Federalna inspekcija i Agencija za vodno područje rijeke Save navodno su uzeli uzorke na više lokacija, Institut za javno zdravstvo RS takođe, a dio opština građanima preporučuje da privremeno izbjegavaju kupanje i prokuvaju vodu za piće. Sumnje dijela javnosti idu prema kolektoru otpadnih voda u Bihaću, što gradske vlasti demantuju; istovremeno, izuzetno nizak vodostaj Une može dodatno pogoršati stanje i prikriti stvarni izvor zagađenja. Bez brzih i javno dostupnih hemijskih i mikrobioloških rezultata, odgovori ostaju u mutnom.

Anes Podić iz Eko Akcije ističe, u razgovoru za Gerilu, da je „glavni problem Bosne i Hercegovine to što institucije koje bi trebale da se staraju o okolišu, u suštini, ne postoje“. Dodaje da „ovo zagađenje Una ne pamti“, da „na pojedinim dionicama liči na njenu pritoku Sanu, ali iz vremena kada je Celuloza zagađivala“, te da je sada „tamno smeđa na pojedinim mjestima“.

„Dobili smo brojne dojave građana, stigli su nam snimci iz Bihaća sa mjesta gdje se ulijevaju otpadne vode koje bi trebao da prečišćava kolektor. Bihaću je faktički poklonjen taj kolektor od strane njemačke Razvojne agencije, otvoren je 2017. godine, i sad je u takvom stanju prema izvještaju samog Vodovoda da praktično više ne radi i sva kanalizacija možda sada se već izlijeva u Unu. Vodovod je navodio u svojim izvještajima, faktički zvao u pomoć, ali su predstavnici lokalne vlasti na to ostali nijemi“, kaže Podić.

Istovremeno, upozorava da je federalna Vodna inspekcija „poletjela“ da incident objasni „cvjetanjem algi“ – prije izlaska na teren?!

„Eko Akcija je juče poslala prijavu, pokušavali smo ih kontaktirati, niko da podigne slušalicu. Redovna taktika inspekcija je da kasne kako bi se sačuvao ‘ugled’ zagađivača. BiH nema nezavisno tijelo koje će ovo da ispita; institucije koje postoje – postoje same zbog sebe“, zaključuje Podić.

Da sumnja na kolektor nije nova priča potvrđuje Amarildo Mulić, predsjednik udruženja Unski smaragdi i dugogodišnji direktor Nacionalnog parka „Una“.

„Upravo stanovnici Pokoja i okolnih mjesta godinama upozoravaju na problem otpadnih voda. Njihova sumnja je, vrlo vjerovatno, opravdana. Mi imamo informacije da fabrika za prečišćavanje voda, prečišćavač u Velhovu, nije u funkciji, odnosno mnogi njegovi dijelovi u cjelokupnom procesu nisu u funkciji. U kontrolnom dijelu nedostaju hemijska sredstva koja bi bila u upotrebi. Ovdje je u pitanju neodgovorno upravljanje javnim sredstvima, neodgovoran odnos prema rijeci Uni, a samim tim i građanima“, rekao je Mulić za Gerilu.

Još prošle godine na svom profilu podijelio je snimak lokacije „Pokoj“, upravo na ispustu kolektora.

Gradske vlasti u Bihaću odbacuju ove optužbe. Gradonačelnik Elvedin Sedić izjavio je da je riječ o „spekulacijama i dezinformacijama“ i da je „stanje s gradskim kolektorom uredno“.

„Prema informacijama iz JP Vodovod, kolektor besprijekorno radi, voda se uredno prečišćava i ispušta zadovoljavajuće kvalitete“, naveo je Sedić, uz objašnjenje da je primijećeno „blaže zamućenje“ uzvodno od ispusta i da je moguće „kratkotrajno ispiranje stare pomoćne cijevi“.

Prema istim informacijama, komunalna inspekcija i MUP su izlazili na teren.

Gradonačelnik Bosanske Krupe Armin Halitović ističe da problem definitivno potiče iz Bihaća.

