U Centru za obuku Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske u Zalužanima juče je otvorena kancelarija Centra za borbu protiv terorizma MUP-a Mađarske (TEK). Kancelariju su otvorili ministar unutrašnjih poslova RS Željko Budimir i direktor mađarskog TEK-a Janoš Hajdu.
Iz MUP-a su poručili da je cilj otvaranja kancelarije saradnja u razmjeni informacija i obuci koja bi trebalo da doprinese u borbi protiv terorizma.
„Protiv terorizma se možemo boriti samo razmjenom informacija, što je važno za prevenciju, ali i u dijelu kada je potrebno koristiti specijalne antiterorističke jedinice. I migrantska kriza nam je donijela nove izazove gdje je zajednički cilj da jačamo regionalnu saradnju, a stub toga je saradnja sa TEK-om koji imaju iskustva i od njih možemo mnogo da naučimo. Naše najbolje prakse ćemo da stavimo na raspolaganje“, izjavio je Budimir.
S druge strane, Hajdu je upozorio da terorizam predstavlja krajnju ekstremnu tačku radikalizacije i da za odgovor službi nije dovoljna samo obična saradnja, već razmjena pristupa, iskustava i profesionalnih standarda.
Iz MUP-a navode da je ovo praktična realizacija Memoranduma o razumijevanju o jačanju policijske saradnje između MUP-a Srpske i Centra za borbu protiv terorizma MUP-a Mađarske iz februara prošle godine.
Taj memorandum je potpisan 25. februara 2025. u Banjaluci između direktora policije RS Siniše Kostreševića i Janoša Hajdua. Prema informacijama objavljenim u medijima, saradnja je definisana kroz borbu protiv terorizma, razmjenu informacija i najboljih praksi, tehničku i naučnu saradnju te zajedničke obuke i treninge.
Međunarodna saradnja antiterorističkih jedinica u pravilu funkcioniše kroz oficire za vezu, kanale Europola, zajedničke obuke i razmjenu informacija, a ne kroz stalne ispostave u drugim zemljama. U javno dostupnim izvorima nema jasnih, potvrđenih primjera da je mađarski TEK ranije u drugim državama otvarao stalnu kancelariju tipa ove u Zalužanima, zbog čega ovo predstavlja presedan. Istovremeno, dokumenti koji opisuju strukturu TEK-a govore o regionalnim kancelarijama unutar Mađarske, što dodatno ukazuje da je mreža kancelarija prvenstveno domaćeg karaktera.
Policijska saradnja između Mađarske i Republike Srpske se intenzivirala prošle godine nakon pravosudnog procesa protiv Milorada Dodika.
Krajem februara 2025. pripadnici TEK-a i Specijalne antiterorističke jedinice MUP-a RS realizovali su vježbe i obuke u Centru za obuku u Zalužanima, uz najave nastavka aktivnosti i na drugim lokacijama u RS. Obuke su obuhvatale medicinski trening, taktike borbe u skučenom prostoru, razmjene iskustava vodiča službenih pasa i reagovanja mehanizovanog tima u taktičkim situacijama, a sve su bile usmjerene na borbu protiv terorizma i reagovanja po tom vidu kriminaliteta.
U javnosti se povela rasprava zbog čega TEK dolazi baš tada. Dodik je govorio o 300 mađarskih specijalaca, dok su mediji prenosili da je najava Graničnoj policiji BiH bila za znatno manji broj. Granična policija BiH je tada saopštila da su mađarski policajci ušli kao civilne osobe, bez uniformi i bez oružja, u civilnim vozilima, preko više graničnih prelaza.
Mađarski portal VSquare je tvrdio da je dio TEK-ovog angažmana imao i “rezervni plan”, a to je da bude spreman za izvlačenje Dodika u slučaju njegovog eventualnog hapšenja, pod maskom zajedničke obuke.
Otvaranje kancelarije u Zalužanima se ne može posmatrati samo kao protokolarna bezbjednosna saradnja, posebno nakon kontroverzi iz 2025. godine kada su angažman mađarskih specijalaca pratile sumnje u zaštitu Dodika. Ključno pitanje nije da li policije trebaju da sarađuju, naravno da trebaju, nego pod kojim pravilima, a posebno treba da bude jasno ko finansira kancelariju, kakav joj je mandat, ko ima pristup podacima i ko vrši nadzor.
Gerila / Mladen Bubonjić
