Prema pisanju Slobodne Bosne, ime Roka Galea pojavljivalo se u crnim hronikama hrvatskih novina kao jednog od članova organizacije koja je u BiH prala desetine miliona eura tako što je novcem sumnjivog porijekla iz poreznih oaza otkupljivala zlato od hrvatskih građana i firmi.

U taj posao bili su, kako je pisao “Jutarnji list”, na neki način umiješani sin gradonačelnika Ljubljane Zorana Jankovića i brat današnjeg predsjednika Hrvatske Zorana Milanovića.

Sve se ovo dešavalo prije 2018.godine i dodjele saglasnosti za geološka istraživanja na teritoriji opštine Lopare.

Nije poznata informacija da li Rautner ili Mikulić trenutno imaju dodira sa projektom u Loparama, ali je činjenica da je priča oko litijuma u Loparama krenula upravo od ovog dvojca, u najmanju ruku, diskutabilne poslovne prošlosti, kao i da je resorno ministarstvo upravo njima dalo saglasnost za geološka istraživanja u Loparama.

Tokom godina mijenjala se vlasnička struktura i udio osnivačkog kapitala, kompanija koja trenutno vodi projekat je AR CORE ulaganja d.o.o. u Banjaluci a direktor je Vladimir Rudić, u vlasništvu Ar Core AG iz švajcarskog grada Cug.

Direktor Rudić u razgovoru sa nama ističe da je švajcarska firma Ar Core AG, koja je akcionarsko društvo, sada jedini i isključivi vlasnik bh kompanije Ar Core ulaganja iz Banjaluke.

“Ar Core nema kćerke firme, ima samo centrala u Banjaluci. Nemamo partnerske firme.  Ar Core AG kao švajcarska kompanija radimo vrlo transparentno. Mi smo akcionarsko društvo i registrovani u Švajcarskoj, a kompanija Ar Core d.o.o. u Banjaluci je ćerka firma tog akcionarskog društva u apsolutnom vlasništvu. Ne postoji nikakva veza između naše firme i političara u Srpskoj, niti imamo akcionare sa naših prostora. Radi se o internacionalnim investitorima i sve je transparentno“, ističe Rudić.

Litijum, bor, magnezijum ili kalijum?

Na stranici Evropskog instituta za litijum navodi se da je Ar Core AG  švajcarska junior rudarska kompanija i da je trenutno u procesu razvoja velikog projekta rudarstva i proizvodnje litijuma/bora u Bosni i Hercegovini. Geološko ležište je, kako se navodi, veliko i kompaktno, pogodno za uštedu na otvorenom rudarstvu.

U opisu projekta na zvaničnom sajtu nevladinog Evropskog instituta za litijum sa sedištem u Briselu stoji da prema prvim procenama sajt sadrži oko 2,4 miliona tona litijum karbonata i oko 33,1 miliona tona borne kiseline. Informacija od 2,4 miliona tona litijuma prisutna je i u prvim objavama u medijima a to je informacija koju je Ar Core plasirao. Posljednje informacije govore o znatno manjim količinama, skoro za milion tona manje, odnosno 1,5 milion tona litijuma.

To nam je potvrdio i Vladimir Rudić.

“Po potvrđenim rezervama i onom što smo radili u istraživanjima konstatovali depozit od 1,5 miliona litijum karbonata. To nije konačna količina projekta, a to će kasnije, kako je to zakon propisao, da se mijenja, a mi očekujemo na više. Što se tiče učešća litijuma u kvantitativnoj strukturi cjelokupne mineralne strukture ležišta on je najmanje prisutan, odnosno najviše je prisutan magnezijum“, dodaje direktor Ar Core u BiH.

Nije jasno šta se to promijenilo za svega par mjeseci i kako su prvi rezultati drastično različiti od posljednjih informacija da je predviđena količina litijuma manja za skoro 40 odsto odnosno skoro milion tona litijum karbonata?!

