Vlada Republike Srpske i „Integral inženjering“ su 15. avgusta 2019. godine zaključili Ugovor o koncesiji za eksploataciju tehničkog građevinskog kamena – krečnjaka na ležištu „Planina“ kod Banje Luke. Potpisivanju Ugovora je prethodila zakonom utvrđena procedura, izbor Integral inženjeringa kao najpovoljnijeg ponuđača, te saglasnost/pozitivno mišljenje Komisije za koncesije Republike Srpske i Pravobranilaštva Republike Srpske.

„Eksploatacije kamena se ne vrši zbog toga što postupak kompletiranja potrebne dokumentacije nije doveden do kraja zbog ponovljenih neosnovanih sporova pokretanih od strane jednog zainteresovanog lica. Napominjemo da je na ovoj lokaciji preduzeće „Put“ radilo više decenija sve do 2015. godine, kad je izgubilo pravo na koncesiju“, ističu u „Integralu“.

U ovoj kompaniji kažu da ne prodaju kamen iz kamenoloma „Planina“ i da na taj način ostvaruju novčanu korist. „Integral“, dodaju, ne vrši eksploataciju, niti omogućava eksploataciju kamena u kamenolomu „Planina“ nekom trećem licu, uključujući i kompaniju „Gradlak“.

„Integral nije ostvarivao i ne ostvaruje novčanu ili bilo koju drugu korist od ovog kamenoloma. Zapisnik o nelegalnom kopanju krečnjaka nije sačinjen 30. juna ovegodine na osnovu prijave Republičkoj upravi za inspekcijske poslove koju su „vlasnici Planine podnijeli 13. jula. Tehnički rukovodilac Planine nije prijavio Integral“, navode u ovoj kompaniji.

U „Integralu“ kažu da je tehnički rukovodilac njihove kompanije 30. juna, prilikom obilaska kamenoloma, uočio nepoznata lica i mašine zbog čega je pozvao policiju. O navedenom je istog dana u Policijskoj upravi Lauš sačinjena službena zabilješka, nakon toga su uzete izjave svjedoka, da bi 17. jula Okružnom javnom tužilaštvu u Banjoj Luci bio dostavljen izvještaj o preduzetim mjerama i radnjama na osnovu čega je Tužilaštvo 9. ooktobra donijelo odgovarajuću
naredbu u vezi sa istragom.

„Policija nije došla u kamenolom 23. oktobra nego dan kasnije. Policija je obišla kamenolom sa radnikom Integrala. U Policijskoj upravi Lauš sačinjena je službena zabilješka po našoj prijavi. Postupak po ovoj prijavi je, prema našim saznanjima, u toku“, ističu u „Integralu“.

U ovoj kompaniji smatraju da su pitanja GERILE sugestivna. „Integral“ ne vrši eksploataciju kamena u kamenolomu „Planina“ iako je u zakonom utvrđenoj i transparentnoj proceduri zaključio ugovor o koncesiji sa Vladom Republike Srpske kao koncedentom.

„Razlog za ovo stanje je u činjenici da Integral ne može kompletirati potrebnu dokumentaciju zbog ponavljanih neosnovanih sporova koje protiv Integrala pokreće jedna zainteresovana strana. Ne izvodimo nikakve poslove u ovom kamenolomu, niti angažujemo druge poslovne subjekte za izvođenje bilo kakvih radova na toj lokaciji, uključujući Gradlak. Čim su radnici naše kompanije uočili prisustvo nepoznatih i nepozvanih lica na kamenolomu – to su prijavili policiji“, kažu u „Integralu“.

Republička uprava za inspekcijske poslove utvrdila je 11. septembra ove godine da je određeni dio materijala dislociran sa kamenoloma „Planine“ i da je zbog toga na lice mjesta izlazila policija. Inspekcija se nije bavila imovinsko-pravnim odnosima u kamenolomu, ali u „Planini“ smatraju da su stvari više nego jasne.

„Inspektori su utvrdili da je kamen odvežen. Kamioni koji su izvlačili kamen iz kamenoloma su taj kamen odvezli na Vrbas. To je sve fotografisano, to je sve dokumentovano. Po tablicama se vidi da su to isti kamioni. Otkud radnici Integrala u kamenolomu ako ništa ne rade u kamenolomu? Šta će tamo ako nikakvih radova nema? Kako je moguće da kamioni odvoze kamen ako radova nema“, pitaju u „Planini“.