“Tragovi zamućenja vidljivi već u bihaćkom naselju Pokoj, pa sve do Kostela, Srbljana i Grmuše. Uzeti su uzorci, ali dok ne stignu analize ne možemo sa sigurnošću reći o čemu se radi. Ne bih nagađao, ali je jasno da nije krenulo iz Bosanske Krupe”, izjavio je Halitović.

U međuvremenu, nizvodno se ređaju reakcije.

Federalna uprava za inspekcijske poslove, u saradnji s Agencijom za vodno područje rijeke Save, uzela je uzorke na tri lokacije – nakon prijave udruženja „Unski lađari“. Iz FUZIP-a upozoravaju da rekordno nizak vodostaj može dodatno pogoršati ekološku situaciju i pritisnuti biodiverzitet.

Institut za javno zdravstvo RS uzeo je uzorke kod Novog Grada, a zamjenik načelnika opštine Bojan Lukač kaže da je od Vlade USK zatražio pisanu informaciju: po prvim usmenim podacima hemijski parametri su „ispravni“, čeka se mikrobiologija; građanima je preporučeno da prokuvavaju vodu i izbjegavaju kupanje do objave nalaza.

U Kostajnici su opštinske službe potvrdile zamućenje, ali je „Komunalno“ poručilo da je gradska voda bezbjedna jer se zahvata s drugih izvora. Sa hrvatske strane, načelnik opštine Dvor Nikola Arbutina potvrdio je da je Zavod za javno zdravstvo RH uzeo uzorke i da se očekuju rezultati.

Udruženje sportskih ribolovaca „Krušnica 1936“ dostavilo je uzorke Zavodu za javno zdravstvo USK, uz napomenu da Zavod radi biološke, ali ne i hemijske analize na teške metale.

„Una se nije zamutila sama od sebe“, poručuju ribolovci i traže hitnu i kompletnu analitiku.

Kako poručuju iz udruženja „Green Team“ iz Novog Grada, oni koji Unu poznaju decenijama znaju kako rijeka „diše“ i da su vrućine, alge i povremena zamućenja normalni, ali da ono što se sada dešava nije prirodni fenomen.

“Evidentno je da postoji nečija krivična odgovornost. Pozivamo nadležne institucije u USK da, u saradnji sa federalnim nivoom i ne zanemarujući važnost razmjene podataka sa nadležnim organima iz RS-a, što prije pronađu odgovorne. Jedini ispravan način jeste da institucije rade svoj posao i da ga obave u najkraćem mogućem roku, jer ukoliko građani nastave samostalno tražiti odgovore, to neće biti dobro ni za one koji traže, ni za one koji budu pronađeni”, istakli su iz Green Teama.

Apelovali su da se hitno urade sve potrebne analize, uključujući i one na prisustvo teških metala.

“O dostupnosti pitke vode se ne pregovara, niti ima prostora za tolerisanje problema. Konstantno se traži od građana da vjeruju institucijama, hajde da vidimo imamo li razloga vjerovati. Tokom dana, obratićemo se svim institucijama koje imaju nadležnosti u okviru ove teme, uključujući i ministarstva unutrašnjih poslova”, kazali su iz Udruženja “Green Team” iz Novog Grada.

Uprkos oprečnim tvrdnjama, nekoliko činjenica se ne smije preskočiti: promjena boje i zamućenje su vidljivi; nizvodne opštine savjetuju oprez dok traju analize; a povjerenje javnosti je krhko jer ključne institucije ne komuniciraju brzo i jedinstveno.

Bez preciznih, javno objavljenih hemijskih i mikrobioloških nalaza — po tačnim lokacijama i vremenima uzorkovanja — krivac će ostati u mutnom. A Una nema luksuz da čeka birokratiju: ljeti na njenim obalama žive turizam, poljoprivreda i hiljade ljudi koji iz nje, direktno ili preko bunara, piju vodu.

I još nešto: kad treba isticati ljepotu Une i slikati se uz „smaragdnu rijeku“, svi su tu — od opština do kantona i ambasada. A kad voda potamni, isti ti akteri gledaju kako da izbjegnu odgovornost. Unska regata je održana prije nešto više od dvije sedmice; danas, umjesto razglednica, imamo snimke zamućenja.

