Ljepojević je na promociji rekao da knjiga govori o četiri zločina nad srpskim narodom: genocidu u NDH, zločinima u Srebrenici od 1992. do 1995. godine, NATO bombardovanju Republike Srpske 1995. i bombardovanju Srbije 1999. godine. Takođe je istakao da je knjiga prevedena na mađarski jezik radi „produbljivanja veza između srpskog i mađarskog naroda“.

Tu nastaje osnovni problem. Ako se već u Budimpešti govori o istorijskom stradanju Srba, onda je gotovo nemoguće zaobići Novosadsku raciju iz januara 1942. godine. Tada su mađarske fašističke vlasti u Novom Sadu i južnoj Bačkoj ubile hiljade ljudi, prije svega Srba i Jevreja. Hapšenja, strijeljanja i masovna ubistva trajala su od 4. do 29. januara 1942. godine, a prema podacima istoričara, ubijeno je više od 3000 ljudi.

Zato izostavljanje Novosadske racije ne izgleda kao slučajan propust. Ono izgleda kao selektivno pamćenje, a selektivno pamćenje je uvijek političko. Ono bira samo one zločine koji odgovaraju trenutnom narativu, a zanemaruje one koji bi taj narativ mogli učiniti neprijatnim.

Naravno, ne treba današnje Mađare proglašavati odgovornim za zločine fašističkih i okupacionih vlasti iz Drugog svjetskog rata. To bi bilo pogrešno i nepravedno. Ali isto tako nije pošteno govoriti o istorijskoj istini, a istovremeno prećutati jedan od najtežih zločina nad Srbima za koji su odgovorni mađarski fašisti. Ako se pred mađarskom publikom govori o srpskom stradanju, onda bi upravo Novosadska racija morala biti u fokusu.

U tome je licemjerje. Kada su zločinci Nijemci, ustaše ili NATO, onda se o srpskim žrtvama govori glasno. Kada bi trebalo pomenuti zločine mađarskih fašista, onda nastaje tišina koja predstavlja političku računicu.

Istinsko pomirenje ne gradi se tako što se nezgodni dijelovi prošlosti guraju pod tepih, nego onda kada se o svakoj žrtvi govori jednako. Srpske žrtve u NDH, srpske žrtve u ratu devedesetih, žrtve NATO bombardovanja, ali i Srbi, Jevreji i Romi ubijeni u Novosadskoj raciji, svi zaslužuju pamćenje bez političkih kalkulacija.

Problem nije u tome što se govori o srpskim žrtvama. Problem je u tome što se o njima govori selektivno. Takav pristup ne služi istini, nego trenutnom političkom kontekstu. A kada se istorija prilagođava politici, onda žrtve ponovo postaju sredstvo, a ne ljudi čija imena, sudbine i patnja zaslužuju poštovanje.

Zato bi priča o stradanju srpskog naroda morala uključiti i Novosadsku raciju. Bez toga, istorijska istina ostaje nepotpuna. A nepotpuna istina, naročito kada je namjerno nepotpuna, prestaje biti istina i postaje propaganda.

The post Promocija knjige Milana Ljepojevića u Mađarskoj: Selektivno sjećanje i politička računica first appeared on Gerila.info.

Suština dosadašnjeg Orbanovog opstanka na vlasti nije bila samo u nacionalizmu kao ni u autoritarnoj vlasti. Ključ je bila u tome da se nezadovoljstvo ljudi koji su gubitnici tranzicije, osjećaj nepravde, razočarenje u elite i nepovjerenje prema institucijama pretvore u podršku vlasti. Tako je Orban jačao svoju moć u Mađarskoj, a Dodik to godinama radi u Republici Srpskoj. Ne nudeći uređenu i funkcionalnu državu, oni se predstavljaju kao jedini zaštitnici od haosa, ugroženosti, prijetnji i poniženja.

Zato se Dodikova vlast ne može objasniti samo izbornim mahinacijama, kontrolom medija, uslovljavanjima, političkim ucjenama ili samovoljnim raspolaganjem budžetom. Sve to jeste važno, ali nije jedini razlog. Vlasti koje dugo traju ne opstaju samo zato što drže sistem pod kontrolom, nego i zato što mnogo ljudi vjeruje da bi bez njih situacija bila još gora.

Tu se vidi sličnost sa Orbanovim modelom vlasti. Vlast postaje jača zbog osjećaja ljudi da su prevareni u tranziciji, da su prethodne elite bile korumpirane, da institucije nisu radile za građane i da obećanja o boljem životu nisu ispunjena. U takvoj situaciji vođa se ne predstavlja samo kao neko ko vodi državu, nego kao zaštitnik i neko ko će ispraviti nepravdu. On ne obećava samo red, nego i da će ljudima vratiti osjećaj dostojanstva. Upravo na takvoj poruci populističke vlasti najduže opstaju.

Međutim, Dodikov slučaj ima nešto po čemu je poseban. On svoju moć gradi na nesigurnom životu građana, slabim institucijama i stalnom podizanju nacionalnih tenzija. Orban je vladao u jednoj državi sa jednostavnijim političkim sistemom. Dodik djeluje u mnogo složenijem sistemu Bosne i Hercegovine, gdje mu sukob sa državnim institucijama često služi i kao politička korist. Zato njegova vlast ne zavisi samo od loših bolnica, slabih škola ili netransparentnog trošenja javnog novca. Ona zavisi i od toga da li uspijeva uvjeriti ljude da je on zaštitnik Republike Srpske od “političkog Sarajeva”, međunarodne zajednice i liberalne demokratije koju prikazuje kao prijetnju.

Zato se Dodik ne može u potpunosti posmatrati na isti način kao Orban. U Mađarskoj je glavno pitanje bilo kako je vlast iznutra oslabila demokratiju. U Republici Srpskoj je, pored toga, važno i to što se vlast održava stalnim stvaranjem političke krize. Kriza ovdje nije izuzetak, nego način vladanja. Kad god vlast izgubi podršku zbog lošeg života građana, tada se jačaju nacionalne teme i sukobi sa institucijama BiH. Kad god se više govori o korupciji, lošim javnim uslugama ili zloupotrebi institucija, u prvi plan se vraćaju priče o zaštiti Republike Srpske, nadležnostima i navodnim napadima na RS.

To ne znači da socijalni i ekonomski problemi nisu važni. Naprotiv. Problem za Dodika počinje onda kada dovoljno ljudi shvati da priča o zaštiti Republike Srpske više nije dovoljna ako se živi sve teže. Tu je mađarski primjer važan. Orban nije počeo slabiti onda kada su ga protivnici najviše kritikovali zbog demokratije, nego onda kada je sve više ljudi osjetilo da sistem više ne omogućava normalan život. Kada propadanje države ljudi počnu osjećati svaki dan, kroz loše škole, bolnice, administraciju, visoke cijene, odlazak djece i opšti osjećaj beznađa, tada podrška vođi počinje da slabi.

Tu poređenje sa Republikom Srpskom postaje važno. I ovdje najveći problem za vlast koja dugo traje nije opozicija niti pritisak iz inostranstva. Veći problem nastaje onda kada njeni birači počnu osjećati da vlast više ne može obezbijediti ni osnovne uslove za normalan život.

U tome je paradoks Dodikove vlasti. Što takav sistem duže traje, treba mu sve više kontrole. A što je više kontrole, to je manje normalnog rada institucija. Kada nema normalnosti, vlastima je stalno potrebna nova kriza, novi sukob i nova mobilizacija ljudi. Zato takvi režimi s vremenom postanu taoci vlastitog načina vladanja. Teško se mogu mijenjati, jer bi promjene oslabile njihovu kontrolu. Teško se mogu i smiriti, jer im je sukob potreban da bi opstali.

Dodatni problem za Republiku Srpsku je to što se u ovakvom sistemu institucije ne jačaju da rade u interesu građana, nego da budu poslušne vlastima. Pravila ne služe da ograniče moć, nego da je sačuvaju u rukama političkog vrha. Zato se priča o „zaštiti institucija“ često na kraju pretvori u zaštitu vlasti od samih institucija. To se vidi u problemima oko pravosuđa i ustavnog poretka, kao i u sukobima sa civilnim društvom i medijima.

Međutim, to ne znači da je Dodikova vlast trajna i da se ne može promijeniti. Naprotiv. Mađarski primjer pokazuje da i vlast koja dugo traje počinje slabiti kada protiv nje ne ustanu samo politički protivnici, nego i širi krug ljudi, kao što su nastavnici, ljekari, službenici, mali privrednici, roditelji, studenti i svi oni koji vide da država više ne funkcioniše kako treba. Takvo nezadovoljstvo ne nastaje zbog velikih političkih parola, nego zbog jednostavnog pitanja: može li se ovdje normalno živjeti?