U „Integralu“ kažu kako će dalja istraga utvrditi koja je eventualna uloga i odgovornost kompanije „Gradlak“, ali i drugih kompanija ili fizičkih lica u kopanju i odvoženju kamena iz ovog kamenoloma.

„Sa svoje strane preduzimamo mjere radi utvrđivanja obima eventualne štete. Zadržavamo pravo da svoje interese u tom smislu zaštitimo na neki od zakonom utvrđenih način“, rekli su u „Integralu“.

Na čelu „Gradlaka“ se nalazi Živko Milunović, bivši predsjednik mladih SNSD-a u Laktašima. Milunović je bio i odbornik SNSD-a u SO Laktaši. „Gradlak“ je u junu 2019. godine dobio unosan posao pripremnih radova na izgradnji mosta na rijeci Savi u Gradišci koji bi trebao spojiti  Bosnu i Hercegovinu sa Hrvatskom. Ovaj posao je Milunović dobio kao podizvođač, jer glavni izvođači su „Integral inženjering“ i „Đuro Đaković“.

Goran Dakić, Gerila info

The post „Integral“ poriče radove u kamenolomu dok kamen i dalje nestaje first appeared on Gerila.info.

Ipak, ova odluka predstavlja svojevrstan zaokret političke većine u Doboju u odnosu na protekli period ali i značajan korak u očuvanju prirodnog bogatstva Ozrena i rezultat je višegodišnjih napora lokalnog stanovništva, ekoloških udruženja i naučne zajednice.

Gradonačelnik Doboja Boris Jerinić, istakao je da je ova odluka u interesu grada i Republike Srpske, te da se njome staje u kraj dezinformacijama o navodnim planovima za narušavanje biodiverziteta tog područja.

Zoran Poljašević, lider ekološkog udruženja “Ozrenski studenac” iz Petrova, za Gerilu kaže da je odluka Skupštine grada Doboja pozitivno iznenađenje.

“Iako se radi o šestom nivou zaštite dok aktuelni Prostorni plan Republike Srpske predviđa daleko strožiji drugi nivo (nacionalni park), treba napomenuti da na ovaj način lokalna uprava donosi zaštitu ovog posebnog područja u nivou koji je zakonom predviđen, više nivoe zaštite donosi Vlada, odnosno Narodna skupština RS. Iako ova odluka predstavlja potvrdu da naš rad u proteklih skoro četiri godine nije bio uzaludan, mi nastavljamo naše aktivnosti u cilju zaštite planine Ozren kako to predviđa Prostorni plan”, ističe Poljašević u razgovoru za naš portal.

On doda je da je u planu da se u toku maja, zajedno sa UG Fojničani iz Maglaja, dostave rezultate dvogodišnjeg istraživanja biodiverziteta Ozrena Zavodu za zaštitu kulturno-istorijskog nasljeđa Republike Srpske.

“Upravo ova istraživanja, odnosno nalazi, čiji su nosilac UG Fojničani u sklopu Mreže za zaštitu prirode BiH, predstavljaju ključni argument za zaštitu Ozrena, kako na lokalnom, tako i na republičnom nivou”, dodaje Pošaljević.

Saglasan sa njim je i ekolog Vladimir Topić iz Centra za životnu sredinu.

“S obzirom na dosadašnje nastupe i stav rukovodstva grada Doboja gdje se davala podrška kompaniji za istraživanje nikla i kobalta, ova odluka je iznenađujuća, ali bez obzira na to pozdravljamo odluku koja se tiče zaštite Ozrena. Kategorija 6 je najniži oblik zaštite i nikako ne odgovara zaštiti Ozrena, jer je ova planina puna svojih prirodnih i kulturnih vrijednosti i prepoznata i u Prostornom Planu RS kao prostor za uspostavljanje Nacionalnog parka. U tom smijeru treba da ide zaštita i podrška grada Doboja i rukovodstva, to ćemo imati priliku vidjeti u narednom periodu”, ističe Topić za Gerilu.

Naglašava da je neophodno da se ovome priključi i opština Petrovo s obzirom da je veliki dio Ozrena i na teritoriji te opštine.

