Studenti iz Srbije koji već dvije godine organizuju proteste i blokade počeli su obilazak Republike Srpske u okviru akcije „Student u svakom selu“.
Planirano je da do kraja sedmice posjete osam gradova, razgovaraju sa građanima i predstave program sa kojim žele da učestvuju na izborima u Srbiji.
Prva stanica studentskog karavana danas je Bijeljina, a narednih dana studenti će biti u Brčkom, Doboju, Banjaluci, Trebinju, Višegradu, Bratuncu i Zvorniku.
Prva ruta:
22. 9. — Bijeljina
23. 9. — Brčko
24. 9. — Doboj
25. 9. — Banja Luka
Druga ruta:
23. 9. — Trebinje
24. 9. — Višegrad
25. 9. — Bratunac
26. 9. — Zvornik
U Republici Srpskoj, prema trenutnim podacima biće 19 biračkih mjesta za izbore koji se u Srbiji organizuju 25.oktobra.
Studenti su akciju „Student u svakom selu“ pokrenuli nakon višemjesečnih protesta i blokada u Srbiji.
Прикажи ову објаву у апликацији Instagram
Umjesto okupljanja samo u velikim gradovima, posljednjih mjeseci obilaze manja mjesta, razgovaraju sa građanima i predstavljaju svoje političke zahtjeve i program. Sada su prvi put došli i u Republiku Srpsku.
„Razgovaramo sa našim narodom, šireći priču o studentima koji pobeđuju. Vidimo se“, poručili su studenti u najavi dolaska u Republiku Srpsku.
Izbori u Srbiji i birači iz Republike Srpske
Dolazak studenata u Republiku Srpsku zanimljiv je i zbog dugogodišnje povezanosti političkog života Srbije i Republike Srpske.
Građani BiH koji imaju pravo glasa u Srbiji mogu glasati na izborima u toj zemlji, a posljednjih godina posebno se govori o biračima iz Republike Srpske koji organizovano dolaze na glasanje u Srbiju.
Tačan broj birača iz Republike Srpske koji su glasali na posljednjim izborima u Srbiji nije moguće jednostavno utvrditi iz javno dostupnih zvaničnih podataka.
Republička izborna komisija Srbije birače ne objavljuje prema tome da li imaju prebivalište u Republici Srpskoj, međutim, dokumentovani su brojni slučajevi organizovanog dolaska birača iz BiH.
Radio Slobodna Evropa je nakon izbora u Srbiji 17. decembra 2023. objavio istraživanje o autobusima kojima su birači iz Republike Srpske dolazili u Beograd.
RSE je tada objavio da je najmanje pet autobusa stiglo iz Rudog, Foče, Višegrada, Novog Goražda i Čajniča. Novinari su razgovarali i sa jednim biračem iz Rudog koji je rekao da je glasao u Beogradu.
„Stave te u auto, odvezu te, glasaš, vratiš se“, rekao je tom prilikom jedan sagovornik RSE.
Prema njegovom svjedočenju, prevoz je bio organizovan, a rekao je i da je glasao za Srpsku naprednu stranku.
Ista tema našla se i u izvještaju posmatračke organizacije CRTA, čiji su posmatrači 17. decembra 2023. u Beogradu zabilježili veći broj autobusa i drugih vozila sa biračima iz BiH.
U izvještaju se navodi da su autobusi sa biračima iz Republike Srpske viđeni na više lokacija u glavnom gradu Srbije, uključujući Štark Arenu i područje Zemuna.
CRTA je tada saopštila da je zabilježeno organizovano dovoženje birača iz BiH, uglavnom iz Republike Srpske.
Šef posmatračke misije CRTA Raša Nedeljkov rekao je nakon izbora da je upravo organizovano dovoženje birača bilo među pojavama koje su izazvale zabrinutost posmatrača.
Opozicione stranke u Srbiji i dio organizacija civilnog društva tvrdili su da je organizovani dolazak birača iz Republike Srpske bio dio šireg sistema uticaja na izbore, posebno na izborni rezultat u Beogradu.
