Odlukama U-6/25, U-7/25 i U-8/25, Sud je proglasio neustavnim Zakon o posebnom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija, Zakon o neprimjenjivanju zakona i zabrani djelovanja vanustavnih institucija BiH, te Zakon o Visokom sudskom i tužilačkom savjetu Republike Srpske.

Ustavni sud BiH je odbacio tzv. „Zakon o stranim agentima“, koji je, prema obrazloženju, gotovo identičan zakonu koji je ranije usvojen u Rusiji, a koji je Evropski sud za ljudska prava ocijenio kao protivustavan. Sud je konstatovao da novi zakonski režim u RS stigmatizira civilno društvo, zabranjuje njegov politički uticaj i guši slobodu udruživanja. Korištenjem nedefinisanih i proizvoljnih termina kao što su “političke aktivnosti” i “agent stranog uticaja”, vlast u RS je omogućila široku represiju nad organizacijama koje dobijaju donacije iz inostranstva. Sud je zakon stavio van snage ab initio – kao da nikada nije ni postojao.

Najdalekosežnija odluka je ona kojom je proglašen neustavnim Zakon o neprimjenjivanju zakona i zabrani djelovanja vanustavnih institucija BiH. Ovim zakonom, Republika Srpska je pokušala da proglasi nevažećim brojne državne zakone i institucije poput SIPA-e, Tužilaštva i Suda BiH. Ustavni sud je ovakav potez okarakterisao kao grubo kršenje suvereniteta BiH i protivustavno “vraćanje nadležnosti” koje, kako sudije podsjećaju, može izvršiti isključivo Parlamentarna skupština BiH, a nikako entitetski organi jednostranom odlukom.

Sud je dodatno srušio i dopune Krivičnog zakonika RS koje uvode novo krivično djelo – neizvršavanje odluka institucija RS – navodeći da takva odredba derogira načelo pravne sigurnosti, omogućava arbitrarnu represiju, i ugrožava hijerarhiju vlasti, stavljajući entitet iznad države.

U trećoj odluci, Ustavni sud je poništio Zakon o Visokom sudskom i tužilačkom savjetu RS, ocijenivši ga kao direktan pokušaj uzurpacije nadležnosti koje su u oblasti pravosuđa već prenesene na nivo države BiH uz saglasnost entiteta. Sud je zaključio da stvaranje paralelnog VSTS-a na entitetskom nivou, koje bi djelovalo umjesto državnog VSTS-a na teritoriji RS, predstavlja suštinsko i pravno razdvajanje pravosuđa, što nije dopušteno bez odluke državnog parlamenta.

Odluke Ustavnog suda BiH predstavljaju odgovor na pokušaje pravnog i institucionalnog osamostaljivanja Republike Srpske mimo Ustava BiH. Sud je još jednom podsjetio da se nadležnosti ne mogu jednostrano povlačiti i da entiteti ne mogu uspostavljati paralelne institucije u oblastima koje su već uređene zakonima države.

Gerila.info

The post Ustavni sud BiH stavio van snage zakone o VSTS-u, nevladinim organizacijama i državnim institucijama first appeared on Gerila.info.

Mrtvački sanduk ispred zgrade NSRS simbolično je prikazivao smrt demokratije u Republici Srpskoj. Aktivisti “Restarta” su zbog “igrokaza” umjesto aplauza zaradili prekršajne prijave. Prijave nisu prihvatili i zatražili su sudsko odlučivanje. Prvo ročište, po zahtjevu za sudskim odlučivanjem Mirka Komljenovića, održano je danas na Osnovnom sudu u Banjaluci.

Inače, performans “sahrana demokratije” održan je zbog usvajanja Zakona o posebnom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija u Republici Srpskoj koji su mnogi aktivisti i novinari okarakterisali kao još jedan od napada na demokratiju i slobodu mišljenja u Republici Srpskoj.

Advokatica Jovana Kisin rekla je danas da nije postojao nikakav osnov za pisanje prekršajnih prijava aktivistima zbog umjetničkog performansa.