Već u novembru 2023.godine objavljeno je da je Ar Rock Tech LithiumCore zaključio strateško partnerstvo da kompanijom Rock Tech Lithium koja koja već ima potpisane ugovore sa kompanijom Mercedes-Benz Group AG.

Ar Core je u saopštenju, poslatom Bloomberg Adriji, naveo da je cilj njihove saradnje s Rock Tech Lithiumom da tu kompaniju pouzdano i dugoročno snabdijevaju litijumom iz Lopara.

U ARCORE-u ističu da su procjene da na području Lopara, pored nalazišta od 1,5 miliona tona litijum karbonata, ima i 14 miliona tona bora (B2O3), 35 miliona tona kalijuma (KCI) i čak 94 miliona tona magnezijum sulfata (MgSO4).

Ono što je zanimljivo da se u posljednje vrijeme, posebno od strane provladinih medija (RTRS, ATV, SRNA) ali i političara (Milorad Dodik, Petar Đokić), kao i predstavnika Ar Core u prvi plan trenutno gura impresivna količina magnezijuma pronađena u nalazištu u Loparama, odnosno skoro 100 miliona tona magnezijum sulfata, i na taj način, po mišljenju naših sagovornika, pitanje litijuma svjesno guraju u drugi plan, posebno u trenutku velikog interesovanja ali i negodovanja javnosti.

Ipak, neobično je da se u informaciji koju je Ministarstvo energetike i rudarstva dostavilo Opštini Lopare 31.oktobra 2023.godine, odnosno više od godinu dana nakon završenih istraživanja, uopšte ne spominje magnezijum?!

U informaciji se navodi da resorno ministarstvo Rješenjem broj : 05.04/310-484-4/22 od 15.3.2023. godine potvrđuju privrednom društvu Ar Core ulaganja doo Banjaluka rezerve B, Li, Na, K, Sr i prateće asocijacije elemenata ležišta “Lopare” u istoimenoj opštini, sa stanjem na dan 31.7.2022.godine.

Nevjerovatno, u najmanju ruku, zvuči podatak da resorno ministarstvo uopšte ne spominje magnezijum kojeg je ubjedljivo najviše pronađeno na ovom nalazištu prema istraživanju koje je sproveo Ar Core.

Stanovništvo Lopara i eko aktivisti većinski protiv rudarenja. A političari?

Lokacije na kojima je odobreno traženje litijuma, prema informacijama sa sajta Ministarstva energetike i rudarstva RS, su Lopare i Ugljevik ,a najviše lokacija sa litijumom se nalazi u okolini Zvornika, na obali rijeke Drine.

U pitanju je, najvjerovatnije, ista rudarska žila koja prolazi i kroz nalazište u Nedeljicama kod Loznice u Srbiji u okvoru projekta Rio Tinto.

Dragan Maksimović, novinar iz Banjaluke, smatra da je tema litijuma u Loparama u potpunosti jasna.

“Postoji namjera vlasti da se ide u projekat kopanja litijuma, što potvrđuju i afirmativno predstavljanje u javnosti ne samo od političkog vrha Republike Srpske, nego i medija koji su pod njihovim patronatom. Tome u prilog ide i zakon o geološkim istraživanjima koji je prošao javnu raspravu i na čiji tekst, osim udruženja koja se bave zaštitom prirode, nije bilo pretjerane zainteresovanosti. Izbacivanje lokalnih zajednica iz procesa donošenja odlukaza dodjele koncesija, samo pokazuje namjeru centralizacije ovog pitanja kako bi se lakše krenulo u realizaciju. Priča oko litijuma na Majevici u direktnoj je vezi sa litijumom u Gornjim Nedeljicama u Srbiji što bi, sada već čini mi se nije pitanje ako nego kada krene, bio jedan sistem za eksploataciju i preradu litijuma“, ističe Maksimović.

Prema mišljenju kritičara rudarenja, eko aktivista ali i eminentnih stručnjaka, iza svega se krije ne samo interes za profitom nego i nastojanje bogatih zemalja Zapadne Evrope da što bezbolnije prođu kroz energetsku tranziciju. U svemu tome stradale bi siromašne zemlje u predvorju Evropske Unije a u kojima se nalaze bogata rudna nalazišta.

