Samit o ekonomiji i bezbjednosti je dodatna potvrda da vlasti Republike Srpske grade novu međunarodnu mrežu preko američke desnice, suverenista i antiglobalističkih pokreta
Dok se predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik nalazi u Ruskoj Federaciji zajedno sa ministrom unutrašnjih poslova Željkom Budimirom, u Banjaluci se održava skup koji bi mogao predstavljati jedan od najozbiljnijih pokušaja međunarodnog političkog pozicioniranja Republike Srpske prema američkim konzervativnim krugovima bliskim Donaldu Trampu.
“Prvi evropski samit o ekonomiji i bezbjednosti”, koji organizuje američki Gold institut za međunarodnu strategiju, formalno je predstavljen kao platforma za razgovor o ekonomiji, regionalnoj saradnji i međunarodnoj bezbjednosti.
Međutim, spisak govornika, politička prošlost organizatora i poruke koje su poslane iz Banjaluke pokazuju da događaj ima daleko širi politički značaj.
Na jednom mjestu okupili su se bivši Trampovi saradnici, evropski desničarski političari, protivnici globalizma, kritičari NATO-a i zagovornici “multipolarnog svijeta”, dok vlasti Republike Srpske pokušavaju pokazati da, uprkos sankcijama i političkoj izolaciji sa dijelom Zapada, još uvijek mogu otvoriti vrata određenim međunarodnim političkim centrima moći.
Upravo zato ovaj samit nije samo konferencija o ekonomiji i bezbjednosti. On predstavlja pokušaj stvaranja političkih i ideoloških veza između Republike Srpske i međunarodnih konzervativnih mreža koje posljednjih godina rastu u SAD i Evropi.
Flin: “Mi imamo veliki uticaj”
Centralna figura samita je Majkl Flin, bivši direktor američke Odbrambene obavještajne agencije (DIA) i nekadašnji savjetnik za nacionalnu bezbjednost predsjednika Donalda Trumpa.
Flin je danas jedna od najkontroverznijih figura američke desnice. Njegova politička biografija uključuje FBI istragu zbog kontakata sa ruskim ambasadorom Sergejem Kisljakom, priznanje da je lagao federalnim istražiteljima, kasnije povlačenje priznanja, tvrdnje da je bio meta “duboke države” i konačno pomilovanje koje mu je dao sam Donald Tramp.
Posljednjih godina Flin se profilisao kao simbol tvrde anti-establišmentske politike u SAD. Povezivan je sa QAnon pokretom, teorijama zavjere o američkim izborima i narativima prema kojima su američke institucije pod kontrolom skrivenih centara moći.
NEtom prije otvaranaj samita Flin je novinarima govorio o “slobodi” kao centralnoj ideji oko koje je okupljen Gold institut.
“To je naša misija – da promovišemo slobodu. Gdje god da idemo u svijetu, želimo da promovišemo slobodu. Sloboda omogućava ljudima, društvima i državama da budu inovativni i preduzetnički orijentisani. Ona omogućava ljudima da misle, govore i vjeruju slobodno”, rekao je Flin.
Na prvi pogled riječ je o univerzalnim političkim porukama. Međutim, Flinov politički background i profil ljudi okupljenih oko njega daju tim izjavama drugačiji kontekst.
U političkom vokabularu američke tvrde desnice, “sloboda” posljednjih godina često podrazumijeva otpor liberalnim institucijama, globalizaciji, međunarodnim organizacijama i establišmentu u Vašingtonu i Briselu.
Dan prije otvaranja samita Flin je tokom prijema organizovanog za goste govorio mnogo direktnije.
“Svi mi iz Gold instituta prepoznajemo da smo dio rješenja. Naši glasovi, naročito ljudi koje smo doveli ovdje, znače mnogo. Mi imamo veliki uticaj”, rekao je Flynn.
Flynn je tom prilikom poručio i da mediji “uvijek pokušavaju sve da omalovaže”, govoreći o kritikama upućenim organizaciji i učesnicima samita.
Kontraverzni učesnici skupa
Među učesnicima samita u Banjaluci nalaze se norveški profesor Glen Diesen, poznat po tvrdnjama da Zapad dijeli odgovornost za rat u Ukrajini zbog širenja NATO-a, američka novinarka Lara Logan koja je posljednjih godina postala jedna od glavnih figura konzervativnih medija i širenja teorija zavjere o COVID-u i američkim izborima, kao i Džordž Papadopulos, bivši savjetnik Trampove kampanje koji je bio jedna od ključnih figura FBI istrage o ruskom uticaju na izbore 2016. godine.