“Akrivisti se ponovo prekršajno gone zbog jednog zakonitog i legitimnog učešća i slanja poruke vlastima da je 2024. u maju bilo neprihvatljivo predložiti i usvojiti tzv. Zakon o stranim agentima. Ljudi se ponovo gone i prekršajno kažnjavaju zbog jednog umjetničkog performansa pod nazivom sahrana demokratije u kojem je par aktivista poslalo poruku vlastima da donošenjem represivnih zakona se ustvari gasi demokratija u Republici Srpskoj. Upravo zbog takvog društvenog angažmana ljudi su pred sudom i moraju se braniti. Terete se za kršenje javnog reda i mira, konkretno član 8 vrijeđanje. Smatramo da nije bilo ništa uvredljivo i da je taj umjetnički performans koju je izveden bio u potpunosti zakonit. On se čak ni ne prijavljuje po Zakonu o javnom okupljanju. Ne smatramo da su građani prekršili bilo koji zakon i nadamo se da ćemo se odbraniti zbog ovih ponovnih progona zbog građanskog aktivizma“, rekla je Jovana Kisin Zagajac prije početka ročišta.

Komljenović kaže da je sudski epilog očekivan.

“Mi smo na kraju krajeva kada je policija došla da nam piše prekršajne naloge i tražili sudsko odlučivanje jer znamo da nismo prekršili nijedan zakon. Policija koristi svaku priliku da uguši i najmanji bunt i da suzbije slobodu govora i slobodu misli što ćemo ppokazati danas na sudu“, kazao je Mirko Komljenović.

GERILA info

The post Na sudu zbog “sahrane demokratije” first appeared on Gerila.info.

Nacrt zakona koji ima za cilj uspostavljanje registra neprofitnih grupa koje primaju strana sredstva u jednom od entiteta Bosne i Hercegovine, Republici Srpskoj, nametnuće ozbiljna ograničenja nevladinim organizacijama i omogućiti nesrazmjernu kontrolu vlade nad njihovim radom, upozorili su danas nezavisni stručnjaci za ljudska prava.

„Ako bude usvojen u svom trenutnom obliku, nacrt zakona pod nazivom ‘Zakon o posebnom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija Republike Srpske’ će duboko uticati na slobodu udruživanja u zemlji“, rekli su stručnjaci.

„Ovaj zakon izgleda kao pokušaj zastrašivanja nevladinih organizacija i ućutkivanja kritičara“, upozorili su.

Nacrt zakona, koji bi u narednim mjesecima mogao biti razmatran u zakonodavnom tijelu Republike Srpske, ima za cilj regulisanje udruženja, fondacija te stranih i međunarodnih nevladinih organizacija koje primaju bilo koji oblik stranog finansiranja ili druge pomoći stranog porijekla, i njihovo označavanje kao „neprofitne organizacije“.

Stručnjaci su već izrazili ozbiljnu zabrinutost zbog nacrta zakona još 2023. godine i zabrinuti su zbog njegovog ponovnog uvođenja, nakon što je povučen u maju 2024. godine.

„Pozivamo vlasti entiteta Republika Srpska da uzmu u obzir zabrinutost svih sektora civilnog društva i da se uzdrže od usvajanja ovog nacrta zakona“, rekli su stručnjaci.

„Ovaj zakon bi nametnuo ograničenja organizacijama civilnog društva koja nisu u skladu s međunarodnim obavezama Bosne i Hercegovine u oblasti ljudskih prava i vjerovatno bi dovela do nepotrebnih ograničenja rada civilnog društva i branilaca ljudskih prava.“

Prema rečima stručnjaka, zakon bi ograničio nezavisnost i autonomiju organizacija civilnog društva u Bosni i Hercegovini, što je suprotno pravu udruženja da organizuju svoje aktivnosti i formulišu svoje programe bez neopravdanog miješanja vlade, kako je zaštićeno članom 22 Međunarodnog pakta o građanskim i političkim pravima.

Stručnjaci su takođe ukazali na nedostatak stvarnih konsultacija s nevladinim organizacijama prilikom izrade odredbi ovog nacrta zakona.