Upravo tu počinje i pravi izazov za opoziciju u Republici Srpskoj. Dodika ne može ozbiljno ugroziti samo stalnim ponavljanjem da je autoritaran, korumpiran i štetan po institucije. Sve je to tačno, ali samo po sebi nije dovoljno da promijeni politički odnos snaga. Opozicija može pobijediti tek kada uvjeri ljude da promjena vlasti ne znači haos, slabiju Republiku Srpsku ili neizvjesnost, nego mogućnost da se konačno počne normalnije živjeti. To znači da u prvi plan mora staviti škole, bolnice, cijene, plate, odlazak mladih, korupciju u svakodnevnom životu i propadanje institucija koje građani osjećaju na vlastitoj koži, sve ono što oni godinama i pokušavaju ali ih Dodik uspješno vraća na svoj teren na kome se “sapletu” o priče o autoritarnoj vlasti.

Jednako važno, opozicija ne može pobijediti samo kao skup stranaka koje su protiv Dodika. Ona mora postati uvjerljiva i onim ljudima koji nisu ideološki protiv vlasti, ali su umorni od stalnih kriza, sukoba i života bez napretka. To traži mnogo širi front nezadovoljnih, od roditelja, preko nastavnika, ljekara, radnika, službenika i malih privrednika, do mladih koji više ne vide perspektivu. Ključ nije samo u napadu na Dodika, nego u razbijanju njegove najjače političke poruke da je on jedina zaštita Republike Srpske. Opozicija može pobijediti tek kada dovoljno ljudi povjeruje da je veća opasnost ostanak ovakve vlasti nego njen odlazak.

To je možda i najvažnija poruka za Republiku Srpsku. Dodik ne može biti ozbiljno ugrožen samo zato što ga optužuju za autoritarnost, korupciju ili lošu politiku. Sve to jeste važno, ali samo po sebi nije dovoljno. Problem za njega nastaje onda kada veliki broj ljudi vidi da politika koja se predstavlja kao zaštita Republike Srpske u stvarnosti sve više uništava svakodnevni život. Odnosno, kada ljudi počnu osjećati da iza priče o „odbrani Republike Srpske“ stoji sistem u kojem je sve teže liječiti djecu, naći posao, školovati se, pokrenuti posao ili jednostavno ostati ovdje.

Zato je tačnije reći da Dodik nije isto što i Orban, ali da pripada istoj vrsti političara. Oni dobro razumiju da razočarani ljudi ne traže uvijek demokratiju, nego nekoga ko će ih, barem naizgled, zaštititi. Problem za takve lidere nastaje onda kada ljudi prestanu vjerovati da su oni zaštita i počnu ih gledati kao glavni dio problema. Tada i vlast koja je dugo trajala počinje sama sebi da postaje problem.

Mladen Bubonjić

The post Dodik i Orban: Kako vlast opstaje na krizi i kada počinje da slabi first appeared on Gerila.info.

Izbori u Mađarskoj biće održani 12. aprila, a ovogodišnje glasanje moglo bi biti jedno od najneizvjesnijih za Viktora Orbana u posljednjih šesnaest godina. Poslije dugog perioda dominacije, Orban se sada suočava sa jačom opozicijom, padom podrške i sve većim pritiskom i iz zemlje i iz inostranstva. Međutim, kako jača pritisak izvana, jača i podrška. Pored Trampa i Vensa, Orban dobija podršku i od desničarskih populističkih stranaka i političara iz Evrope (Vox) i ostatka svijeta (argentinski predsjednik Havijer Milei). Orbanu pomoć stiže i iz Beograda i iz Banjaluke. Milorad Dodik ga podržava otvoreno, javnim porukama i jasnim svrstavanjem na njegovu stranu. Aleksandar Vučić to radi kroz priče o bezbjednosti, energiji i stabilnosti.

Dodikova otvorena podrška

Najotvoreniju podršku Orbanu dao je Milorad Dodik. Tokom boravka u Budimpešti krajem marta, usred kampanje, javno je pozvao Srbe koji žive u Mađarskoj da na izborima glasaju za Viktora Orbana. To nije bila samo diplomatska poruka, nego otvoreno uključivanje u izbornu kampanju druge države.

Dodik i Orban bliski su već godinama. Gerila je u više tekstova pokazala da njihovi odnosi nisu slučajni ni povremeni, nego stalni i sve jači, uprkos neprincipijelnosti u traženju legitimiteta za političko djelovanje. Orban je Dodiku dugo davao ono što mu je trebalo: podršku iz jedne zemlje Evropske unije, političku zaštitu, poruke da nije sam i spremnost Mađarske da ulaže u Republiku Srpsku onda kada se drugi povlače.

Zato današnja podrška Orbanu izgleda i kao vraćanje političkog duga. Dodiku je Orban važan i zato što mu je ideološki blizak. Obojica vole priču o suverenitetu, navodnoj odbrani nacije, pritisku Brisela i “pravim vrijednostima”, što predstavlja model vlasti koji i jedan i drugi koriste godinama.

Vučićeva pomoć kroz bezbjednost i energiju

Vučić je, izražavajući nadu da će Orban pobijediti, poziv uputio preko SNS-a, ali mu je pomogao i na drugačiji način. Tu podršku predstavlja kroz priče o zajedničkim interesima, bezbjednosti i energiji.

Najbolji primjer za to je slučaj eksploziva koji je pronađen kod Kanjiže, blizu gasovoda kojim gas preko Srbije ide prema Mađarskoj. Taj događaj je odmah postao važno političko pitanje. Orban je sazvao hitan sastanak savjeta odbrane, a u medijima se počelo govoriti o ugroženom gasovodu, mogućoj sabotaži i ozbiljnoj opasnosti.

Međutim, to što se sve desilo samo nekoliko dana prije izbora, dovodi u sumnju zvanična saopštenja. Opozicija je odmah postavila pitanje da li se ovaj bezbjednosni incident koristi u predizbornoj kampanji. Pojavile su se i tvrdnje da se namjerno širi strah kako bi Orban lakše pridobio birače.

For weeks, we’ve been receiving warnings from multiple sources that, after previous failed false-flag operations and a drop in Fidesz’s support, Viktor Orbán – allegedly with Serbian and Russian assistance – may be planning to cross another line.
Many people have suggested that…

— Magyar Péter (Ne féljetek) (@magyarpeterMP) April 5, 2026

Vučić u suštini i ne mora otvoreno reći “glasajte za Orbana” da bi mu pomogao. Dovoljno je da održava narativ o prijetnji, nestabilnosti i opasnosti. To je politika na kojoj Orban godinama profitira. Uostalom, kao i Vučić i Dodik. Orban dugo šalje poruku da je Mađarska ugrožena, da su granice i energija pod pritiskom i da samo jaka vlast može zaštititi državu. Zato mu je slučaj iz Kanjiže dobro došao za takvu priču.

Interesi jači od prijateljstva

Gerila je ranije pisala da odnos Orbana i Dodika nije zasnovan samo na lijepim riječima i međusobnim pohvalama. Tu postoje i vrlo jasni interesi. Mađarska je godinama pokazivala da želi ulagati u Republiku Srpsku, posebno u infrastrukturu i energetiku. Zato se s razlogom postavljalo pitanje da li je riječ samo o ekonomskoj saradnji ili i o političkoj cijeni Orbanove podrške Dodiku.

Kroz pokušaje ulaska Mađarske u elektroenergetski sektor Republike Srpske, kao i kroz priče o sumnjivim mađarskim bogatašima, postalo je jasno da taj odnos ima i poslovnu i političku stranu. Dakle, nije riječ samo o prijateljstvu, nego i o interesima i širenju uticaja.

Slična situacija je i u odnosu Vučića i Orbana. Srbija i Mađarska godinama grade veoma bliske veze u energetici, infrastrukturi i politici. Potpisivali su sporazume, najavljivali velike projekte i jačali saradnju oko gasa i nafte. Zato to partnerstvo nije samo formalno, nego stvarno i važno.

Ista politička priča

Dodika i Orbana ne povezuju samo interesi, nego i slična politička priča koju odavno koriste. Evropsku uniju predstavljaju kao prijetnju. Nezavisne medije prikazuju kao neprijatelje. Opoziciju opisuju kao tuđi projekat. Kritiku vlasti proglašavaju napadom na državu. Stalno govore o suverenitetu, iako se iza te riječi najčešće krije želja da vlast ima što manje kontrole i odgovornosti.

To se vidi i kroz poređenje ideje “Velike Mađarske” i projekta “srpskog sveta”. U oba slučaja koristi se ista politika: podižu se nacionalne emocije, govori se o starim nepravdama i širi priča da je sopstveni narod ugrožen. Takve poruke služe da okupe birače i pomognu vlasti da se održi.

Dodik, dakle, Orbanu pomaže otvoreno, javnim porukama i jasnom podrškom. Vučić to radi kroz priče o bezbjednosti i energiji koje Orbanu koriste u kampanji. Orban je njima dvojici godinama vraćao tako što ih je podržavao, ulagao, davao im političku težinu i poručivao da nisu sami.