Papadopoulos je priznao da je lagao FBI o kontaktima sa osobama povezanim sa Rusijom, nakon čega je osuđen, ali kasnije pomilovan od strane Trumpa.
Na samitu učestvuju i evropski desničarski političari poput Roba Roosa i Derka Jana Eppinka, poznati po kritikama Evropske unije, migracione politike i centralizacije Brisela.
Kritičari Gold instituta upravo zbog toga tvrde da organizacija funkcioniše više kao političko-ideološka mreža nego kao klasični think tank.
Međutim, profil ljudi okupljenih oko organizacije pokazuje da je riječ o mnogo političkijem projektu nego što sugeriše formalni naziv instituta.
Gold institut okuplja bivše Trumpove saradnike, američke konzervativne aktiviste, evropske suvereniste i medijske ličnosti bliske desnim političkim pokretima.
Republika Srpska i milioni za lobiranje
Pojavljivanje Gold instituta u Banjaluci dio je višegodišnjeg pokušaja vlasti Republike Srpske da preko lobističkih mreža poprave svoju poziciju u Vašingtonu.
Prema podacima objavljenim kroz američki zakon FARA, Republika Srpska je tokom prethodnih godina potrošila više miliona dolara na lobističke kuće i konsultantske firme u SAD.
Cilj tih ugovora bio je popravljanje međunarodnog imidža Republike Srpske, ublažavanje političkog pritiska iz Vašingtona, skidanje sankcija političkim prvacima i uspostavljanje direktnih kontakata sa američkim političkim strukturama.
Ali posljednjih godina vidljiva je promjena pristupa, a umjesto klasične diplomatije prema institucijama američke administracije, fokus se sve više prebacuje na konzervativne i pro-Tramp političke mreže.
Upravo u tom kontekstu treba posmatrati i saradnju sa Gold institutom, a u Banjaluci je prije samita otvorena i kancelarija Gold instituta, prva u Evropi.
Vršilac dužnosti direktora Kancelarije za međunarodnu saradnju Republike Srpske Ana Trišić-Babić otvoreno je govorila o tome da je ideja za organizaciju samita nastala tokom februarske posjete Vašingtonu, kada su Milorad Dodik I Željka Cvijanović razgovarali sa ljudima okupljenim oko Gold nstitute.
“Tada smo prvi put dobili priliku da pričamo o Republici Srpskoj i svim nepravdama koje nstit zadesile prethodnih godina”, rekla je Trišić-Babić.
Ona je navela da su Flin, predsjednik nstitute Eli Gold I saradnici organizacije delegaciji Republike Srpske organizovali posebnu večeru u Vašingtonu kojoj su prisustvovali ljudi bliski Trumpovoj administraciji.
Trišić-Babić je posebno naglasila da je delegacija u Vašington otišla zahvaljujući Ranku Ristiću, jednom od osnivača Srpsko-američkog političkog akcionog komiteta I direktoru kompanije Zastava Arms USA. Ristić je danas u Banjaluci jedan od panelista na samitu.
Time je praktično potvrđeno da su veze između vlasti Republike Srpske I Gold nstitute nastajale kroz mrežu američko-srpskih konzervativnih političkih I poslovnih kontakata.
Dodik u Moskvi, Trampovi ljudi u Banjaluci
Ono što je posebno zanimljivo, na samitu nije prisutan Milorad Dodik.
Dok Flin i njegovi saradnici govore o jačanju odnosa Republike Srpske i SAD, Dodik se nalazi u Rusiji zajedno sa ministrom unutrašnjih poslova Republike Srpske Željkom Budimirom.
Ta paralelna slika možda najbolje pokazuje spoljnopolitičku strategiju vlasti Republike Srpske – pokušaj održavanja veza i sa Moskvom i sa američkim konzervativnim krugovima bliskim Donaldu Trampu.
U tom smislu samit u Banjaluci djeluje kao pokušaj stvaranja alternativne međunarodne mreže u slučaju daljeg udaljavanja od tradicionalnih zapadnih političkih institucija. Organizatori samita tvrde da žele Republiku Srpsku predstaviti kao regionalni centar dijaloga i međunarodne saradnje.
Predsjednik Gold instituta Eli Gold rekao je da organizacija želi “graditi mostove” između Republike Srpske, Balkana, Evrope i SAD.
“Kako širimo naše prisustvo u regionu, posebno na Balkanu, koji je izuzetno važan iz ekonomskog i bezbjednosnog ugla, ovo je prilika da povežemo Sjedinjene Države i Republiku Srpsku”, rekao je Gold.
Đorđe Vujatović, gerila.info