„Pozivamo na hitno i konačno povlačenje nacrta Zakona o posebnom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija Republike Srpske“, rekli su stručnjaci.

„Takođe pozivamo političke lidere da se uzdrže od stigmatizacije nevladinih organizacija, nazivanjem pogrdnim imenima i označavanjem kao ‘strani agenti.’“

UN stručnjaci koji potpisuju ovo saopštenje su: Gina Romero, specijalna izvestiteljka za pravo na slobodu mirnog okupljanja i udruživanja; Mary Lawlor, specijalna izvestiteljka za stanje branilaca ljudskih prava; Ben Saul, specijalni izvjestilac za promociju i zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda u borbi protiv terorizma.

Specijalni izvjestioci/nezavisni eksperti/radne grupe su nezavisni stručnjaci za ljudska prava koje imenuje Savjet za ljudska prava Ujedinjenih nacija. Zajedno, ovi eksperti su poznati kao Specijalni mehanizmi Savjeta za ljudska prava. Stručnjaci Specijalnih mehanizama rade na dobrovoljnoj osnovi; nisu zaposleni u UN-u i ne primaju platu za svoj rad. Iako Kancelarija UN-a za ljudska prava djeluje kao sekretarijat Specijalnih mehanizama, eksperti djeluju u svom ličnom kapacitetu i nezavisni su od bilo koje vlade ili organizacije, uključujući Visoki komeserijat UN za ljudska prava i UN. Sva mišljenja ili stavovi izneseni su isključivo stavovi autora i ne predstavljaju nužno stavove UN-a ili Visokog komeserijata UN za ljudska prava. Zapažanja i preporuke specijalnih mehanizama UN-a za ljudska prava, uključujući specijalne procedure, ugovorna tjela i Univerzalni periodični pregled, mogu se pronaći na Univerzalnom indeksu ljudskih prava.

Pored stručnjaka iz UN, reagovali su i iz Kancelarije EU u BiH.

“Usvajanje nacrta zakonodavstva na Vladi Republike Srpske koji dodatno ograničava rad civilnog društva, kao i nacrta izmjena i dopuna Krivičnog zakonika Republike Srpske kojim se rodni identitet ukida kao zaštićeni osnov, predstavljaju prijetnje temeljnim pravima i demokratskim vrijednostima”, navodi se u saopštenju Kancelarije EU u BiH.

Legislativa koju je predložila Vlada RS-a, a kojom se dodatno ograničava rad civilnog društva, i nacrt amandmana Krivičnog zakonika RS-a kojima se rodni identitet ukida kao zaštićeni osnov, predstavljaju prijetnje temeljnim pravima i prepreku na EU putu.

Cijeli komentar pic.twitter.com/MF9bMsNzey

— EU in Bosnia and Herzegovina (@eubih) February 7, 2025

“Stoga, Evropska unija poziva Vladu Republike Srpske da povuče ove nacrte. Evropska unija ponavlja da, ako Bosna i Hercegovina teži budućnosti u Evropskoj uniji, ne smije doći do odstupanja od temeljnih vrijednosti. Za domaće vlasti je ključno da osiguraju okruženje koje omogućava efikasno funkcionisanje civilnog društva, u skladu sa međunarodnim obavezama zemlje u pogledu ljudskih prava i evropskom perspektivom, jednako kao i zaštitu standarda zabrane diskriminacije.”

U saopštenju se ističe da je EU prošle sedmice pozdravila usvajanje dva zakona od važnosti za napredak na evropskom putu.

“Bosna i Hercegovina ima realne izglede da formalno otvori pristupne pregovore sa Evropskom unijom u narednim mjesecima, ako se ispune određeni uslovi. Pozivamo vlasti u Bosni i Hercegovini da se fokusiraju na pomake koji bi vidljivo poboljšali živote građana te da se suzdrže od radnji koje narušavaju temeljna prava i demokratske vrijednosti”, ističe se na kraju saopštenja.

The post “Nacrt zakona o registraciji nevladinih organizacija će povećati kontrolu vlade nad radom civilnog društva” first appeared on Gerila.info.