Upravo zbog toga je neformalna grupa građana “Za Plan” organizovala fokus grupu sa predstavnicima stručne javnosti, univerzitetskim profesorima, organizacijama civilnog društva i građanima, pokušavajući otvoriti pitanje kako danas izgleda urbanističko planiranje u Banjaluci i ko zapravo odlučuje o prostoru u kojem građani žive.

Tokom razgovora učesnici su ukazali na posljedice dugogodišnjeg neusvajanja novog Urbanističkog plana, od nekontrolisane gradnje i nestanka zelenih površina do sve izraženijeg osjećaja da se odluke donose iza zatvorenih vrata, bez stvarnog uključivanja javnosti i struke.

Posebno je naglašeno da javni prostor ne smije postati isključivo prostor profita.

“Zaključeno je da javni prostor mora ostati prostor javnog interesa, te da njegovo planiranje i uređenje zahtijeva odgovoran, transparentan i participativan pristup”, poručili su iz inicijative “Za Plan”.

Kao jedno od mogućih rješenja predložena je izmjena gradske Odluke o uređenju gradskog građevinskog zemljišta, kako bi buduće uređenje zelenih i javnih površina obavezno podrazumijevalo javne konkurse za idejna rješenja i uključivanje stručne javnosti u izbor najboljih projekata.

Građanska inicijativa “Za Plan” od odbornika Skupštine grada već duže vrijeme traži da se obustave donošenja novih regulacionih planova dok ne bude usvojen novi Urbanistički plan Banjaluke.

Iz “Za Plan” podsjećaju da važeći Urbanistički plan datira još iz 1975. godine, te upozoravaju da donošenje novih regulacionih planova bez dokumenta višeg reda predstavlja ozbiljan pravni i urbanistički problem.

“Grad ne treba da se gradi ‘od slučaja do slučaja’ — već na osnovu jasne i javne vizije budućnosti”, poručuju iz inicijative.

Uprkos tome, skupštinska većina je u martu ove godine usvojila izmjene još 22 regulaciona plana u gradu. Vlast je takve poteze predstavljala kao nastavak razvoja Banjaluke, dok struka i stanovnici Banjaluke upozoravaju da se zapravo radi o ubrzanom popunjavanju posljednjih slobodnih prostora u već formiranim naseljima.

Jedan od ključnih glasova struke posljednjih mjeseci je redovna profesorica na Arhitektonsko-građevinsko-geodetskom fakultetu u Banjaluci Brankica Milojević, koja upozorava da se urbani razvoj grada praktično tri decenije odvija bez strateškog plana.

Podsjeća da je posljednji ozbiljan pokušaj izrade Urbanističkog plana za period 2020–2040 zaustavljen nakon javnog uvida početkom 2022. godine, nakon čega je uslijedilo intenzivno usvajanje pojedinačnih regulacionih planova.

“Štetne posljedice ovakvog razvoja su već sada vidljive i ogledaju se u nekontrolisanoj ekspanziji stambene izgradnje, potpuno prepuštenoj zahtjevima tržišta i investitora, smanjenju zelenih površina, posebno u stambenim blokovima, nedostatku dječijih igrališta i sportskih terena, dječijih vrtića, osnovnih škola, nedostatku javnih prostora i sadržaja, ugrožavanju obale Vrbasa”, rekla je profesorica Milojević.

Građani koji se godinama protive novim gradilištima u naseljima poput Obilićeva-Mejdana, Rosulja ili Starčevice upozoravaju da infrastruktura više ne može pratiti tempo gradnje. Ulice su zakrčene, parking mjesta nestaju, zelene površine se smanjuju, a dječija igrališta postaju potencijalne građevinske parcele.

Istovremeno, iz inicijative “Za Plan” tvrde da institucije mjesecima izbjegavaju da jasno odgovore na pitanje zakonitosti usvajanja regulacionih planova bez Urbanističkog plana. Zbog toga su protiv gradonačelnika Draška Stanivukovića i načelnika Odjeljenja za prostorno uređenje Vuka Višekrune podnijeli i krivičnu prijavu, tvrdeći da je višegodišnjim usvajanjem spornih planova nanesena šteta javnom interesu i otvoren prostor za korist privatnih investitora.

NGG „Za Plan“ najavila je da će u narednom periodu nastaviti aktivnosti usmjerene ka zagovaranju institucionalnih promjena koje bi omogućile veće učešće građana i stručne javnosti u procesima urbanog planiranja u Banjaluci.

Dejan Rakita / GERILA

The post “Za Plan” okupio struku i građane: Banjaluka ne može dalje bez Urbanističkog plana first appeared on Gerila.info.

Povodom toga, razgovarali smo sa Vladimirom Topićem iz Centra za životnu sredinu, koji godinama prati ovu oblast.

