Snimak koji su poslali snimljen je danas, a kako pojašnjavaju, lignit je ugalj slabog kvaliteta koji se samozapaljuje, naročito u prisustvu vlage u vazduhu ili padavina.

“Tokom gorenja u atmosferu ispušta  sumpor, olovo, živu, arsen i kadmijum i time ne ugrožava samo atmosferu već i zdravlje ljudi svih gradjana Prijedora a naročito mještana Bukove Kose čije su kuće udaljene samo nekoliko metara od rudnika.
Ovo je zločin gradske uprave Prijedora i državnih institucija prema svom narodu, jer svi oni zatvaraju  oči pred ovim problemom. Oni svjesno ugrožavaju živote svih nas!”, navedeno je u saopštenju.

Kako su rekli, zahtjevaju  hitnu akciju, transparentnost i odgovornost vlasti kako bi se spriječilo dalje zagađenje i zaštitilo zdravlje svih građana.

The post Bukova Kosa- gori lignit, građani traže reakcije nadležnih (VIDEO) first appeared on Gerila.info.

Problem je, između ostalog, što su se radovi na ovom kopu počeli dešavati mnogo prije izdavanja ekološke dozvole.

“Tražili smo da sud naloži preduzeću da stanje životne sredine vrati u prethodno, odnosno prije njihovih radova i djelatnosti”, kaže Dragana Stanković, advokatica koju su mještani Bistrice angažovali na ovom slučaju.

“Grad Prijedor i Republika Srpska nisu ništa uradili da zaštite mještane i to je razlog zbog kojih su i oni obuhvaćeni tužbom a bili su upoznati sa svim radnjama koje preduzima Drvo-Export”, istakla je Stanković.

“Ekološka dozvola nije izdata, iako ih je resorno ministarstvo prethodno obavezalo da pokrenu postupak njenog izdavanja. Ekološkom dozvolom se propisuju mjere zaštite životne sredine i način kako će se zaštiti građani”, naglašeno je na današnjoj konferenciji za medije koja je održana u Centru za životnu sredinu u Banjaluci.

Ona je istakla da je podnesena parnična tužba Osnovnom sudu u Prijedoru u kojoj je, između ostalog, zatražena zabrana obavljanja bilo kakvih aktivnosti i radova teslićkom preduzeću “Drvo-export”, jer ne posjeduje ekološku dozvolu.

“Radi se o pravu poštovanja doma i mirnog života, na zaštitu zdravlja, mirnu životnu sredinu, pravu na ljudsko dostojanstvo i mirno uživanje imovine. Tužbom je zatraženo da se mještanima nadoknadi nematerijalna šteta nastala kršenjem ovih prava”, dodala je Stanković.

Posebno je sporno, kako ističe, što je zbog prethodnih radova životna sredina na toj lokaciji izmjenjena i narušena, a nije utvrđeno prethodno stanje životne sredine, što je uvijek uslov kod dobijanja ekološke dozvole.

Iako su mještani Bistrice podnosili krivične prijave izazvanih radovima “Drvo-Exporta”, odgovor od nadležnih organa nikad nisu dobili.

“U prijavi dostavljenoj Okružnom javnom tužilaštvu u Prijedoru je tačno objašnjeno kako je došlo do zagađenja rijeke Crljeneče 3. oktobra 2023. godine. Trebalo je da se izvrši uviđaj na licu mjesta i analiza vode iz rijeke, kao i da se saslušaju mještani. Iako je proteklo više od tri mjeseca od prijave nije urađeno ništa od toga. Zakonom je propisano da se istraga uradi što prije, a u ovom slučaju to nije urađeno”, rekla je Stankovićeva.

Iako su Bistričani protestovali u više navrata i alarmirali javnost, reakcija nadležnih organa do sada nije bilo.

“Inspekcije su dolazile i odlazile. Mi smo shvatili da nije u pitanju samovolja pojedinca već je problem kompletan ustavno – pravni poredak. Gradonačelnik Prijedora Slobodan Javor obećao je podršku ali nam je vrlo brzo okrenuo leđa. Građani imaju utisak da su odbačeni. Sad smo u situaciji da naše porodice spakujemo i odemo u inostranstvo”, rekao je Zoran Ninić, mještanin MZ Bistrica.

On je rekao da će, ako treba, ići i do Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu.

“Imali smo indirektan pritisak od ministra (bezbjednosti u Savjetu ministara BiH) Nenada Nešića, sa kojim sam lično imao sastanak u Banjaluci gdje je tražio da se povučemo i da mi to ne možemo zabraniti. Šta ima ministar bezbjednosti sa eksploatacijom uglja?”, upitao je Ninić.

Podsjećamo, upravo je GERILA Nešića pitala da li je vršio pritisak na mještane Bistrice, ali je on to negirao i čak pitao “gdje se nalazi Bistrica”.

Redžib Skomorac, pravni savjetnik Centra za životnu sredinu, kaže da je prema njihovim saznajima situacija u Bistrici prvi slučaj u BiH u kojem je grupa građana ugrožena zbog dodjele koncesije.

“Radi se konkretno o nezakonitoj realizaciji koncesije. Iz tog razloga ovaj slučaj ima kapaciteta da se riješi”, zaključio je on.

Podsjećamo, upravo je redakcija Gerila nedavno objavila kratki film o dešavanjima oko rudnika lignita u Bistrici.

GERILA

The post Tužbe mještana Bistrice protiv Grada Prijedora, Republike Srpske i “Drvo-Exporta” zbog rudnika lignita first appeared on Gerila.info.