Zato “spašavanje Orbana od strane Srba” pokazuje političku stvarnost u kojoj regionalni autokratski saveznici pomažu jedni drugima i čuvaju jedni drugima leđa. Vučić i Dodik danas pomažu Orbanu da lakše prođe kroz izbore. Sutra će Orban ponovo pomagati njima kada im bude trebalo. Ako bude “sutra” za Orbana.

Mladen Bubonjić

The post Kako Dodik i Vučić guraju Orbana pred izbore first appeared on Gerila.info.

Iz MUP-a su poručili da je cilj otvaranja kancelarije saradnja u razmjeni informacija i obuci koja bi trebalo da doprinese u borbi protiv terorizma.

„Protiv terorizma se možemo boriti samo razmjenom informacija, što je važno za prevenciju, ali i u dijelu kada je potrebno koristiti specijalne antiterorističke jedinice. I migrantska kriza nam je donijela nove izazove gdje je zajednički cilj da jačamo regionalnu saradnju, a stub toga je saradnja sa TEK-om koji imaju iskustva i od njih možemo mnogo da naučimo. Naše najbolje prakse ćemo da stavimo na raspolaganje“, izjavio je Budimir.

S druge strane, Hajdu je upozorio da terorizam predstavlja krajnju ekstremnu tačku radikalizacije i da za odgovor službi nije dovoljna samo obična saradnja, već razmjena pristupa, iskustava i profesionalnih standarda.

Iz MUP-a navode da je ovo praktična realizacija Memoranduma o razumijevanju o jačanju policijske saradnje između MUP-a Srpske i Centra za borbu protiv terorizma MUP-a Mađarske iz februara prošle godine.

Taj memorandum je potpisan 25. februara 2025. u Banjaluci između direktora policije RS Siniše Kostreševića i Janoša Hajdua. Prema informacijama objavljenim u medijima, saradnja je definisana kroz borbu protiv terorizma, razmjenu informacija i najboljih praksi, tehničku i naučnu saradnju te zajedničke obuke i treninge.

Međunarodna saradnja antiterorističkih jedinica u pravilu funkcioniše kroz oficire za vezu, kanale Europola, zajedničke obuke i razmjenu informacija, a ne kroz stalne ispostave u drugim zemljama. U javno dostupnim izvorima nema jasnih, potvrđenih primjera da je mađarski TEK ranije u drugim državama otvarao stalnu kancelariju tipa ove u Zalužanima, zbog čega ovo predstavlja presedan. Istovremeno, dokumenti koji opisuju strukturu TEK-a govore o regionalnim kancelarijama unutar Mađarske, što dodatno ukazuje da je mreža kancelarija prvenstveno domaćeg karaktera.

Policijska saradnja između Mađarske i Republike Srpske se intenzivirala prošle godine nakon pravosudnog procesa protiv Milorada Dodika.

Krajem februara 2025. pripadnici TEK-a i Specijalne antiterorističke jedinice MUP-a RS realizovali su vježbe i obuke u Centru za obuku u Zalužanima, uz najave nastavka aktivnosti i na drugim lokacijama u RS. Obuke su obuhvatale medicinski trening, taktike borbe u skučenom prostoru, razmjene iskustava vodiča službenih pasa i reagovanja mehanizovanog tima u taktičkim situacijama, a sve su bile usmjerene na borbu protiv terorizma i reagovanja po tom vidu kriminaliteta.

U javnosti se povela rasprava zbog čega TEK dolazi baš tada. Dodik je govorio o 300 mađarskih specijalaca, dok su mediji prenosili da je najava Graničnoj policiji BiH bila za znatno manji broj. Granična policija BiH je tada saopštila da su mađarski policajci ušli kao civilne osobe, bez uniformi i bez oružja, u civilnim vozilima, preko više graničnih prelaza.

Mađarski portal VSquare je tvrdio da je dio TEK-ovog angažmana imao i “rezervni plan”, a to je da bude spreman za izvlačenje Dodika u slučaju njegovog eventualnog hapšenja, pod maskom zajedničke obuke.

Otvaranje kancelarije u Zalužanima se ne može posmatrati samo kao protokolarna bezbjednosna saradnja, posebno nakon kontroverzi iz 2025. godine kada su angažman mađarskih specijalaca pratile sumnje u zaštitu Dodika. Ključno pitanje nije da li policije trebaju da sarađuju, naravno da trebaju, nego pod kojim pravilima, a posebno treba da bude jasno ko finansira kancelariju, kakav joj je mandat, ko ima pristup podacima i ko vrši nadzor.

Gerila / Mladen Bubonjić

The post Mađarski antiteroristički centar otvorio ispostavu u MUP-u RS: Bezbjednost na papiru, politika u pozadini? first appeared on Gerila.info.

Kad je Viktor Orban 2022. na utakmici stavio šal sa mapom „velike Mađarske“, na kojoj su bili nacrtani dijelovi današnje Hrvatske, Srbije, Rumunije, Slovačke i Ukrajine, zvanični Kijev i Bukurešt su odmah reagovali. Orban je objašnjavao da je riječ o „istorijskoj Mađarskoj“, da Mađari žive okruženi svojim simbolima i da to nije politička poruka, nego dio identiteta. Međutim, to objašnjenje nije bilo dovoljno. Susjedne zemlje su u svemu prepoznale mađarske pretenzije na njihove teritorije.

U pozadini svega nalazi se Trijanonski sporazum iz 1920. godine, kojim je Mađarska izgubila oko dvije trećine teritorije i milione građana koji su do tada bili sastavni dio Austro-Ugarske. Fides, stranka Viktora Orbana, tu traumu je ugradio u udžbenike, spomenike, godišnjice i politiku državljanstva za Mađare u susjednim državama. Mapa „velike Mađarske“ postala je simbol na političkim skupovima, plakatima, šalovima, muralima, stadionima. Poruka je da Mađari jesu podijeljeni državnim granicama, ali pripadaju jednoj zajednici čiji je centar u Budimpešti.

Istovremeno, zvanični narativ insistira na poštovanju postojećih granica i teritorijalnog integriteta susjednih država. Tako nastaje dvostruki pristup. S jedne strane, pravno se ništa ne dovodi u pitanje, ali, s druge strane, politička mašta se stalno podgrijava slikama nekadašnje velike države.

Mađarska ekstremna desnica govori otvoreno ono što Fides umotava u simbole. Lider stranke Pokret Naša domovina (Mi Hazánk Mozgalom), Laslo Torockaj, javno je poručio da bi Mađarska trebalo da polaže pravo na ukrajinsku Zakarpatsku oblast ako Ukrajina oslabi ili izgubi državnost u ratu. Riječ je o području u kojem živi oko 150.000 etničkih Mađara, koje Budimpešta već godinama koristi kao povod za sukobe sa Kijevom oko jezika, obrazovanja i manjinskih prava.

Dakle, dok Fides “veliku Mađarsku” spominje u kontekstu „istorijskih sjećanja“ i „nacionalnog jedinstva“, radikalne organizacije i stranke, poput Pokreta Naša domovina, zagovaraju otvoren iredentizam.

Slična matrica se može vidjeti i u konceptu “srpskog sveta”. Tadašnji ministar odbrane, a kasnije direktor Bezbednosno-informativne agencije (BIA) Aleksandar Vulin lansirao je koncept „srpskog sveta“. „Zadatak ove generacije političara jeste stvaranje “srpskog sveta”, odnosno da objedini Srbe gde god oni budu živeli“, rekao je Vulin 2021. godine, uz poruku da je Aleksandar Vučić predsjednik svih Srba.

Ove poruke su izazvale brojne reakcije i strah u komšiluku. Kritičari su upozorili da se radi o obnavljanju ideje „velike Srbije“ iz devedesetih, samo bez otvorenog rata. Bilo je stavova koji opisuju „srpski svet“ kao ključni alat za širenje ruskog uticaja i usporavanje evropskih integracija zapadnog Balkana, ali i kao kopiju “ruskog svijeta”.

U praksi, „srpski svet“ se konstruiše kroz nekoliko stubova. Prije svega, kroz Srpsku pravoslavnu crkvu kao čuvara zajedničkog duhovnog prostora, zatim kroz srpske medije koji informativno obuhvataju cijeli region, kao i kroz finansiranje i političku podršku srpskim partijama u susjednim državama.

Kao i u slučaju Mađarske, formalno se poštuje teritorijalni integritet, ali se paralelno širi poruka da granice razdvajaju ono što bi trebalo da bude zajedno. Takođe, kao u slučaju “velike Mađarske”, priča o “srpskom svetu” služi da podstakne nacionalni naboj i osigura glasove. Međutim, u oba slučaja ne uzimaju se u obzir potencijalne posljedice koje ovakav narativ može proizvesti, prije svega strah u susjednim zemljama.