Vlast u Srbiji odbacivala je tvrdnje o izbornoj krađi i manipulacijama biračkim spiskovima.
Republička izborna komisija Srbije saopštila je nakon izbora da su provjeravani podaci o biračima čije je prebivalište bilo predmet javnih polemika.
RIK je naveo da je za najveći broj provjeravanih birača utvrđeno da su na adresama bili prijavljeni prije raspisivanja izbora.
Politička scena Republike Srpske uglavnom uz Vučića i SNS
Dok studenti iz Srbije sada dolaze u Republiku Srpsku, politička scena Republike Srpske godinama ima veoma bliske odnose sa Aleksandrom Vučićem i njegovom Srpskom naprednom strankom, ali i sa drugim strankama koje se u koaliciji sa Vučićem.
To se vidi i kroz prisustvo političara iz Republike Srpske na skupovima vlasti u Srbiji, bili oni vlast ili opozicija.
Veze SNSD-a i Vučića su javne i dugogodišnje. Milorad Dodik i Vučić redovno se sastaju, a dvije strane zajednički nastupaju po brojnim političkim pitanjima.
Na istoj matrici su i ostale stranke koje čine vlast u Republici Srpskoj.
Vućića i SNS, takođe otvoreno podržavaju i neki opozicioni lideri, poput Draška Stanivukovića i Jelene Trivić.
Nedeljko Elek, bivši visokopozicioniranj član SNSD-a, je tokom gostovanja u jednoj tv emisiji izjavio da je i u takozvanom ćacilendu vidio i Darka Babalja i Marinka Božovića iz SDS-a.
Božović, koji je učestvovao u istoj emisiji sa Elekom, nije demantovao ove tvrdnje.
Studenti i pokoji opozicionar uz kolege iz Srbije
Istovremeno, podrška studentskim protestima iz Republike Srpske bila je mnogo rjeđa.
Predstavnici studentskih udruženja nekoliko puta su organizovali skupove pkdrške kolegama iz Srbije, međutim, ubrzo su odustali.
Za razliku od studenata u Srbiji, kojima se uglavnom pridružila i akademska javnost, odnosno profesori, na skupovima u Banjaluci, podrška profesora bila je veoma mala.
Među političarima iz Srpske koji su javno podržali studentske proteste bio je Nebojša Vukanović.
Podršku je u martu 2025. godine dao i tadašnji predsjednik SDS-a Milan Miličević.
„Mladost Srbije dostojanstveno korača na svom putu za pravdu… ŽIVJETI SLOBODNO!“, napisao je Miličević 15. marta 2025. godine, nakon jednog od studentakih protesta.
Miličevićeva podrška studentima uslijedila je u vrijeme kada je SDS već imao komplikovane odnose sa političkim strukturama u Srbiji, a nakon te objave počeli su i pritisci na Miličevića unutar SDS-a.
Nekoliko mjeseci kasnije bio je uhapšen i zadržan u pritvoru zbog sumnje u trgovinu uticajem i kupovinu odbornika u Tesliću, a nedugo zatim, je, nakon ogromnih pritisaka podnio ostavku na poziciju predsjednika stranke.
U javnosti su se pojavile tvrdnje da je njegovo hapšenje i pokušaj uklanjanja sa čela SDS-a povezano sa njegovim stavom prema studentskim protestima.
Te tvrdnje prvi je objavio naš portal u maju 2025. godine, pozivajući se na više izvora iz SDS-a koji su tvrdili da pritisak na Miličevića dolazi iz Beograda.
„Ne bih komentarisao. Nije vrijeme. Kad dođe vrijeme, komentarisaću“, izjavio je tom prilikom Miličević.
On je kasnije za Radar rekao da nema dokaz da je sve što se dešavalo njemu i SDS-u bilo proizvod djelovanja iz Beograda.
„Kada bih rekao da ima, ne bih rekao istinu“, rekao je Miličević.
U istom razgovoru Miličević je govorio i o tome da mu je podrška studentima donijela političke probleme, ali je odbacio mogućnost da se na osnovu toga izvodi zaključak o direktnom nalogu iz Beograda.
Đorđe Vujatović, gerila.info
