Promocija knjige Milana Ljepojevića „Kraj bala vampira“ u Budimpešti, koja govori o srpskim žrtvama, predstavlja selektivan pristup. Postavlja se pitanje zašto se neke žrtve pominju, a druge prećutkuju.
Ljepojević je na promociji rekao da knjiga govori o četiri zločina nad srpskim narodom: genocidu u NDH, zločinima u Srebrenici od 1992. do 1995. godine, NATO bombardovanju Republike Srpske 1995. i bombardovanju Srbije 1999. godine. Takođe je istakao da je knjiga prevedena na mađarski jezik radi „produbljivanja veza između srpskog i mađarskog naroda“.
Tu nastaje osnovni problem. Ako se već u Budimpešti govori o istorijskom stradanju Srba, onda je gotovo nemoguće zaobići Novosadsku raciju iz januara 1942. godine. Tada su mađarske fašističke vlasti u Novom Sadu i južnoj Bačkoj ubile hiljade ljudi, prije svega Srba i Jevreja. Hapšenja, strijeljanja i masovna ubistva trajala su od 4. do 29. januara 1942. godine, a prema podacima istoričara, ubijeno je više od 3000 ljudi.
Zato izostavljanje Novosadske racije ne izgleda kao slučajan propust. Ono izgleda kao selektivno pamćenje, a selektivno pamćenje je uvijek političko. Ono bira samo one zločine koji odgovaraju trenutnom narativu, a zanemaruje one koji bi taj narativ mogli učiniti neprijatnim.
Naravno, ne treba današnje Mađare proglašavati odgovornim za zločine fašističkih i okupacionih vlasti iz Drugog svjetskog rata. To bi bilo pogrešno i nepravedno. Ali isto tako nije pošteno govoriti o istorijskoj istini, a istovremeno prećutati jedan od najtežih zločina nad Srbima za koji su odgovorni mađarski fašisti. Ako se pred mađarskom publikom govori o srpskom stradanju, onda bi upravo Novosadska racija morala biti u fokusu.
U tome je licemjerje. Kada su zločinci Nijemci, ustaše ili NATO, onda se o srpskim žrtvama govori glasno. Kada bi trebalo pomenuti zločine mađarskih fašista, onda nastaje tišina koja predstavlja političku računicu.
Istinsko pomirenje ne gradi se tako što se nezgodni dijelovi prošlosti guraju pod tepih, nego onda kada se o svakoj žrtvi govori jednako. Srpske žrtve u NDH, srpske žrtve u ratu devedesetih, žrtve NATO bombardovanja, ali i Srbi, Jevreji i Romi ubijeni u Novosadskoj raciji, svi zaslužuju pamćenje bez političkih kalkulacija.
Problem nije u tome što se govori o srpskim žrtvama. Problem je u tome što se o njima govori selektivno. Takav pristup ne služi istini, nego trenutnom političkom kontekstu. A kada se istorija prilagođava politici, onda žrtve ponovo postaju sredstvo, a ne ljudi čija imena, sudbine i patnja zaslužuju poštovanje.
Zato bi priča o stradanju srpskog naroda morala uključiti i Novosadsku raciju. Bez toga, istorijska istina ostaje nepotpuna. A nepotpuna istina, naročito kada je namjerno nepotpuna, prestaje biti istina i postaje propaganda.