Zajednički obrazac

U oba slučaja polazna tačka je ista: nacija je šira od države. Mađari u Rumuniji, Slovačkoj, Srbiji ili Ukrajini i Srbi u BiH, Crnoj Gori, Hrvatskoj ili na Kosovu posmatraju se kao „svoj narod“ izvan granica koji matična država ima pravo da okuplja i štiti.

Druga zajednička tačka je trauma. Trijanon na mađarskoj strani i ratovi devedesetih, Kosovo, Oluja i NATO bombardovanje na srpskoj strani stalno se vraćaju kroz komemoracije, udžbenike, medije i političke govore. Te rane se ne liječe, naprotiv, održavaju se otvorenim kao dokaz da sadašnje granice nisu pravedne, i, suštinski, da se politički profitira na njima.

Treća tačka je dvostruki narativ. Pred međunarodnom publikom Budimpešta i Beograd naglašavaju poštovanje teritorijalnog integriteta i mirovne sporazume. Pred domaćom publikom pričaju o „istorijskim pravima“ i „prirodnim granicama“.

Savezništvo Budimpešte, Beograda i Banjaluke

Uzevši u obzir navedeno, saradnja Viktora Orbana i Milorada Dodika predstavlja logičan spoj. Orban je najavio i pokrenuo desetine miliona evra teške programe podrške Republici Srpskoj, preko mađarske državne EXIM banke i grantova za preduzetnike, što Dodikovom režimu daje finansijski i politički kiseonik.

Istovremeno, Budimpešta je postala najpouzdaniji zaštitnik Dodika u Evropskoj uniji. Mađarski ministar spoljnih poslova Peter Sijarto više puta je poručio da će Mađarska blokirati sankcije protiv lidera SNSD-a i drugih funkcionera iz Republike Srpske, uz argument da sankcije samo podižu tenzije i da se međunarodna zajednica pretjerano miješa u unutrašnja pitanja u BiH. Kad se u Ujedinjenim nacijama glasalo o rezoluciji o danu sjećanja na genocid u Srebrenici, Mađarska je stala uz Srbiju i RS i glasala protiv.

Istovremeno, Orban je u više navrata dobio odlikovanja i političke počasti iz Banjaluke, dok Dodik javno govori da Republika Srpska uživa ogromnu podršku Mađarske. Za Dodika je Orban idealan saveznik. Mađarska je član EU i NATO-a i koristi svoje pravo veta da blokira pritisak i sankcije, dok istovremeno Republici Srpskoj šalje podršku i poruke političke zaštite.

Postavlja se samo pitanje da li Mađarska podržava Republiku Srpsku isključivo zbog ideoloških i političkih razloga, zajedničkog puta “velike Mađarske” i “srpskog sveta”, ili se iza svega kriju dublji motivi, kao što su npr. koncesije, krediti, investicije, ali i glasovi.

Generalno gledano, i „velika Mađarska“ i „srpski svet“ manje su strategije za promjenu granica, a više mašine za podizanje nacionalnog naboja pred izbore. Umjesto da nude rješenja za inflaciju, korupciju, odlazak mladih ili urušene institucije, Orban, Vučić i Dodik građanima nude mape, zastave, komemoracije i osjećaj istorijske nepravde, računajući da će glasovi doći iz straha i povrijeđenog ponosa.

Mladen Bubonjić

The post „Velika Mađarska“ i „srpski svet“: Nacionalni naboj kao pogonsko gorivo za izbore first appeared on Gerila.info.

Dolazak ministra inostranih poslova Mađarske u Banjaluku imao je svoj uvod u zabrani slijetanja mađarskog vojnog aviona u Banjaluku, kojim je trebao da sleti Sijarto.

Sijarto je zbog toga na banjalučki aerodrom sletio avionom koji koristi Vlada Mađarske.

Kao zvanični razlog njegovog dolaska u Banjaluku, samo jedan dan nakon što su u glavnom gradu Mađarske boravili Milorad Dodik, Siniša Karan i Ana Trišić Babić je dobijanje počasnog doktorata Univerziteta u Banjaluci.

„To što sam ja dobio lično priznanje, to je priznanje svim onima koji su dali svoj doprinos za produbljivanje prijateljstva i saradnje između nas, na osnovu međusobnog poštovanja i međusobnog priznanja“, izjavio je Sijarto nakon dobijanja doktorata.

Ipak, fokus današnjih sastanaka i u prostorijama banjalučkog Univerziteta, ali i u palati Predsjednika, bili su odnosi između Mađarske i Republike Srpske, te sve izraženija uloga zvanične Budimpešte kada je riječ o regionu zapadnog Balkana.

“Bezbjednost, sigurnost i stabilnost zapadnog Balkana su ne samo od velike važnosti za Mađarsku, već je to i naš najveći interes kada je riječ o državnoj bezbjednosti, jer se u našem istočnom susjedstvu vodi rat već gotovo četiri godine. Kada bi postojao izazov povezan sa državnom bezbjednošću sa južne strane, to bi za nas bilo tragično”, izjavio je Sijarto.

Prema njegovim riječima Mađarska podržava zapadni Balkan, posebno u polju evropskih integracija.

“Dosta su spremnije za to od Ukrajine i razvijaju se veoma brzo, sprovode neophodne reforme i definitivno bi poboljšale bezbjednost i ekonomsku snagu Evropske unije, dok bi Ukrajina u blok donijela rat, mafiju i druge loše stvari”, dodao je Sijarto.

Iako bez zvanične funkcije, današnjoj svečanosti je prisustvovao i bivši predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik, koji je izjavio da Republika Srpska i Mađarska pišu najbolje stranice saradnje.

“Јuče Budimpešta, danas Banjaluka. Gotovo jednako”, izjavio je Dodik nakon što je Sijartu uručen počasni doktorat.

Prema njegovim riječima, Republika Srpska je veoma ponosna što za prijatelja ima čovjeka kao što je Sijarto, te se zahvalio i za politiku kou vodi Mađarska vlada, prema Republici Srpskoj i BiH.

“Hvala Mađarskoj za podršku i stav da se u zvaničnom Briselu treba razgovarati sa ljudima, a ne o ljudima. To je i stav Republike Srpske!”, rekao je Dodik.

Đorđe Vujatović

The post Peter Sijarto ponovo među Srbima- Mađarska podrška vlastima u Republici Srpskoj first appeared on Gerila.info.

Sporazum su potpisali načelnik Uprave za policijsko obrazovanje MUP-a RS Mile Šikman i direktor mađarskog centra Adam Istvan Horvat. Kako je navedeno, saradnja podrazumijeva organizaciju zajedničkih seminara, stručnih obuka i naučnoistraživačkih projekata. Dodatno, predviđena je i razmjena iskustava u obuci kadrova koji nemaju prethodno policijsko iskustvo, što mađarska strana namjerava preuzeti kao model.

“Cilj je da unaprijedimo našu obuku i da dobijemo ono što je najbolje iz međunarodne, posebno bilateralne saradnje. Kolege iz Mađarske su zainteresovane da preuzmu naša iskustva u obuci policijskih službenika sa visokom stručnom spremom koji prvi put zasnivaju radni odnos u Ministarstvu, a prethodno nisu imali policijsko iskustvo”, naglasio je Šikman.

Podsjećanja radi, u februaru ove godine javnost je uzburkala vijest o dolasku mađarskih specijalaca u Republiku Srpsku. Prema tadašnjim navodima vlasti RS, radilo se o zajedničkoj obuci sa Specijalnom antiterorističkom jedinicom MUP-a RS, navodno u skladu sa prethodnim bilateralnim dogovorima.

Dok je Milorad Dodik tvrdio da je riječ o 300 specijalaca, Granična policija BiH navela je brojku od 70 lica, koja su ušla u BiH „kao civili“, bez uniforme i oružja, uz najavu mađarske ambasade i uz odobrenje nadležnih institucija. Sam ulazak stranih policajaca izazvao je buru reakcija — kako u političkim, tako i u bezbjednosnim krugovima.

Neki analitičari i opozicioni političari otvoreno su postavili pitanje: šta tačno mađarski specijalci rade na teritoriji jednog entiteta, bez prisustva ili znanja državnih struktura?

Spekulisalo se da nisu u pitanju bile samo policijske vježbe, nego da je riječ o političkim signalima lojalnosti i savezništva sa režimom Viktora Orbana.

Za razliku od kontroverzne februarske posjete, najnoviji memorandum nije fokusiran na operativnu saradnju, već na obrazovnu komponentu – razmjenu nastavnog osoblja, usklađivanje kurikuluma i uključivanje kadeta iz oba sistema u zajedničke programe.

Ipak, iako se radi o oblasti koja nominalno ne uključuje bezbjednosne operacije, u svjetlu ranijih dešavanja i političkog konteksta, ovaj potez nosi i jasne geopolitičke poruke.

