Razvoj vještačke inteligencije donio je mogućnosti koje su do prije nekoliko godina djelovale teško zamislivo, ali je istovremeno otvorio i čitav niz pitanja o bezbjednosti podataka, digitalnih sistema i samih korisnika. Upravo o odnosu vještačke inteligencije i sajber zaštite govoriće domaći i međunarodni stručnjaci na simpozijumu koji će 8. septembra biti održan u Banjaluci.
Međunarodni simpozijum „AI izazovi i prijetnje u sajber zaštiti“ (IS-AICTC'26) biće održan u prostorijama Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske, a organizuju ga Univerzitet u Banjoj Luci, ANURS i Prirodno-matematički fakultet.
Jedan od centralnih gostiju biće profesor Kim-Kwang Raymond Choo sa Univerziteta Teksas u San Antoniju, međunarodno priznati istraživač u oblasti sajber zaštite i kritične infrastrukture. Choo će u Banjaluci održati dva predavanja – jedno o mogućnostima akademske saradnje i razmjene studenata, a drugo o primjeni vještačke inteligencije u sajber zaštiti i novim bezbjednosnim izazovima koje donosi njen ubrzani razvoj.
Njegov dolazak u Banjaluku rezultat je višegodišnje saradnje sa profesorom Draganom Koraćem sa Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Banjoj Luci. Korać se godinama bavi zaštitom informacija i sajber bezbjednošću, a posljednjih godina dio njegovog istraživačkog rada usmjeren je upravo na primjenu vještačke inteligencije u ovoj oblasti.
Korać smatra da značaj simpozijuma prevazilazi okvire jednog naučnog skupa, prije svega zbog mogućnosti povezivanja domaćih istraživača sa stručnjacima iz regiona i svijeta.
„Dolazak profesora sa Univerziteta Teksas u San Antoniju otvara prostor za međunarodna partnerstva, zajednička istraživanja i projekte, ali istovremeno pred naše istraživače postavlja izazov da kroz kvalitetnija istraživanja, u kojima će imati vodeću autorsku i istraživačku ulogu, izbore svoje mjesto na globalnoj naučnoj sceni“, kaže Korać za Gerila info.
Tokom 2025. godine objavljeni su rezultati istraživanja u kojem je Korać sa saradnicima razvio okvir za autentifikaciju zasnovan na vještačkoj inteligenciji. Istraživanje se, između ostalog, bavilo mogućnošću korištenja AI kao jednog od faktora u sistemima višestruke autentifikacije. Ove godine učestvovao je i u istraživanju koje se bavi kombinovanjem kvantnog računarstva i vještačke inteligencije u razvoju budućih sistema zaštite digitalnog identiteta.
Tema postaje posebno značajna jer vještačka inteligencija istovremeno može biti sredstvo zaštite i alat za napad. Sistemi zasnovani na AI mogu pomoći u otkrivanju neuobičajenog ponašanja u računarskim mrežama i prepoznavanju potencijalnih napada, dok ista tehnologija može biti korištena za sofisticiranije prevare, automatizaciju napada, lažno predstavljanje i druge oblike zloupotrebe.
Korać je još tokom međunarodnog simpozijuma o sajber zaštiti održanog u Banjaluci 2023. godine upozoravao da se korisnici ne mogu potpuno zaštititi od prijetnji na internetu, ali da postoje pravila i preporuke kojima se rizik može značajno smanjiti. Posebno je ukazivao na mobilne telefone, koji odavno nisu samo uređaji za komunikaciju, već računari u kojima korisnici čuvaju veliki dio privatnih i poslovnih podataka.
Na ovogodišnjem skupu učestvovaće i Pavle Vuletić sa Elektrotehničkog fakulteta i Uroš Šošević sa Fakulteta organizacionih nauka Univerziteta u Beogradu, Željko Stević sa Univerziteta u Istočnom Sarajevu i Boris Damjanović sa Univerziteta „Union – Nikola Tesla“.
Korać naglašava i da organizacija simpozijuma nije rezultat rada pojedinca, već institucionalne podrške Univerziteta u Banjoj Luci.
„IS-AICTC'26 nije projekat pojedinca, već rezultat institucionalne vizije i podrške Univerziteta, uz ključnu ulogu aktuelnog rektora prof. dr Ranka Škrbića i idejnu inicijativu bivšeg rektora prof. dr Radoslava Gajanina. Bez njihove direktne podrške i angažmana ovaj međunarodni simpozijum ne bi bilo moguće realizovati“, navodi Korać.
On očekuje da skup bude i korak ka stvaranju šire međunarodne akademske mreže i snažnijem prisustvu Univerziteta u Banjoj Luci u međunarodnim istraživačkim projektima.
Simpozijum se organizuje u godini u kojoj Univerzitet u Banjoj Luci obilježava 50 godina rada, dok Prirodno-matematički fakultet obilježava tri decenije postojanja. Profesoru Choou tokom boravka biće dodijeljena i diploma gostujućeg profesora Univerziteta u Banjoj Luci, čime bi saradnja sa Univerzitetom Teksas u San Antoniju trebalo da dobije i formalniji institucionalni okvir.
Vladimir Kovačević, Gerila info
