Pravo na vodu je osnovno ljudsko pravo. Pravo na zdravu životnu sredinu je integrisano u Ustav Republike Srpske. Pravo na vodu nije, ali jeste kroz praksu Evropskog suda. Prema konvencijama o ljudskim pravima – to pravo je „ušlo“ kao osnovno ljudsko pravo. Na kraju krajeva, sam Zakon o komunalnim djelatnostima obavezuje Vodovod i Grad Banju Luku da nesmetano i kontinuirano isporučuju vodu.
Ovo u novom podkastu GERILE kaže advokat Jovana Kisin Zagajac koja je govorila o problemima sa vodosnabdjevanjem koji sedmicama muče Banjolučane i mještane Potkozarja. Stanovnici prigradskih naselja gotovo dvadeset dana nisu imali vodu.
„I samo najavljivanje restrikcije vode ne znači da je takva restrikcija zakonita. Štaviše – smatram da nije. Ukoliko bi se građani udružili ili pojedinačno tražili sudsku zaštitu, oni bi je i dobili. U slučajevima kada ne dobijate ono što uredno plaćate i na šta imate osnovno pravo, kao što je pravo na vodu, građani mogu pojedinačno da se obrate sudu sa tužbom“, kaže Kisin Zagajac.
Sud, dodaje ona, ne može odvrnuti česmu, ali može ubrzati da se određene stvari sistemski riješe i može dati naknadu štete. Ta naknada zavisi od dužine i intenziteta nestašice vode. Kisin Zagajac navodi da bi visina štete zavisila i od toga koliko dana nije bilo vode, da li je u pitanju domaćinstvo ili poslovni subjekat, da li je u pitanju materijalna šteta.
„Ta šteta u suštini postoji samom činjenicom da vi bez vode ne možete normalno da živite i da funkcionišete. Postoje sudske odluke u regionu koje su utvrdile da se samim tim što ne možete da normalno funkcionišete smatra da vam je narušen kvalitet života i da je onaj koji je to narušio dužan da vam nadoknadi tu štetu“, istakla je Kisin Zagajac.
Ona podsjeća da su građani prethodne godine napravili proteste zbog nestašice vode, a onda su pokrenuti prekršajni postupci protiv njih samo zato što su protestovali. Ali sud je prepoznao upravo to pravo na vodu, pa ih je oslobodio prekršajne odgovornosti.
„Građani su možda mogli glasnije i učestalije da iskažu svoje nezadovoljstvo i svoj građanski bunt, ali nije da nisu pokazivali taj otpor. Političari vole prebacivati lopticu i jedni druge optuživati za probleme. Vidjeli smo da broj zaposlenih u Vodovodu i dalje raste. Umjesto da resurse usmjeravaju na rješavanje ovog problema, oni zapošljavaju nove ljude“, kaže Jovana Kisin Zagajac.
Vodovod je, dodaje ona, prvi u lancu odgovornosti, nakon toga gradska uprava, potom čak i Skupština grada. Jovana Kisin Zagajac smatra da je u borbi za vodu solidarnost više nego važna. Političare ne zanimaju problemi, ali ih zanima pet ili deset hiljada nezadovoljnih građana.
„Toga se plaše i to ih boli. Pogotovo u predizbornom periodu. Solidarnost je tu ključna. Bio to klasični protest sa transparentima, bilo to prolijevanje nekih sadržaja ispred vrata gradske uprave. Solidarnost rađa brojnost. Vjerujem da bi mnogi građani iz gradskog jezgra koji imaju vodu došli da podrže takvu građansku inicijativu“, tvrdi Kisin Zagajac.
Goran Dakić