Gerila.info

The post Nova faza saradnje: Policijsko obrazovanje povezuje Republiku Srpsku i Mađarsku first appeared on Gerila.info.

Predstojeća posjeta mađarskog premijera je njegova druga posjeta Republici Srpskoj za godinu dana.

Milorad Dodik je tokom sjednice Narodne skupštine Republike Srpske 28. marta najavio da Viktor Orban dolazi u posjetu Republici Srpskoj 4. aprila, ne spominjući da se zapravo radi o službenoj posjeti Bosni i Hercegovini i da će nakon posjete Sarajevu Orban produžiti za Banjaluku.

Dodik će, inače, Orbanu tom prilikom uručiti Orden Republike Srpske na ogrlici kojim ga je odlikovao povodom Dana Republike Srpske. Mađarski premijer nije prisustvovao proslavi 9. januara.

“Premijer Mađarske Viktor Orban je prihvatio da dobije najviše odlikovanje Republike Srpske. To je ponos Republike i zahvalnost čovjeku koji je spreman da nas uvaži kao realnu političku činjenicu. Moji ljudi i ja smo pratili šta ste vi svi doprinijeli Republici Srpskoj. Imamo prijatelja kao nikada ranije”, rekao je tom prilikom Dodik.

Dodik je ovim ordenom prošle godine odlikovao i Vladimira Putina.

Povodom predstojeće posjete Orbana, Dodik je rekao da će Orbanova posjeta Banjaluci biti prilika za analizu svega što je od sada urađeno.

“Mi imamo veoma konkretne projekte i imamo konkretne razgovore o tome kako sarađujemo i poštujemo liderstvo koje je Orban pokazao. On je jedan od najsnažnijih evropskih lidera sada u okviru Evropske unije i to se pokazuje na mnogim mjestima i to je nama čast”, rekao je Dodik.

Dodik je naglasio da je Orban pokazao da može u veoma kompleksnim odnosima da vodi Mađarsku kao zemlju članicu Evropske unije i NATO, da izbjegne sukob za svoj narod i da se usmjeri ka razvoju.

“Mi smo već ranije dogovorili da ćemo svakih šest mjeseci razgovarati o tome šta je urađeno. Program u poljoprivredi se pokazao kao veoma uspješan. Sada nas čeka lakrdija u kojoj Nijemci zabranjuju projekte, oni još nisu otkazali nijedan projekat, a najavljivali su to prošle godine. Njemačke kompanije su ostale u ugovoru, toliko koliko poštuju saveznu Vladu”, rekao je Dodik.

Nagrada od “separatiste/putiniste”

Orbanovu posjetu Dodiku pojedini mađarski mediji nisu blagonaklono dočekali. Portal 444.hu u tekstu “Orban putuje u Bosnu da primi svoju nagradu od separatiste-putiniste Milorada Dodika” ističe da je razlog Orbanove posjete Dodiku da lično primi orden koji mu je dodijelio predsjednik Republike Srpske.

U tekstu se podsjeća da Orban i Dodik već duže vrijeme imaju srdačan političko-ekonomski odnos. Dodiku, koji je pogođen teškim američkim sankcijama, mađarski premijer je obećao ulaganje od 45 milijardi forinti (oko 224 miliona KM).

Što se Dodikovog odnosa sa Vladimirom Putinom tiče, u tekstu se naglašava da o Dodikovom prijateljstvu sa Rusijom dovoljno govori i činjenica da ga je na to upozorio čak i evropski komesar za proširenje Oliver Varhelji.

Podsjećaju da su zbog separatističkih aspiracija Republike Srpske SAD krajem prošle godine poslale dva američka borbena aviona F-16 u vazdušni prostor Bosne i Hercegovine u sklopu bilateralne vojne vježbe Sjedinjenih Država i BiH.

“O njegovom statusu govori i činjenica da je u novembru i generalni sekretar NATO Jens Stoltenberg Dodikove proruske manevre u međunarodnoj politici nazvao zabrinjavajućim”, ističe se u tekstu.

Ko je potrebniji kome – Orban Dodiku ili Dodik Orbanu?

Uzevši u obzir da je Milorad Dodik pod teškim američkim sankcijama, ali ni da njegov mađarski kolega ne stoji baš najbolje u Evropskoj uniji gdje ga optužuju za “blagonaklon stav” prema Vladimiru Putinu, postavlja se pitanje ko je kome u ovom trenutku potrebniji – Orban Dodiku, ili Dodik Orbanu, posebno u kontekstu najavljenih projekata koje Mađarska planira da realizuje u Republici Srpskoj.

Politička analitičarka Tanja Topić za Gerilu kaže da je sasvim sigurno da je Dodiku potrebniji Orban u vrijeme kada je predsjednik Republike Srpske prilično izolovan od zapadnih zvaničnika.

“Imati svog čovjeka unutar Evropske unije je garancija da se sankcije neće uvesti i iz ovog centra. Međutim, vidimo i to da Orban dolazi u posjetu BiH, dakle, prvo u Sarajevo pa usput u Banjaluku. Naravno, to ne umanjuje “prijateljstvo” između ovog dvojca. Oni jednostavno pripadaju istom vrijednosnom okviru i dijele ljubav i naklonost prema Putinu”, ističe Topićeva.

Što se sankcija rukovodstvu Republike Srpske tiče, odnosno potencijalnog širenja kruga ljudi, ali i institucija, koji bi mogli biti sankcionisani, Topićeva ističe da je poslovna saradnja, ne samo sa Mađarskom, pod velikim upitnikom s obzirom na djelovanje sankcija SAD.

“Nemoguće ju je u ovim uslovima legalno ostvariti. Sve ostalo je iluzija. Niko neće ugroziti svoje poslovanje zarad odnosa među dobrim političkim prijateljima, pa ni oni sami”, navodi ona.

Politički egzil

U posljednje vrijeme se dosta govori da bi zbog sudskog procesa koji se na Sudu BiH vodi protiv njega, odnosno zbog potencijalno osuđujuće presude, ali i zbog američkih sankcija, Milorad Dodik mogao otići u politički egzil ne samo u Rusiju, o kojoj se odavno spekuliše, nego i u Mađarsku.

Ovu tezu je iznio zastupnik u Parlamentu Federacije BiH Damir Mašić. On je gostujući u emisiji “Jutro za sve” na BHRT rekao da je Dodik satjeran u ćošak iz svih uglova.

“On je trenutno zaista satjeran u jedan ćošak, što od pravosudnih organa ove zemlje, što od međunarodne zajednice, što od javnosti. Čovjek ima elementarne probleme jer ne može da objasni porijeklo svoje imovine, a kamoli nešto drugo. Djeca su mu milioneri koji takođe ne znaju da objasne porijeklo te imovine”, ističe Mašić.

Naglašava da održavajući paralelne veze i sa Viktorom Orbanom i sa Vladimirom Putinom Dodik potencijalno priprema svoj egzil.

“On se ponaša kao ranjena zvijer i definitivno je u stanju da proizvede, da dovede do ne znam kakvog haosa i u zemlji i u regiji samo da bi sačuvao i spasio svoju slobodu. To je očigledno i ja zaista na osnovu ovog njegovog ponašanja i djelovanja ne vidim drugačiji način, ako ovako nastavi, on može jedino završiti ili u zatvoru ili u egzilu”, ističe Mašić.

Što se tiče teze da Dodik planira egzil u Mađarsku, Tanja Topić navodi da predstojeću Orbanovu posjetu Banjaluci ne bi dovodila u vezu s tim spekulacijama.

“Brojne su spekulacije šta će uraditi Dodik. Mislim da samo on i veoma uzak krug ljudi to zna. Sve je u zoni mogućih scenarija i njihovi autori ih kroje po sopstvenoj mjeri i želji. Opcija azila samo je u raskoraku sa patriotskom nabojem u borbi do kraja koju je najavio Dodik”, ističe Topićeva na kraju.

Mladen Bubonjić / Gerila.info

The post Nova Orbanova posjeta Miloradu Dodiku: Ko je potrebniji kome? first appeared on Gerila.info.

Nakon sastanka Dodika i Kristijana Posa iz kabineta predsjednika Republike Srpske poslali su saopštenje za javnost u kojem su pozdravili dosadašnju pomoć Vlade Mađarske Republici Srpskoj ali najavili i nastavak saradnje. Nešto kasnije predsjednik Vlade Republike Srpske Radovan Višković najavio je održavanje ekonomskog foruma Mađarske i Republike Srpske, početkom marta. Iz Vlade Republike Srpske je najavljeno da se tada očekuje i dolazak mađarskog premijera Viktora Orbana.