Piše: Dejan Rakita / Objavi.ba

(TREĆI NASTAVAK SUTRA)

The post PROJEKAT LITIJUM: Lopare među javom, snom i košmarom (II dio) first appeared on Gerila.info.

To bi moglo da znači da ulazimo u posljednju i odlučnu fazu gdje će se, po jednoj verziji, BiH pretvoriti u “rudnik Evrope”, dok će, po drugoj, nastupiti doba prosperiteta, zapošljavanja i velikog ulaganja. Sve do prije par sedmica predsjednik RS Milorad Dodik nije se intenzivnije uključivao u temu oko rudarenja ali njegov ulazak u javnu raspravu oko informacija da li će se u Loparama iskopavati “litijum ili magnezijum” znači samo jedno – rudarenje na obroncima Majevice postala je jedna od najaktuelnijih tema u javnom diskursu a što je izuzetna rijetkost u BiH budući da domaće medije ali i pažnju javnosti privlače, već decenijama po pravilu, isključivo političke teme. Ruku na srce, i pitanje Lopara, odnosno geoloških istraživanja na ovom području, vremenom se pretvorilo dijelom i u političko pitanje.

Ko, kada i koliko?

A sve je počelo ne tako davno, u oktobru prošle godine, kada je u medijima odjeknula vijest da je u Loparama pronađena “sirovina 21. vijeka” odnosno litijum. Prva istraživanja firme Ar Core AG iz Švajcarske ukazivala su kako je vrijednost otkrivenih zaliha oko 10 milijardi dolara.

Geološka istraživanja na području Lopara su rađena tri godine bez medijske pompe i daleko od očiju javnosti, a završena su 31. jula 2022. godine.

“Sve je provedeno uz striktno poštovanje zakonske regulative i u skladu sa najvišim geološkim i ekološkim standardima koji važe za ovu vrstu istraživanja, kako na lokalnom, tako i na međunarodnom nivou. Kompanija ispunjava sve uslove za podnošenje zahtjeva za dodjelu koncesije za korištenje ovog evropskog nalazišta mineralnih sirovina. Licencu za istraživanje nalazišta mineralnih sirovina dobili smo 2018. godine, a u periodu od 2020. do 2022. godine uslijedile su tri intenzivne faze istraživanja. Mineraloški sadržaj ležišta, koji se istražuje u posljednje četiri i po godine, sadrži značajne količine litijum-karbonata, magnezijuma, kalijuma i bora”, navedeno je u saopštenju ove kompanije.

Ar Core je naveo da je dozvolu za istraživanje mineralnih nalazišta u regiji Lopare dobio 2018. godine, a sam proces je nadgledala firma CSA Global, DIO ERM Grupe specijalizovane za rudarstvo.

Tri faze istraživanja su uslijedile između 2020. i 2022. godine, a mineralno nalazište je konačno naučno procijenjeno i potvrđeno u ljeto 2022. godine.

Vladimir Rudić, direktor kompanije Ar Core ulaganja, kaže da projekat u Loparama donosi prosperitet regiji.

“Proizvodnja i povezane aktivnosti će direktno stvoriti do 1.000 lokalnih radnih mjesta i između 3.000 i 5.000 poslova posredno, ekonomski revitalizujući regiju. Željeli bismo da zahvalimo ljudima u Loparama na podršci tokom cijelog procesa i radujemo se što nismo doživjeli nikakve prigovore s njihove strane”, navodi Rudić.

Inače, prve javne informacije o ovim geološkim istraživanjima litijuma na području Lopara pojavile su se 2020. godine ali one nisu zainteresovale širu javnost što je možda i razumljivo kada se uzme u obezir činjenica da je cijeli svijet tada bio preokupiran borbom protiv pandemije virusa korona.