“Opštine i gradovi treba da podrže inicijativu za zaštitu u većem rangu zasigurno, a na Republičkom nivou treba da se razmatra integralna zaštita planine Ozren. Za proces proglašenja treba uraditi studiju zaštite a tome doprinose udruženja sa Ozrena upravo sprovodeći mnogobrojna istraživanja i istraživačke kampove kampove godinama unazad. Odluka pokazuje da su udruženja građana koja se godinama bore za zaštitu Ozrena u pravu i da je njihova borba opravdana”, zaključuje Topić u razgovoru za Gerilu.

„Ova pobjeda pripada svim građanima koji su stajali uz Ozren, svim udruženjima i istraživačima koji su vjerovali u vrijednost ovog dragulja prirode. Ovo nije kraj, već novi početak, i za Ozren i za druge lokalitete koje moramo sačuvati“, poručuju iz UG Fojničani i dodaju da je Odluka o zaštiti Ozrena “snažan pokazatelj da sinergija odlučnog lokalnog stanovništva, organiziranog civilnog društva i aktivne naučne zajednice može pokrenuti pozitivne promjene”.

“Krajnja namjera je da se to područje proglasi nacionalnim parkom”, izjavio je gradonačelnik Doboja Boris Jerinić nakon usvajanja pomenute odluke o zaštiti Ozrena, dodajući da će u tom pravcu djelovati poslanici iz Doboja u Narodnoj skupštini Republike Srpske.

Odluka o zaštiti Ozrena dolazi nakon višegodišnjih protesta i aktivnosti lokalnog stanovništva protiv geoloških istraživanja koja su imala za cilj otvaranje rudnika nikla i kobalta. Građani su izražavali zabrinutost zbog potencijalnog zagađenja životne sredine i ugrožavanja zdravlja ljudi.

Bitno je sjetiti se da vlasti u Doboju do skora nisu blagonaklono gledali na građanski aktivizam za očuvanje planine Ozren i da usvajanje odlike, barem se tako nadaju i naši sagovornici, predstavlja prekretnicu u odnosu lokalnih političara prema ovoj jedinstvenoj planini i području.

Podsjećamo, upravo je većina u Skupštini grada Doboja okupljena oko aktuelnog gradonačelnika Borisa Jerinića i gradskog odbora SNSD-a, na sjednici održanoj 25.maja 2023.godine izglasala Odluku o davanju saglasnosti za izvođenje detaljnih geoloških, geohemijskih i geofizičkih istraživanja kompaniji „Lykos Balkan Metals“ d.o.o. Bijeljina. Prijedlog odluke se pojavio neposredno prije sjednice Skupštine i nije bio među materijalima koje su dobili odbornici. Tada je upozoravano da je time povrijeđen poslovnik o radu Skupštine Grada Doboja, koji propisuje rokove za uvrštavanje u dnevni red pojedinih tačaka, a Zakonom o ekologiji propisano je da se ovakve odluke moraju staviti na javni uvid najmanje 30 dana prije stavljanja na dnevni red odluke.

Godinu dana prije usvajanja te odluke, u 2022.godini, ponajprije zahvaljujući aktgiviznu stanovnika Ozrena i eko aktivista, poništene su date saglasnosti vezane za geološka i rudna istraživanja dijela Ozrena koji pripada Opštini Petrovo,  gdje je istraživanja trebala da vrši firma „Medeni brijeg“, kćerka kompanije “Lykos Balkans Metals“, a koje je izdalo Ministarstvo energetike i rudarstva RS.

Vlada Srpske je prije četiri godine, u decembru 2021.godine, donijela odluku da se dio ovog područja, ali samo 132 hektara površine i koji je sastavni dio područja Doboja, proglasi zaštićenom zonom. Tako je trenutno jedini formalno zaštićeni dio Ozrena vrh Gostilj, koji je 2021. godine proglašen zaštićenim staništem trave ive (Teucrium montanum). Tradicionalno branje ove ljekovite biljke, koje se održava svakog septembra, 2018. godine uvršteno je na UNESCO Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasljeđa.