Dok se intezivira saradnja Orbanove i Dodikove Vlade iz mađarskog Transparency internationala upozoravaju na netransparentnost ulaganja Mađarske u Bosnu i Hercegovinu odnosno Republiku Srpsku. Iz sjedišta Transparency internationala Mađarske u Budimpešti, za Gerila info, potvrđuju kako ova organizacija ne uspijeva da od mađarske Vlade dobije potrebne informacije o ulaganjima te zemlje u poljoprivredu u Bosni i Hercegovini. Navode i da na sajtovima zvaničnih institucija koje su zadužene za ovaj vid ulaganja u Republiku Srpsku ne navode imena dobitnika za 2023. godinu.

„Što se tiče vašeg pitanja o transparentnosti cijele procedure, jeste da je nema. TI Mađarska uopšte ne nalazi transparentno otkrivanje informacija o poljoprivrednim donacijama koje su dostavljene srpskom entitetu u Bosni i Hercegovini. Na primjer znamo samo ukupan iznos subvencija iz novinskih članaka, jer su ovi troškovi uključeni u centralni budžet u redu objedinjeni sa drugim artiklima (ostali izvozni grantovi), ali Ministarstvo ili CED nisu otkrili zbirne podatke o ovim subvencijama“, navode za Gerila info u Transparency international Mađarske.

U julu 2022. godine u Banjaluci je osnovana Fondacija za održivi razvoj Progessus. Fondacija, nevode u ovoj fondaciji, do sada isplatila oko 9 miliona evra podrške kako bi se realizovale nabavke za 641 poljoprivrednika kojima su odobrena bespovratna sredstva a koji su potpisali ugovor sa ovom fondacijom i uplatili učešće u okviru prvog kruga programa podrške Vlade Mađarske poljoprivrednicima u Republici Srpskoj.

„Poljoprivredni proizvođači i prerađivači su na drugi Javni poziv BTP-23 podnijeli 1.579 prijava za ukupan iznos od oko 24 miliona evra bespovratnih sredstava. Taj poziv je zatvoren 4. novembra, u toku je formalno-pravni pregled i stručno ocjenjivanje tih prijava, a konačne rezultate očekujemo u prvom kvartalu ove godine“, rekao je Igor Požgaj iz fondacije za održivi razvoj Progressus.

Dok mađarska javnost ne zna mnogo u ulaganjima tamošnje Vlade u poljoprivredu Republike Srpske da novac koji Vlada Viktora Orbana šalje u Republiku Srpsku nije iz evropskih fondova rekao je Milorad Dodik. On je to izjavio prilikom promocije poljoprivrednih mašina koje su prošlog ljeta na platou iza Poljoprivrednog fakulteta u Banjaluci podjeljene korisnicima. Riječ je, isključivo, o mađarskim mašinama koje su ili proizvedene ili su sklopljene u Mađarskoj ukoliko nisu mađarske marke.

Krajnji korisnici koji su dobili mašine iz Mađarske nisu pretjerano zainteresovani iz kojih fondova Orban pomaže Dodiku. Oni kažu da je ovakav način kupovine poljoprivrednih mašina, iako mašine na kraju budu 30 odsto skuplje nego što su inače, dobrodošao. Poljoprivrednike međunarodna politika ne zanima. Poljoprivrednici mašine plaćaju domaćim dobavljačima.

Vladimir Usorac iz Prnjavora nekadašnji je predsjednik Udruženja mljekara Republike Srpske. Danas više nije na čelu tog udruženja ali se i dalje bavi poljoprivredom.

„Ima koristi nije to sad to toliko jer podignu cijene ali ima koristi. Bitna je stvar ne moraš pare obezbjeđivati i ne uplaćuješ dok ti ne odobre, kada ti odobre onda uplaćuješ svoj dio i dobijaš mašinu“, kaže Usorac.

Ono što analitičare iz Budimpešte buni jeste pitanje potrebe da Mađarska iz budžeta pomaže vlast Milorada Dodika. Naši sagovornici objašnjavaju da Vlada Viktora Orbana jeste jedan od finansijera projekata u susjednim zemljama ali je to slučaj tamo gdje postoje značajne zajednice Mađara, kao što je slučaj u Ukrajini ili Srbiji gdje je Vlada Mađarske milionskim iznosima pomagala Savez Vojvođanskih Mađara. I ta pomoć vojvođanskim Mađarima mogla bi se, smatra novinarka iz Subotice Virag Gyrkovic, okarakterisati kao politička budući da je poslužila i za političko jačanje te organizacije koja je, inače, u Srbiji koalicioni partner vladajućeg SNS-a.

„Davanjem jeftinog kredita od 110 miliona evra Republici Srpskoj, Mađarska je učinila uslugu predsedniku Miloradu Dodiku, za koju sigurno očekuje povratak. Ali to prvenstveno ne služi objektivnom razvoju regiona, već političkom opstanku Dodikove vlasti. Iz aktivnosti mađarske vlade u poslednjih deset godina može se primetiti da Orban radije koristi ovu formu da privuče svoje saveznike na svoju stranu. Slično dobar odnos uspostavio je sa predsednikom Srbije Aleksandrom Vučićem na osnovu ulaganja u Centralnu Srbiju i drugih zajedničkih ulaganja, a znamo da ima saveznike i u drugim zapadnobalkanskim prostorima, poput Slovenije i Hrvatske, sa kojima pokušava da ojača svoju poziciju u okviru Evropske Unije“, kaže novinarka Virag Gyrkovic.

Ona kaže i da mađarska država najveći dio ovih subvencija obezbjeđuje preko državne Exim banke. Ta banka je pod kontrom i vlasničkim nadzorom mađarskog Ministarstva inostranih poslova. Iza njene prakse kreditiranja, kaže Gyrkovic, naslućuju se više politički razlozi nego jačanje spoljnjotrgovinske razmjene Mađarske.

„Ovim se očigledno iscrpljuje krivično delo zloupotrebe položaja, ali sve dok Fidesz ima dvotrećinsku većinu u parlamentu, u tome ga praktično ništa ne sprečava“, kaže Virag Gyrkovic.

Gerila info je u tekstu Mađarska na mala vrata ulazi u elektro-energetski sektor Republike Srpske pisala o nastojanjima Viktora Orbana da preuzme dio tog sektora u BiH. Energetika je važan dio političkog programa predsjednika Vlade Mađarske zbog obećanja koje je dao svojim glasačima a u vezi sa energetskom stabilnosti te zemlje.

U tekstu Dodikov i Orbanov čardaš u Republiku Srpsku dovodi sumnjive mađarske bogataše smo pisali o vlasničkoj strukturi mađarskih kompanija koje se pojavljuju u Republici Srpskoj odnosno Bosni i Hercegovini.

Iz Vlade Mađarske nisu odgovorili na naša pitanja u vezi saradnje sa Miloradom Dodikom i ulaganja u Republiku Srpsku.

Novinar iz Budimpešte Tamas Bodoky vjeruje da ta saradnja ima pozadinu u tome da Orban, u vrijeme dok je u sukobu sa Briselom, sebi obezbijedi što više saveznika koje traži u „režimima“ sličnim sebi.

„Naš premijer ima poseban ukus za saveznike, često se dobro slaže sa nacionalističkim, autokratskim liderima. Kao i Dodik on vodi prorusku politiku i zato je izolovan u mejnstrimu EU. To nije prvi put da pokušava da izgradi političku klijentelu na Balkanu, prije nekoliko godina je podržavao Nikolu Gruevskog, bivšeg makedonskog premijera koji je dobio azil u Mađarskoj kada se suočio sa zatvorom u svojoj zemlji. Podržao je i Janza Janšu i njegovu političku partiju u Sloveniji a održava i bliske veze sa predsjednikom Srbije Vučićem“, kaže Bodoky.

“Plan osvajanje EU”

Krajem prošle godine kada je gostovao na jednoj mađarskoj televiziji Viktora Orbana su pitali hoće li njegov antagonizam prema Briselu i Vašingtonu udaljiti Mađarsku od Evropske Unije i Zapada.

„Naš plan nije da napustimo EU, naš plan je da osvojimo EU“, odgovorio je mađarski premijer.

Orban je u ratu sa zvaničnim Briselom ponajviše zbog blokade pomoći Evropske Unije Ukrajini aili i odlugovlačenja sa ratifikacijom sporazuma prvo Finske a sada i Švedske sa NATO.

Mađarski premijer je početkom februara ipak popustio i pristao na paket pomoći Unije Ukrajini. U Briselu tvrde da Orban za popuštanje nije dobio nikakvu protivuslugu. Evropska Komisija i dalje zarobljenim drži 20 milijardi evra namjenjenih Mađarskoj zbog Orbanove politike i zbog optužbi iz Brisela da je Viktor Orban unazadio demokratiju u svojoj zemlji.