Priča o litijumu o Loparama doseže i do 2012.godine kada su vršena su geološka istraživanja bora, litijuma, natrijuma, stroncijuma, kalijuma i prateće asocijacije elemenata na području Mjesne zajednice Lipovice, koja pripada opštini Lopare. Preduzeće “Lithium Balkan” doo Lopare osnovano je polovinom 2010. godine u Loparama, a navodno se radilo o kanadskoj kompaniji koja je formirala svoju ispostavu u Loparama i vršilo geološka istraživanja litijuma i bora  u selu Lipovice na Majevici. Sa Vladom Republike Srpske potpisali su tada i ugovor o dodjeli koncesije na tri godine. Ugovor o koncesiji kasnije je sporazumno raskinut i od tog posla nije bilo ništa. Zašto – do danas je ostala tajna.

I prije kanadske firme na teritoriji Lopara je od 1998. do 2003. godine istraživala firma Rio Sava, ćerka firme Rio Tinto. Navodno, nakon nekoliko godina istraživanja nisu bili zadovoljni dobijenim rezulatatima, nakon čega se povlače iz ovog projekta.

Ipak, i pored dva neuspješna pokušaja kanadske i australijske kompanije, 2020.godine u ovu priču ulazi slovenski preduzetnik Andrej Rautner koji je uložio milione eura u “Rudnik litijuma”, firmu koja je bila vlasnik kompanije Ar Core. I samo ime firme vjerovatno označava inicijale ovog kontraverznog biznismena koji je, prema neformalnim saznanjima, i najzaslužniji zašto je istraživanje litijuma dobilo i svoju treću šansu na teritoriji Lopara.

Osnivači su bili Rautnerove firme preduzeća “Ar plane”, “R mercuri” i “The H” iz Slovenije te “AR plane” i “Yolle top invest” iz Laktaša, dok je osnivački kapital izosio čak 11,8 miliona maraka.

Ipak, u toku samog istraživanja u Loparama, Ar Core je preuzet od strane švajcarske firme Ar Core AG iz Švajcarske.

Bliske veze kontraverznih poduzetnika

Iako Routner ima više kompanija u BiH registrovanih na svoje ime, izvori ne isključuju da je i dalje povezan sa projektom u Loparama i švajcarskom firmom.

Prema informacijama portala novice.svet24.si iz više izvora, navodi se da je Rautner vlasnik kompanije AR Plane i da ima odlične veze u građevinskim, političkim ali i obavještajnim krugovima zemalja bivše Jugoslavije. Rautner se praktično ne pojavljuje u javnosti, a najčešće učestvuje, kako navodi svet24.si, u rizičnim, čak i špekulativnim poslovima, odnosno u poslovima „ispod radara”.

Zanimljivo je da je vlasnik jedne od firmi osnivača Ar Core i firma ““Yolle top invest” iz Laktaša, a vlasnik i odgovorno lice ove firme je Jozo Mikulić, dugogodišnji Rautnerov saradnik, kontraverzni preduzetnik.

Zanimljivo je da je Mikulićev blizak saradnik i Rok Gale. On je u aferi oko fiktivne preprodaje skoro 400 kg zlata optužen u svojstvu direktora zagrebačke firme Gold Box, koja je po tvrdnjama Državnog tužilaštva Hrvatske bila dio lanca za pranje novca. Gale je bio poznat i kao vlasnik najveće zaštitarske firme u BiH Gama osiguranje, a povezivan je i sa zloglasnim Ismetom Bajramovićem Ćelom i Fikretom Abdićem Babom, kao i nekadašnjim ministrom bh policije Alijom Delimustafićem, navode hrvatski mediji koji su se bavili aferom Gold Box. Mikulić i Gale su osnivači firme u Laktašima koja nosi isto ime “Gold Box” i koja je bila povezana sa aferom u Hrvatskoj.

Piše: Dejan Rakita / Objavi.ba

(NASTAVAK SUTRA)

The post PROJEKAT LITIJUM: Lopare među javom, snom i košmarom (I dio) first appeared on Gerila.info.