Unija studenata Republike Srpske, organizacija koja je prošle godine ostvarila gotovo 724.000 maraka prihoda, nastavila je javne istupe protiv studentskog pokreta u Srbiji. Nakon zbora u Istočnom Sarajevu, na kojem novinarima nije bilo dozvoljeno da prate kompletan program, snimci okupljanja prikazani su na televiziji Pink, u emisiji posvećenoj napadima na „blokadere“ i opozicione medije. Istovremeno, dio predstavnika Unije tvrdi da nije ni konsultovan o političkim stavovima koje njeno rukovodstvo iznosi u ime studenata Republike Srpske.
U Istočnom Sarajevu je 15. oktobra održan zbor u organizaciji Unije studenata Republike Srpske i Studentskog parlamenta Univerziteta u Istočnom Sarajevu. Iako je događaj predstavljen kao studentsko okupljanje, među prisutnima nisu bili samo studenti, već i srednjoškolci, stariji građani i pojedini stranački funkcioneri.
Kako je objavio portal Spin info, čija je novinarka Sanja Vasković prisustvovala početku skupa, u dvorani na Trgu Srbija okupilo se nekoliko stotina ljudi. Organizatori nisu željeli da daju izjave za medije, uz obrazloženje da će javnost o zaključcima zbora biti naknadno obaviještena saopštenjem.
Nakon intoniranja himne, pripadnici obezbjeđenja zatražili su od novinara i snimatelja da napuste dvoranu. Medijima nije bilo dozvoljeno da prate obraćanja niti da snimaju nastavak događaja.
Zbor je održan svega nekoliko dana nakon što su predstavnici Unije studenata RS i Studentskog parlamenta Univerziteta u Istočnom Sarajevu javno kritikovali dio studentskog pokreta u Srbiji, zahtijevajući od tamošnjih studenata da se izjasne o porukama koje su protumačili kao uvredljive prema Republici Srpskoj.
Međutim, ispostavilo se da ni unutar same Unije studenata Republike Srpske ne postoji saglasnost o tome ko je ovlastio njeno rukovodstvo da iznosi takve stavove u ime svih studenata.
Sekretar Unije studenata RS Nenad Đorđić za Spin info izjavio je da predstavnici studenata iz Banjaluke nisu konsultovani prije javnog istupa predsjednika Unije Nikole Lapčevića. Prema njegovim riječima, za iznesene stavove saznao je iz medija, a predstavnici iz Istočnog Sarajeva iskoristili su činjenicu da je predsjednik Unije iz tog grada kako bi njihove stavove predstavili kao stavove cijele organizacije.
Đorđić je ocijenio i da studentski predstavnici ne bi trebalo da se svrstavaju u političkim sukobima u Srbiji.
Novinarka Spin info pokušala je od Lapčevića dobiti odgovor na pitanje da li zaista predstavlja sve studente Republike Srpske, kao i ko je finansirao organizaciju zbora. Konkretne odgovore na ova pitanja nije dobila.
Gotovo 724.000 KM prihoda i nijedan zaposleni
Gerila je 9. oktobra objavila istraživanje o finansiranju Unije studenata Republike Srpske, organizacije čiji su predstavnici prethodno javno istupili protiv dijela studentskog pokreta u Srbiji.
Prema podacima poslovnog registra Akta.ba, Unija studenata RS tokom 2025. godine ostvarila je ukupne prihode od 723.712 KM. Godinu ranije prihodi su iznosili 492.588 KM, što znači da su za godinu dana porasli za gotovo 47 odsto.
Unija je 2025. godinu završila sa pozitivnim finansijskim rezultatom od 51.754 KM, dok je prosječan broj zaposlenih radnika bio nula.
Istovremeno, Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske odobrilo je Uniji studenata ukupno 163.300 KM za deset projekata iz sredstava namijenjenih sufinansiranju projekata studentskih organizacija u 2025. godini.
To predstavlja 81,65 odsto ukupnog konkursnog fonda od 200.000 KM.
Ovi podaci ne znače da je novac namijenjen studentskim projektima korišten za političke aktivnosti, ali otvaraju pitanje transparentnosti finansiranja i načina donošenja odluka unutar organizacije koja raspolaže značajnim sredstvima. Kao i pitanje političko-režimskog uticaja na ovu organizaciju.
Posebno je zanimljivo da ni nakon zbora u Istočnom Sarajevu nije jasno ko je finansirao njegovu organizaciju, ko je donio odluku o održavanju događaja i da li su o tome odlučivali organi Unije studenata RS ili samo dio njenog rukovodstva.
Ta pitanja dodatno dobijaju na značaju nakon izjave sekretara Unije da predstavnici studenata iz Banjaluke nisu konsultovani o javnim političkim istupima organizacije.