Gerila je ranije pisala o tome kako Brisel ozbiljno razmišlja o reformi Evropske Unije na način da se bitne odluke donose kvalifikovanom većinom. To bi spriječilo mogućnost da jedna članica blokira odluke Unije. Podnesene su i inicijative da se Mađarskoj oduzme pravo odlučivanja u Savjetu Evrope. To je sve bilo prije pomirljivih tonova početkom februara i mađarskog odustajanja od blokade pomoći Ukrajini. Orban jeste odustao od posljednjeg veta na pomoć Ukrajini ali i dalje blokira novac za naoružanje ukrajinske vojske što između njega i ostalih čelnika zemalja Evropske Unije dugo predstavlja ogromnu prepreku u razgovorima.

Koliko će novonastala situacija uticati na odnos Viktora Orbana i Milorada Dodika ključno je pitanje. Sudeći prema učestalim sastancima Milorada Dodika sa predstavnicima Mađarske Vlade neće. Poruku kao odgovor na to pitanje Orban bi mogao poslati već u martu dolaskom odnosno nedolaskom na najavljeni ekonomski forum Republike Srpske i Mađarske.

GERILA info

The post (Ne)prirodno savezništvo ujedinjeno oko zajedničkog neprijatelja-Brisela! first appeared on Gerila.info.

Neka od neodgovorenih pitanja na koja je Sijatro mogao dati odgovor jesu kako na Mađarsku podršku Miloradu Dodiku gleda Brisel, iz kojih fondova mađarska Vlada ulaže novac u BiH i Republiku Srpsku i ko su ljudi koji se u ime mađarske Vlade pojavljuju kao investitori.

Mađarska odbija da bude dio Kancelarije evropskog tužilaštva!

Prije gotovo sedam godina, 2017., u Luksemburgu, je osnovana Kancelarija evropskog javnog tužilaštva. EPPO (European Public Prosecutors Office) osnovana je s namjerom i zadacima da prati trošenje novca iz evropskih fondova. Članice EPPO postale su sve članice Evropske Unije osim Poljske i Mađarske. Poljska je, nakon nedavne promjene vlasti u toj zemlji, iskazala volju da se pridruži ostalim članicama Unije. Vlada Viktora Orbana i dalje odbija da postane članica Kancelarije. Upravo zbog toga, objašnjava izvor Gerila info iz EPPO-a, Evropsko tužilaštvo ne istražuje trošenje novca iz evropskih fondova kojima raspolaže Mađarska.

„Tako da nemamo nikakve nadležnosti nad Mađarskom. To je, zapravo, razlog zbog kojeg se Vlada Mađarske na čelu sa Orbanom odlučila da ne pristupi EPPO-u. Pošto su Mađarska i Poljska uložile veto na Kancelariju evropskog javnog tužilaštva 2017. godine druge države članice su to uspostavile kao unaprijeđenu saradnju, što znači da države članice mogu da odluče da li će se pridružiti ili ne“, kaže izvor Gerila info iz sjedišta Kancelarije evropskog javnog tužilaštva u Luksemburgu.

Dok Vlada Mađarske na čelu sa Viktorom Orbanom odbija da postane dio najviše evropske tužilačke institucije istovremeno nastavlja saradnju sa vlastima Republike Srpske. Viktor Orban je na obilježavanju Dana Republike Srpske, 9. januara ove godine u Banjaluci, odlikovan najvišim odlikovanjem Republike Srpske. Odlikovanje je, u Orbanovom odsustvu, uručio predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik.

Dodik je nakon Sijatrove posjete Banjaluci najavio da će Vlada Mađarske nastaviti sa ulaganjima u Republiku Srpsku pominjući saradnju u elektro-energetskom sektoru, o čemu je Gerila info ranije pisala. Iz mađarske Vlade nikada nisu odgovorili na pitanja Gerila info u vezi sa sredstvima koja ulažu u BiH i Republiku Srpsku i saradnjom sa Miloradom Dodikom.

“Orbanova slabost na nacionalističke i autokratske lidere”

Novinar iz Budimpešte Tamaš Bodoky kaže da je javnosti u Mađarskoj poznato protivljenje mađarske Vlade evropskim sankcijama Miloradu Dodiku. On podsjeća na izjavu Pitera Sijatra koji je rekao da dok god je na vlasti njegova stranka Dodik neće biti na listi sankcija.

„Naš premijer ima poseban ukus za saveznike, često se dobro slaže sa nacionalističkim, autokratskim liderima. Kao i Dodik, on vodi prorusku politiku i zato je izolovan u mejnstrimu EU. To nije prvi put da pokušava da izgradi političku klijentelu na Balkanu, pre nekoliko godina je podržavao Nikolu Gruevskog, bivšeg makedonskog premijera, koji je dobio azil u Mađarskoj kada se suočio sa zatvorom u svojoj zemlji. Podržao je i Janeza Janšu i njegovu političku partiju u Sloveniji, a održava i bliske veze sa predsednikom Srbije, Vučićem“, kaže Tamaš Bodoky.

Novinarka iz Subotice Virag Gyurkovics vjeruje i da mađarski ulazak na tržište Republike Srpske, osim političke saradnje dva lidera, ima veze i sa obećanjem Viktora Orbana svojim glasačima da će stabilizovati energetski sektor u zemlji. Dio riješenja vjerovatno vidi i u BiH odnosno Republici Srpskoj.

„ Jedan od oslonaca mađarske Vlade je stabilizacija energetskog sektora. Podsećam da je tokom predizborne kampanje 2022. obećanje Fidesz-a o smanjenju troškova komunalnih usluga – uključujući troškove električne energije i gasa – bilo jedan od najubedljivijih argumenata, koji je doveo do ogromnog rezultata na izborima. Energetska stabilnost je stoga jedan od najvažnijih političkih ciljeva Viktora Orbana. Sukob mađarske Vlade sa Evropskom Unijom delimično je prouzrokovan i odbijanjem Mađarske da se osamostali od jeftinog ruskog gasa (navodeći ekonomske razloge). Unija takođe ne prihvata činjenicu da je Mađarska ušla u partnerstvo sa kompanijom Rosatom pod kontrolom ruske Vlade preko nuklearne elektrane PAKŠ II“, objašnjava novinarka Virag Gyurkovics.

Ona kaže i da Orban i njegova Vlada ovakvim projektima ne mogu ništa da izgube jer se protiv Orbana i njegove Vlade već vode postupci u Evropskoj Uniji zbog narušavanja demokratije i vladavine prava. Zbog toga mađarska Vlada još nije dobila sredstva Unije iz kompenzacionih fondova ali Orban i dalje koristi činjenicu da je njegova zemlja član Evropske Unije kako bi koristio veto na političkim pitanjima. Sa te strane se Orbanu, kaže Gyurkovics, isplati ulazak u energetski sektor Republike Srpske jer pored energije dobija i saveznika u borbi protiv Brisela.

Ulazak Mađarske u elektro-energetski sektor Republike Srpske već je počeo, preuzimanjem Solarne elektrane Trebinje za čiju izgradnju je koncesiju dobila Elektroprivreda Republike Srpske. Preuzimanje koncesije i dalje je misterija. Transparency international Bosne i Hercegovine dobio je spor protiv Komisije za koncesije BiH jer ta institucija odbija da dostavi informacije o prenosu koncesije sa Elektroprivrede na mađarsku kompaniju Lugos Renewables. Ta kompanija je preuzela 70 odsto vlasništva nad preduzećem Solarne elektrane. Koncesija za izgradnju elektrane dodijeljena je Elektroprivredi u oktobru 2020. godine u postupku bez javnog poziva jer to, kada su javna institucija i opšti interes u pitanju, omogućava zakon. Druga je priča kada je u pitanju privatna strana kompanija. Čitav projekat procijenjen je na oko stotinu miliona maraka.

„Iskorištena je zakonska mogućnost da se koncesija dodjeli Elektroprivredi kao javnom preduzeću od strateškog značaja koje očigledno nije imalo namjeru to da gradi nego je osnovano novo preduzeće SE Trebinje 1, koncesija je prenesena na to novo preduzeće koje su potom ustupili ovom mađarskom investitoru. Dakle, investotor je uveden bez bilo kakvog nadmetanja i pod uslovima koji se kriju od javnosti. Mi pokušavamo dobiti sve te informacije oe Elektroprivrede RS ali od Komisije za koncesije tražili smo da objasne na osnovu čega su odobrili prenos koncesije. Komisija je morala utvrditi zašto Elektroprivreda RS “iz ekonomskih, tehničkih ili drugih razloga” ne može realizovati ovaj projekat, a može njeno tek osnovano preduzeće “SE Trebinje 1” koje prošle godine nije imalo ni jednu marku prihoda. Komisija i nakon presude odbija to da dostavi tako da smo ih ponovo tužili. Naravno insistiraćemo i da ERS objavi sve uslove pod kojima je sklopljen ovaj posao jer u javnosti postoje neke informacije koje su zabrinjavajuće i zbog toga želimo znati o čemu se radi, tražimo zvaničan odgovor. Napominjem da je taj posao već trebao biti završen po prvobitnom koncesionom ugovoru“, objašnjava Srđan Traljić iz Transparency internationala Bosne i Hercegovine.