Vrijeme je da nadležni pokažu istu agilnost za istinu i sankcije kakvu pokazuju za promociju.

Dejan Rakita/GERILA

The post GERILA ISTRAŽUJE Da li rijeka Una kakvu smo do skora poznavali upravo nestaje pred našim očima? first appeared on Gerila.info.

Naime, danas je u Dvoru na Uni trebala biti održana sjednica Opštinskog vijeća na kojoj su predstavnici Fonda za finansiranje razgradnje i zbrinjavanja radioaktivnog otpada i istrošenog nuklearnog goriva Nuklearne elektrane iz Krškog trebali predstaviti Nacionalni program sprovođenja strategije zbrinjavanja nukearnog otpada. Ipak, tačka dva današnjeg dnevnog reda nije održana.

Međutim, to se nije dogodilo jer je prije obraćanja Hrvoja Prpića, direktora Fonda, jednoglasno usvojen zaključak kojim se potvrđuje raniji zaključak Vijeća iz 2015. godine kojim se Vijeće Opštine Dvor protivi odlaganju radioaktivnog otpada na Trgovskoj gori. Jedan od odbornika opštine Dvor je napustio današnju sjednicu pri tome rekavši da su odbornici grada već upoznati sa svim namjerama hrvatskih vlasti, te da se vijeće već izjasnilo na tu temu. U isto vrijeme, u centru Dvora na Uni skupilo je oko stotinjak protestanata koji su izrazili svoje nezadovoljstvo na insistiranju hrvatskih vlasti za odlaganje nukelarnog otpada u kasarni Čerkezovac.

Dok su protestanti izražavali nezadovoljstvo protiv odlagališta i odluke hrvatskih vlasti, nakon kratke sjednice Vijeća, diirektor Fonda Hrvoje Prpić potvrdio kako “protivljenje lokalne samouprave i građana ne znači da odlagalište neće biti izgrađeno na području njihove opštine”.

Redakcija portala Gerila, koja je u više navrata pisala o ovom problemu, uputila je nekoliko pitanja na adresu Nikole Arbutine, načelnika opštine Dvor na Uni, ali odgovore na pitanja, još nismo dobili.

Mario Crnković, iz NVO “Green Team”, za portal Gerila.info kaže da je “nejasno zašto se uopšte i sazivala skupština Opštine obzirom da su odbornici već upoznati sa tematikom i da su se zvanično izjasnili da ne žele radioaktivni otpad iz NE Krško”.

“Emocije su pomješane u ovom trenutku. Naravno, pomenuti odbornici su se izjasnili na osnovu zvanično dobijenih stavova građana Dvora kroz izjašnjavanje putem mjesnih zajednica. Glas stanovništva se čuo i na protestima u Dvoru, Novom Gradu, Sisku i Zagrebu. Moram podjeliti zadovoljstvo građana pogođenog područja, o tome što prezentacija planiranih aktivnostimi uspostave Centra za zbrinjavanje radioaktivnog otpada nije održana. Uistinu nema potrebe da se takvi performansi odigravaju, te da se agonija građana sa obe strane rijeke Une nastavlja. U skladu s tim, pozivamo sve relevantne aktere kako iz Bosne i Hercegovine, tako i Hrvatske da daju svoj doprinos okončanju ove teme, te da zaborave Trgovsku goru kao mjesto gdje bi se iko usudio odlagati opasne otpade”, izjavio je Crnković za naš portal.

Nacionalnim programom određena je kasarna Čerkezovac u opštini Dvor kao odabrana lokacija za izgradnju skladišta nisko i srednje radioaktivnog otpada.

Prema ovom programu, predviđenu lokaciju treba potvrditi istražnim radovima, procjenom uticaja na životnu sredinu i bezbjednosnim studijama.

GERILA.info

The post Prvi poraz HR vlasti u namjeri da nuklearni otpad skladište nadomak Novog Grada! first appeared on Gerila.info.