Zanimljivo, i entitetske vlasti nisu imale sluha za Ozren, odnosno uopšte za brigu lokalnih stanovnika i aktivista na teritoriji cijele Republike Srpske, pa su na prijedlog Vlade RS usvojene izmjene Zakona o geološkim istraživanjma RS kojima su isključene lokalne zajednice iz odlučivanja kada je davanje koncesija u pitanju, a koji je usvojen u NSRS krajem 2023.godine.

Ekološka udruženja, poput Ekološkog udruženja “Ozrenski studenac” iz Petrova, Centra za životnu sredinu, Čuvara Ozrena, UG Fojničani iz Maglaja, u saradnji s Mrežom za zaštitu prirode u BiH, doprinijela su ovom uspjehu kroz promociju, istraživanja i značajna otkrića, uključujući i otkriće endemskog Ozrenskog pauka (Porrhomma ozrenense).

Upravo su iz Centra za životnu u sredinu i “Ozrenskog studenca” u Evropskom parlamentu krajem prošle godine imali priliku govoriti pred evroparlamentarcima.

O borbi za očuvanje Ozrena portal Gerila je pisao u nekoliko navrata, a u produkciji našeg portala urađen je i kratki dokumentarni film na ovu temu.

Upravo na obroncima planine Ozren nalazi se najveća koncentracija crnog bora u Evropi, velike zalihe pitke vode, mineralnih i alkalnih voda, te ogroman broj tradicionalnih manifestacija i istorijskih spomenika od kojih s neke pod zaštitom UNESCO-a.

Odluka Skupštine Grada Doboja o proglašenju Ozrena zaštićenim područjem sa održivim korišćenjem prirodnih resursa predstavlja značajan korak ka očuvanju ovog prirodnog dragulja. Međutim, borba za Ozren nije završena. Lokalno stanovništvo, ekološka udruženja i naučna zajednica nastavljaju da se zalažu za dalju zaštitu i očuvanje Ozrena, s ciljem da se ova planina proglasi nacionalnim parkom, kako je predviđeno Prostornim planom Republike Srpske.

Ova odluka predstavlja primjer kako sinergija lokalnog stanovništva, civilnog društva i naučne zajednice može dovesti do pozitivnih promjena u zaštiti prirodnih bogatstava.

Dejan Rakita / GERILA

The post Da li je Skupština grada Doboja stavila tačku na rudarenje na Ozrenu? first appeared on Gerila.info.

Planina Vitorog, koja je zbog slabe istraženosti i prisustva mina dugo bila nedostupna naučnicima, već prvog dana pokazala je svoje bogatstvo. Mikološki nalazi su posebno značajni, jer je na malom prostoru identifikovano gotovo 100 vrsta gljiva. Među njima se ističe vrsta Sowerbyella imperialis, izuzetno rijetka gljiva koja je prvi put u BiH zabilježena 2003. godine na Igmanu.

Spektakularan biodiverzitet Vitoroga uključuje i nove ornitološke podatke za ovo područje. Tokom istraživanja je po prvi put u okolini Šipova zabilježen planinski djetlić (Dendrocopos leucotos), čime se dodatno potvrđuje ekološka vrijednost ovog područja.

Prema Prostornom planu Republike Srpske, planirano je da do 2025. godine Vitorog bude zaštićen. Zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog naslijeđa RS planira da zaštiti površinu od čak 30.000 hektara, koja obuhvata veliki deo planine, izvorišta rijeka Janj i Pliva, kao i njihove dijelove. Republički zavod pruža podršku kampu kroz logističku pomoć i sufinansiranje određenih aktivnosti.

Cilj projekta “Zaštita prirodnog nasljeđa Vitoroga” je povezivanje stručnjaka i mladih istraživača iz BiH, kako bi zajedničkim radom doprinjeli istraživanju i zaštiti ovog vrijednog prirodnog područja. Projekat je realizovan u okviru USAID-ovog programa Snaga lokalnog, uz podršku Mreže za izgradnju mira i Udruženja građana „Fojničani“ iz Maglaja. Kroz slične projekte širom BiH, stručnjaci nastoje zaštititi što veće površine prirode, suočeni sa sve većim pritiscima rudarske industrije i eksploatacije resursa.

Dejan Rakita/GERILA

The post Istraživački kamp u Peckoj otkriva bogatstvo biodiverziteta planine Vitorog (FOTO) first appeared on Gerila.info.