Snimci zbora na Pinku, uz priču protiv „blokadera“
Dok novinarima u Istočnom Sarajevu nije bilo dozvoljeno da prate kompletan zbor, snimci okupljanja našli su se u programu režimskih medija u Srbiji.
U jutarnjem programu Pink televizije prikazani su kadrovi BN televizije iz dvorane u Istočnom Sarajevu, dok je na ekranu stajao naslov: „Otkrivamo: Zbog čega blokaderi i opozicioni mediji rade protiv većinske Srbije?“.
Tako su snimci skupa koji je organizovala Unija studenata Republike Srpske prikazani u okviru emisije čiji je naslov studentske demonstrante i opozicione medije u Srbiji predstavio kao protivnike „većinske Srbije“.
Televizija Pink jedna je od najuticajnijih televizija u Srbiji, a njen odnos prema studentskim protestima obilježen je negativnim izvještavanjem o učesnicima blokada i organizatorima protesta.
Upravo zbog toga dodatno se postavlja pitanje svrhe okupljanja u Istočnom Sarajevu. Da li je zbor bio namijenjen raspravi o studentskim pitanjima ili je poslužio i kao materijal za medijsku kampanju protiv studentskog pokreta u Srbiji?
Dodatnu kontroverzu predstavlja činjenica da predstavnici studenata iz Banjaluke, prema izjavi sekretara Unije, nisu ni konsultovani o stavovima koje rukovodstvo organizacije iznosi u ime svih studenata Republike Srpske.
Jedni studenti organizuju zbor, drugima policija zabranjuje okupljanje
Dok je Unija studenata RS održala zbor u Istočnom Sarajevu, studenti iz Srbije sa kolegama iz Banjaluke prethodnih dana suočili su se sa zabranom javnog događaja u Banjaluci.
Policijska uprava Banjaluka zabranila je održavanje tribine Studentske liste koja je bila najavljena za 11. oktobar, pozivajući se na procjenu bezbjednosnih rizika.
U obrazloženju policijske odluke, između ostalog, spominjani su negativni stavovi pojedinih studenata i organizovanih grupa prema najavljenom događaju.
Takva odluka izazvala je reakcije organizacija za zaštitu ljudskih prava jer je banjalučka policija odlučila da, umjesto da zaštiti mirne građane na mirnom skupu, odlučila da “zaštiti” one koji su prijetili neredima.
Kuća ljudskih prava Banjaluka osudila je zabranu, ocjenjujući da je riječ o kršenju prava na mirno okupljanje i izbjegavanju obaveze nadležnih institucija da obezbijede uslove za održavanje prijavljenog događaja.
Samo nekoliko dana kasnije, zbor Unije studenata RS u Istočnom Sarajevu održan je bez slične zabrane, iako je njegovo organizovanje bilo povezano sa javnim polemikama o studentskim protestima u Srbiji.
Iako su okolnosti dva događaja različite, ostaje pitanje prema kojim kriterijumima policija procjenjuje bezbjednosne rizike i da li je pravo na javno okupljanje jednako dostupno svim studentskim grupama, bez obzira na njihove stavove.
Banjaluka ponovo organizuje podršku studentima Srbije
Za ponedjeljak, 19. oktobar, na Trgu Krajine u Banjaluci najavljeno je novo okupljanje podrške studentima u Srbiji, pod nazivom „Banja Luka uz studente 3“.
Prema objavljenoj najavi, okupljanje učesnika planirano je od 17 do 17.30 časova. Nakon toga predviđeno je 16 minuta tišine, a od 17.46 do 18 časova obraćanja učesnicima skupa.
Riječ je o trećem okupljanju pod ovim nazivom, što pokazuje kontinuitet javne podrške studentskom pokretu u Srbiji iz Banjaluke.
Tako se u Republici Srpskoj istovremeno mogu vidjeti različiti stavovi prema studentskim protestima u Srbiji. Dok rukovodstvo Unije studenata Republike Srpske javno kritikuje dio studentskog pokreta, građani i studenti u Banjaluci nastavljaju da organizuju skupove solidarnosti.
Između tih suprotstavljenih poruka ostaje otvoreno pitanje ko ima pravo da govori u ime studenata Republike Srpske, kako se donose odluke u organizaciji koja ih formalno predstavlja i ko odgovara za način na koji se troši novac kojim Unija raspolaže. Pitanja su to na koja javnost još nije dobila jasne odgovore.
Izbori u Srbiji zakazani su za 25. oktobar. Većina političkih aktera u Republici Srpskoj, izuzev onih okupljenih oko Liste za pravdu i red, podržava narativ zvaničnog režima u Beogradu pod vođstvom Aleksandra Vučića. Studentski pokret u Srbiji pokušava da u skupštini Srbije ostvari većinu kako bi sa vlasti skinuo, 14 godina neprikosnoveni, Vučićev režim.
Vladimir Kovačević, Gerila info
