Traktori i stoka danas su se našli pred zgradom Opštine Bileća. Građani okupljeni protiv izgradnje solarne elektrane „Bileća 1“ time su pokazali od čega žive porodice koje koriste zemljište predviđeno za panele – od stočarstva, ispaše i proizvodnje hrane.
Protest je održan dva dana nakon što je ministar energetike i rudarstva Republike Srpske Petar Đokić sa banjalučkom firmom „Solar Agroland“ potpisao ugovor o koncesiji na 50 godina. Mještani Podosoja, Ljubišića,Toriča i Čepelice poručuju da se protive projektu koji bi, prema njihovoj ocjeni, mogao trajno ugorziti uslove za život i rad u tim selima.
Za Novicu Šešliju, stočara iz Podosoja, posljedice tog projekta imaju sasvim konkretno značenje -gubitak prostora nakojem napasa goveda.
„Od svoje petnaeste godine bavim se stočarstvom. Cijeli život sam uložio u to. Danas imam 35 grla goveda, a ponovo sam se kreditno zadužio da bih kupio još deset grla. Ako se na ovom prostoru izgradi solarna elektrana, ja više nemam gdje da napasam stoku. Za mene i moju porodicu to znači da više nemamo uslove za opstanak“, poručio je Šešlija.
Upozorio je da od pristupa tim pašnjacima zavisi i proizvodnja drugih domaćinstava.
„Ne može se oduzeti zemlja od koje ljudi žive i očekivati da ti ljudi samo tako nastave dalje. Mi od ovog posla živimo i hranimo svoje porodice“, rekao je.
Predsjednik Omladinske organizacije „Podosoje“ Božo Trklja saopštio je da je peticiju protiv izgradnje elektrane do sada potpisalo više od 3.000 građana. Prikupljanje potpisa se nastavlja.
Predsjednik Omladinske organizacije „Podosoje“ Božo Trklja podsjetio je da su mještani prije desetak dana razgovarali sa načelnikom Bileće Miodragom Parežaninom. Na sastanku su mu iznijeli nezadovoljstvo zbog planirane izgradnje solarne elektrane i upozorili na moguće posljedice po život stanovništva i privredne aktivnosti u ugroženim selima.
Trklja je ocijenio da načelnik tada nije pokazao dovoljno razumijevanja za njihove probleme. Prema njegovim riječima, Parežanin je istakao da je koncesiona naknada značajna za punjenje opštinskog budžeta i obezbjeđivanje sredstava za plate zaposlenih, te poručio da mu je “važnije preostalih 9.000 stanovnika Bileće nego 1.000 stanovnika” područja koja bi, kako mještani upozoravaju, bila direktno pogođena izgradnjom elektrane.
Parežanin je danas prisustvovao protestu. Prema izvještaju Direkta, odgovorio je da su njegove ranije riječi izvučene iz konteksta i da ima obavezu prema svim građanima. Tvrdi da sadašnja opštinska uprava nije dala pozitivno mišljenje o projektu i da se Ministarstvo poziva na raniju saglasnost. Naveo je i da je za potpisivanje ugovora saznao iz medija te da bez rješavanja spornih pitanja Opština ne može davati pozitivne saglasnosti.
Прикажи ову објаву у апликацији Instagram
Miloš Bošnjak, stanovnik Podosoja, na protestu je ponovo upozorio na, kako navodi, propuste u postupku dodjele koncesije. Istakao je neriješene imovinsko-pravne odnose i tvrdnju da mještani nisu blagovremeno obaviješteni niti su dali saglasnost za realizaciju projekta.
Bošnjak je ranije za Gerilu objasnio da obuhvat uključuje privatne parcele, ali i veliki zemljišni blok u suvlasništvu Republike Srpske, Opštine Bileća i više od 140 fizičkih lica. Upozorio je i na nedovršen regulacioni plan, odnos planirane elektrane prema zoni sanitarne zaštite izvorišta Oko i blizinu aktivnog vojnog strelišta.
Omladinska organizacija „Podosoje“ od Inspektorata RS zatražila je vanredni nadzor nad pripremom i izradom regulacionog plana. U prijavi, u koju je Gerila imala uvid, iznose se navodi o prekoračenju rokova, neobavještavanju vlasnika, netačnoj imovinskoj dokumentaciji i nedostajućim saglasnostima.
Vladimir Topić iz Centra za životnu sredinu ranije je za Gerilu upozorio da je koncesija dodijeljena uprkos zahtjevima stanovnika da se sporna pitanja prvo riješe.
„Bez jasne koncesione politike i bez jasnog plana u pogledu izgradnje solarnih elektrana na području Republike Srpske, Vlada pravi novi problem i dodjeljuje koncesiju“, rekao je Topić.
Prema kartografskom prikazu dostavljenom Gerili, planirani obuhvat „Bileće 1“ iznosi 312,9 hektara. Ministarstvo najavljuje elektranu snage 270 MW sa baterijskim sistemom za skladištenje energije, investiciju od 277,7 miliona KM i rok izgradnje od četiri godine.
Đokić projekat predstavlja kao priliku za razvoj Bileće i energetsku nezavisnost RS. Najavio je najmanje 3,5 miliona KM godišnjeg prihoda za opštinu, ali bi, prema objavljenim podacima Ministarstva o proizvodnji i koncesionoj naknadi, njen godišnji udio iznosio oko 2,07 miliona KM. Izvor razlike nije objašnjen u saopštenju niti u prenesenoj ministrovoj izjavi.
Ministar je rekao i da tek slijedi procjena uticaja na životnu sredinu, uz učešće stanovnika, te da bi projekat morao biti tehnički izmijenjen i udaljen od vodozaštitne zone ako se potvrde primjedbe o ugrožavanju izvorišta.
Gerila je ranije ukazala i na upravljačke veze koje od vlasnika „Solar Agrolanda“ vode do Cvijetina Đorđića i Grgura Mihaela Gostreca, suvlasnika firme „New Energy“ iz Obudovca, koja stoji iza mHE „Nevačka“ kod Han Pijeska. Najveći pojedinačni suvlasnik te firme je Goran Tadić, kojeg je BIRN ranije identifikovao kao Đokićevog vozača i jednog od osnivača lokalnog ogranka „Noćnih vukova“.
Današnji protest protekao je mirno. Okupljeni traže da institucije ispitaju postupak i uvaže interese ljudi koji na tom zemljištu žive i rade. Najavljuju nastavak borbe svim raspoloživim zakonskim i institucionalnim sredstvima.
Pola vijeka stalo je u jedan Đokićev potpis. Na zemlji predviđenoj za panele uskoro bi mogle da ostanu godine rada, stoka kupljena na kredit i porodice koje od tih pašnjaka žive.
Prije nego što obećane milione upiše u budžetske planove, vlast duguje odgovor na pitanje: gdje je u toj investiciji i multimilionskom projektu mjesto za njih, mještane naselja koja bi bila pogođena njegovom realizacijom?
Dejan Rakita / GERILA