Uprkos epidemiji koronavirusa, postepeno ukidanje upotrebe uglja za proizvodnju električne energije u Evropi i dalje napreduje. Sredinom aprila, energetska grupacija Verbund konačno je ugasila posljednju austrijsku elektranu na ugalj u Melahu, a nekoliko dana kasnije ugašena je i elektrana Vartaverket u Stokholmu. To znači da devet zemalja EU sada proizvodi električnu energiju bez upotrebe uglja: Belgija, Austrija, Luksemburg, Švedska, Litvanija, Letonija, Estonija, Malta i Kipar. S druge strane, Francuska, Slovačka, Portugal, Velika Britanija, Irska i Italija odlučile su da do polovine decenije napuste upotrebu uglja za proizvodnju električne energije.

U EU je udio upotrebe uglja u proizvodnji električne energije već opao za trećinu u periodu i prije izbijanja epidemije korone, od 2012. do 2019. godine, ali to se uglavnom desilo zbog poteza država u zapadnoj i srednjoj Evropi. Zemlje na istoku i jugoistoku Evrope i dalje ne pristaju da se riješe uglja. Pet zemalja EU još uvek nije odredilo izlaznu strategiju za odustajanje od uglja: Poljska, Slovenija, Hrvatska, Rumunija i Bugarska. Statistički podaci pokazuju da je udio električne energije dobijene iz uglja u Bugarskoj čak porastao početkom 2019. godine.

Potencijalni kandidati za pristup EU sa Zapadnog Balkana takođe se nerado odriču uglja: Sjeverna Makedonija nastoji da odredi izlaznu strategiju do kraja godine; Albanija više ne koristi ugalj u proizvodnji električne energije, ali ima mnogo nafte, čiji je uticaj na klimu takođe kritičan.

U Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Srbiji ugalj i lignit čine polovinu u proizvodnji električne energije, prema podacima Međunarodne agencije za energetiku (posljednji podaci iz 2017). Na Kosovu skoro sva proizvedena električna energija zavisi od lignita, koji se smatra posebno štetnim za klimu zbog velike emisije CO2. Elektranu u blizini Prištine Svjetska banka je čak nazvala najgorim pojedinačnim izvorom emisije CO2 u Evropi. Britanski investitor Contour Global odbacio je dugoročne planove za novu elektranu Kosova e Re i žalio se zbog nedostatka političke podrške za kontroverzni plan prodaje električne energije od lignita susjednim zemljama. U međuvremenu, stara elektrana i dalje radi.

[pdf-embedder url=”http://www.gerila.info/wp-content/uploads/2020/05/Frankfurter_Allgemeine_Zeitung_-_12_05_2020.pdf”]

Međutim, zavisnost od lignita u procesu proizvodnje električne i toplotne energije je velika, ne samo na Kosovu. Ipak, prema novoj studiji u kojoj su energetski stručnjaci iz Beča, Budimpešte i Bukurešta detaljnije analizirali situaciju u tri zemlje EU, Rumuniji, Bugarskoj i Grčkoj, izlaz iz postojeće situacije je moguć. Vlada u Atini se već krajem prošle godine obavezala da će se odreći upotrebe lignita do 2028. godine – čime je preduzela veliki korak ka cilju EU da se smanje neto emisije ugljendioksida na nulu do 2050. godine.

Održavanje elektrana na ugalj u državnom vlasništvu u Bugarskoj i Rumuniji autori navedene studije vide kao bespotrebno trošenje javnih sredstava. Države podržavaju elektrane sa višemilionskim iznosima svake godine. Tako se 450 miliona evra godišnje izdvaja samo u Bugarskoj. U Rumuniji će elektrane na lignit postati neekonomične najkasnije u drugoj polovini ove decenije. To je u oštroj suprotnosti s planovima vlade da održi upotrebu lignita u sistemu do 2030-ih i dalje. Novac bi se mogao bolje uložiti u obnovljive izvore energije. S tim u vezi, epidemija korone mogla bi ubrzati odustajanje od uglja, a ne da ga uspori.

Međutim, promjena ne bi bila moguća bez javnih sredstava. Shodno tome, odustajanje od upotrebe uglja za proizvodnju električne energije u Bugarskoj i Rumuniji povezano je sa društvenim problemima, ranim odlaskom u penziju i prekvalifikacijom za desetine hiljada rudara kao i energetskim nesigurnostima za operatere elektrana i mreža. Štaviše, prema proračunima, cijena električne energije bi porasla za nekoliko godina. Trebalo bi vremena da se proizvodnja struje iz vjetra, sunca i gasa proširi i da se elektroenergetske mreže toliko dobro povežu sa susjednim zemljama da bi veća distribucija električne energije snizila cijene. Zemlje bivšeg istočnog bloka takođe smatraju nuklearnu energiju isprobanim sredstvom za sigurno snabdijevanje energijom.

Odustajanje od upotrebe lignita u Rumuniji, Bugarskoj i Grčkoj navodno bi koštalo 3,7 milijardi evra, što prestavlja samo dio troškova. Dvije pojedinačne stavke, kompenzacija za operatere elektrana i isplate naknade zaposlenima, iznose više od četiri milijarde evra. Evropska Unija bi trebala da bude glavni finansijer za energetsku obnovu na jugoistoku Evrope. Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen želi da obezbijedi 100 milijardi evra za “pravedno pretvaranje” u procesu snabdijevanja energijom kompatibilnom sa klimom.

The post Frankfurter Allgemeine Zeitung: Bolni oproštaj od uglja u Istočnoj Evropi first appeared on Gerila.info.