Ko stoji iza kompanije Lugos? Ko su Mađari koji “ulaze” u RS?

„U mađarske medije dospio je podatak da je Lugos Renewables dobio koncesiju za razvoj solarne elektrane u Trebinju od Elektroprivrede Republike Srpske u tajnom procesu bez konkursa“, kažu u Transparencu internationalu Mađarske. Detaljnijih informacija nema.

Kompanija Lugos Renewables u vlasništvu je kompanije Sol-Trust Ktf (d.o.o). Vlasnik Sol-Trust Ktf je mađarski biznismen Tamas Pusztai. Kao jedan od prethodnih suvlasnika Lugosa pominje se i Janos Santa (njegov glavni posao je maloprodaja duvana), kontroverzni biznismen i prijatelj Janos Lazara koji je, tvrde naši izvori iz Budimpešte, siva eminencija Viktora Orbana. Lazar je od 2012. do 2018. godine bio državni kancelar u Vladi Viktora Orbana a trenutno je na poziciji ministra građevinarstva i saobraćaja. Santa je bio vlasnik Lugosa u vrijeme kada je ta kompanija preuzela Solarne elektrane Trebinje.

Nekadašnji vlasnik Lugosa, Roland Lugos 2022. godine ušao je na listu stotinu najbogatijih Mađara, njegova primarna djelatnost je solarna energija a široj javnosti u toj zemlji postao je poznatiji kada je kupio bivši vojni aerodrom u Taszaru, nekada glavni vojni aerodrom Mađarske. Posjeduje još jednu kompaniju Balkan Green development takođe aktivnu u industriji solarne energije. Lugos je trenutno i generalni menadžer kompanije Lugos Renewables.

„Mađarska javnost samo čuje za ove vijesti iz pozitivnih priča u Vladinoj štampi, prema kojima su mađarske privatne kompanije uspostavile uporište u inostranstvu. Međutim, realnost je da su se te kompanije obogatile državnim ugovorima, koristeći novac mađarskih poreskih obveznika. Lőrinc Mészáros(novi vlasnik cementare u Lukavcu) je, na primjer, prešao put od malog ruralnog preduzetnika do najbogatijeg čovjeka u zemlji u posljednjih deset godina od kada je njegov prijatelj iz djetinjstva (Viktor Orban) postao premijer Mađarske“, kaže mađarski novinar Tamas Bodoky.

Ekonomski analitičar Vanja Milašinović koji godinama živi i radi u sjedištu Evropske Unije kaže da evropska javnost ne prati sa posebnom pažnjom dešavanja u Bosni i Hercegovini pa tako ni saradnju Orbana i Dodika. Mađarska je, objašnjava Milašinović u fokusu evropske javnosti zbog proruske politike Viktora Orbana i činjeice da je ta zemlja blokirala paket pomoći Evropske Unije Ukrajini od 50 milijardi evra. Mađarska je, podsjeća on blokirala i stavljanje pojedinaca na crnu listu Unije. Zbog toga se u Briselu razmišlja o svojevrsnoj reformi Evropske Unije kako bi bitne odluke mogle biti donošene kvalifikovanom većinom. U ovom razmišljanju prednjače Njemačka i Francuska a podnesene su i peticije da se Mađarskoj oduzme pravo odlučivanja unutar Savjeta Evropske Unije.

„Navedeno naročito dolazi do izražaja u jeku rata u Ukrajini i drugih svjetskih kriza, a i naročito zbog činjenica da navedena zemlja bi trebalo preuzeti od 01.07.2024. do 31.12.2024 predsjedavanje Savjetom EU. Zemlja koja je predsjedatelj određuje dnevni red. Sad zamislite hipotetičku situaciju da Mađarska preuzme presjedavanje i npr Odluku o novoj tranši pomoći za Ukrajinu neće da stavi na dnevni red, što nije nerealan scenario“, kaže Milašinović.

Milašinović kaže i da je jasno da su Orban i Dodik slični i po izolovanosti od strane članica Evropske Unije. Iako je Mađarska na čelu sa Viktorom Orbanom dio Evropske Unije.

„Sa druge strane činjenica je da predsjednik Mađarske jedan od najizolovanijih političara unutar EU i da je gospodin Dodik (poslije političara iz Rusije i Bjelorusije) gotovo sigurno jedan od najizolovanijih političara na evropskom kontinentu. S druge strane, mora se takođe imati na umu da se gospodin Dodik nalazi na različitim crnim listama nekoliko zemalja i da je pitanje vremena kada će se naći i na crnoj listi EU. Zasigurno se na navedeni potez gospodina Orbana ne gleda blagonaklono da održava i produbljuje veze sa nekim ko je zbog korupcije na crnim listama i ko se nesumnjivo vidi i doživljvava kao faktor nestabilnosti“, kaže ekonomski analitičar Vanja Milašinović.

Prijateljstvo ili zajednički lični interesi?

Između Orbana i Dodika ne postoji prijateljstvo već postoje trenutni zajednički interesi, kaže politički analitičar iz Banjaluke Stefan Blagić. Politički koncepti oba lidera zasnovani su na nacionalizmu a ekonomski na korupciji, smatra Blagić.

„U EU se na Mađarsku gleda kao na zaostalu članicu. U tom kontekstu treba gledati i ovu nemogućnost ispunjavanja kompletnih ugovora koje su Orban i Dodik dogovorili još, čini mi se, 2022. godine. Mađarska nije uspjela da obezbijedi ni 50 odsto obećanih sredstava odnosno pomoći domaćoj poljoprivredi. Međutim, pored toga, postavlja se i pitanje ko je do sada dobijao sredstva, da li su ispoštovane sve procedure odnosno kako se dodjeljivao novac itd. Čini se mi se da naša vlast tu ponašala, kao i obično, netransparentno, a čim je nešto netransparentno, javnost ima pravo da sumnja. Sa druge strane, Dodik je sasvim zadovoljan i ovim dobijenim, iz dva razloga. Prvi je, da u trenutku kada mu se uvode sankcije i zatvaraju vrata u Evropi i svijetu, ipak postoji neka zemlja u EU sa kojom održava odnose. Drugi razlog je činjenica da je Mađarska politički pomogla RS u onom trenutku kada je Dodiku trebalo – ulaganjem veta na eventualno uvođenje sankcija“, kaže Stefan Blagić.

Poslanik opozicione Liste za pravdu i red u Narodnoj skupštini Republike Srpske, Đorđe Vučinić podsjeća da se Republika Srpska krajem 2022. godine kod mađarske Uvozno izvozne banke zadužila 214 miliona maraka. On kaže i da mađarski krediti funkcionišu po principu kineskih što znači da su krediti za projekte uslovljeni dolaskom kompanija koje će raditi na tim projektima.

„S tim u vezi ja smatram da je sve dio šireg dogovora da se mađarske kompanije prihvate posla u Republici Srpskoj, pa tako imamo Mađare kada je u pitanju solarna elektrana koja će se graditi u okolini Trebinja. Ipak, gospodin Orban, siguran sam, nije neko ko ne vidi svoj lični interes u svemu, a mislim da je sve to plod privatnog sastanka koji je Orban imao u Laktašima sa tadašnjim članom predsjedništva BiH Miloradom Dodikom krajem 2021. godine. Stoga me nimalo ne čudi da je Orban od Dodika dobio i orden, jer ja se vodim onom poslovicom “S kim si – takav si”, tako da se ne treba iznenaditi ako postoje neki upitnici nad glavom oko ulaska Orbanovih kompanija u Republiku Srpsku, jer je Srpska ionako odavno teren za ekstra-profite pojedinaca dok narod nikakve koristi od toga nema. Mađarska je u okviru Austrougarske monarhije krajem 19. i početkom 20. vijeka izvlačila prirodne resurse sa ovih prostora, ali je barem ostavila neke puteve, brane, zgrade koje i dan danas koristimo i slične građevine, ali ovoga puta će, čini mi se, ostaviti samo talove za par pojedinaca, kako sa jedne, tako i sa druge strane“, kaže Vučinić.

Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik najavio je nove sastanke sa predsjednikom Vlade Mađarske Viktorom Orbanom. Najavio je da će Orbanu lično uručiti i najviši orden Republike Srpske koji je Orban dobio 9. januara. U međuvremenu, Transparency international Mađarske zatražio je od mađarske Vlade informacije o trošenju novca te Vlade na poljoprivredne projekte u Bosni i Hercegovini odnosno u Republici Srpskoj.

Vladimir Kovačević, GERILA info

The post Dodikov i Orbanov čardaš u Republiku Srpsku dovodi sumnjive mađarske bogataše first appeared on Gerila.info.