se vrše geološka istraživanja bili prije nekoliko dana i tada su zatekli radnike i mašine u radu. Oni su pozvali nadležne inspekcije da reaguju. Nema zvaničnih informacija o tome da je resorno ministartsvo na čelu sa Petrom Đokićem izdalo novu dozvolu kompaniji za nastavak geoloških istraživanja.
“Kompanija Yugo Metals Limited je nastavila geološka istraživanja na području opštine Jezero, uprkos presudi Okružnog suda u Banjoj Luci kojom je poništeno Rješenje za geološka istraživanja na području opština Mrkonjić Grad, Šipovo i Jezero sredinom decembra prethodne godine. Prema navodima Ministarstva energetike i rudarstva nije izdato novo Rješenje i čeka se odluka suda. Rješenje nije objavljeno u Službenom glasniku, niti na zvaničnom sajtu Ministarstva energetike i rudarstva niti opštine Jezero. Osim toga stanovništvo nije obavješteno o nastavku radova. U petak smo zajedno sa Centrom za životnu sredinu obišli bušotinu i ustanovili da se radovi odvijaju, jer smo zatekli radnike, mašinu koja buši i pumpu za vodu koja iz rijeke Jošavke izvlači vodu. Pozvali smo sve nadležne inspekcije da hitno izađu na teren. Pomno pratimo situaciju na terenu i čekamo reakciju inspekcije“, rekla je prije dva dana, za naš portal, Suzana Rajković iz udruženja “Dolina Plive”.
Banjalučki Okružni sud je prvu dozvolu za geološka istraživanja u Jezeru poništio u maju prošle godine. Sud je tada jasno ukazao da Ministarstvo nije poštovalo zakon – u poništenom rješenju nedostajali su ključni elementi, među kojima i naziv projekta, koordinate, ograničenja eksploatacije, te obaveze koje investitor mora ispuniti nakon istraživanja. Takođe, ni tvrdnje o stepenu realizacije prethodnih radova nisu bile dokazane. Nakon toga resorno ministarstvo na čelu sa Petrom Đokićem izdalo je novu koju je isti sud ponovo poništio.
Firma SNK Metali je, uprkos protivljenju lokalne zajednice i odbornika SO Jezero, u januaru 2025. dobila produženje istražnog roka do 2028. godine. Odluka je donesena 15 dana nakon što je firma uputila zahtjev, bez ikakvog javnog uvida ili konsultacije s lokalnom zajednicom.
Zanimljivo je da su odbornici SO Jezero još u junu 2023. jednoglasno glasali protiv nastavka istraživanja, a mjesecima ranije, u januaru iste godine, održani su i masovni protesti građana, eko-aktivista i organizacija iz cijele BiH.
Portal Gerila.info u više navrata je izvještavao o ovom slučaju, među prvima otkrivajući vezu između firme SNK Metali i australsko-mađarske kompanije Lykos Balkan Metals, kao i o pokušajima lobiranja načelnice opštine Jezero Snježane Ružičić, članice SNSD-a, da zaobiđe volju odbornika i građana. I pored otpora, istraživanja su nastavljena, a lokalni eko-aktivisti i opozicioni odbornici redovno su izloženi pritiscima.
O svemu smo, prije dvije godine, pravili mini dokumentarni film.
Vladimir Kovačević, Gerila info