Kako komentarišete sve što se dešava oko izgradnje mHE “Kužo”, posebno kad se uzme u obzir da je nedavno poništena ekološka dozvola za drugu mHE “Jovići”?

“Projekat mHE “Kužo” je star više od pet godina. Ranije se radilo o adaptaciji stare vodenice, a sada privatna firma planira dograditi objekat i napraviti malu hidroelektranu snage 249 kW. Iako se radi o minimalnoj snazi, radovi već sada donose štetu rijeci i njenom koritu. Lokalitet izvora Plive je planiran za uspostavljanje zaštićenog područja u rangu Parka prirode, a ima i veliki turistički značaj. Ovakvom gradnjom se uništava priroda, a građani nemaju nikakvu korist – osim što se otvara put za dalje devastacije.”

Da li postoji bojazan da će ovakvih projekata biti još u Šipovu, na Plivi i Janju? Da li je ovo obrazac koji bi mogao biti primijenjen i u drugim opštinama?

“Apsolutno. Trenutno imamo oko 20 aktivnih lokacija za koje se planira izgradnja elektrana, sve na osnovu starih koncesionih ugovora. Dobro je što novih koncesija nema i što su podsticaji ukinuti još prije tri godine, ali najveći problem su upravo stari projekti koji se recikliraju. Primjer iz Šipova pokazuje da čak i kad zajednica postigne pobjedu – kao u slučaju “Jovića” – investitori i dalje traže načine da proguraju druge projekte u blizini.”

Koliko je ovakav projekat opasan za samu rijeku Plivu?

“Ogromno je pitanje što se ovaj projekat nalazi tik uz izvor Plive, jednog od najvećih izvora pitke vode u Evropi. Udar na prirodni tok, nasipanje pijeska, preusmjeravanje – sve to ugrožava vodozahvate za piće i uništava lokalni biodiverzitet. Takođe, Pliva ima ogroman potencijal za ekoturizam, a hidroelektrane su nespojive s tim. Umjesto da se područje zaštiti, ono se pretvara u gradilište.”

Da li Zakon o koncesijama predviđa bilo kakve mehanizme u slučaju kašnjenja s realizacijom projekta?

“Zakon jeste jasan – ugovori podrazumijevaju rokove, uslove i obaveze. Međutim, imamo mnoštvo slučajeva gdje ništa od toga nije ispoštovano, a ugovori i dalje opstaju. Ministarstva i Vlada imaju zakonski osnov da raskinu te ugovore bez naknade investitorima, ali ne pokazuju volju. Mi smo slali inicijative Ministarstvu, Pravobranilaštvu, Komisiji za koncesije – sve uzalud.”

Imate li podatke o broju ovakvih slučajeva širom RS?

“Itekako. Osim Plive, imamo i ugovor za 7 hidroelektrana na Gornjoj Neretvi, zatim projekte na Sutjesci… U svim slučajevima smo dokumentovali propuste, ali vlasti nisu reagovale. To pokazuje da koncesioni sistem nije pod javnim nadzorom, već funkcioniše kao privatni dogovor investitora i institucija. Zato smatramo da je krajnje vrijeme za reformu koncesione politike, gdje će i javnost imati pravo glasa. Dok se u FBiH vrši zabrana, ostaju i stare koncesije na koje ćemo i dalje obratiti pažnju, a u Republici Srpkoj ćemo aktivno raditi da zaustavimo postojeće projekte jer su loši i jer postoji osnov da se ti ugovori raskinu ali i da zabranimo nove projekte.”

Primjer Plive postaje ogledalo šireg problema u Republici Srpskoj – institucionalne pasivnosti, političke sprege i ignorisanja glasova lokalnih zajednica. Dok se u Federaciji BiH usvaja zakon koji zabranjuje nove MHE, u Republici Srpskoj stare koncesije i dalje “žive”, uprkos dokazima o štetnosti.

Borba za Plivu je tek jedna u nizu, ali bi mogla postati presedan – ukoliko bude shvaćena ozbiljno.

Dejan Rakita / GERILA

The post Vladimir Topić, Centar za životnu sredinu: “Izgradnja mHe na Plivi nije kraj, nego reciklaža starih štetnih projekata” first appeared on Gerila.info.

ISTOČNO NOVO SARAJEVO – Pojedine zgrade u opštini Istočno Novo Sarajevo sagrađene su po želji investitora, odnosno spratnosti veće od dozvoljene. No, umjesto da nadležna inspekcija izađe na teren odbornici Skupština opštine Istočno Novo Sarajevo na sjednicama su naknadno usvajali izmjene regulacionog plana. Opštinsko zemljište prodavano je ispod svake cijene, a građevinski lobi u ovoj opštini upravlja lokalnom politikom.

Odbornik opozicije Natko Sudžuka svojevremeno je za naš portal rekao da se na ovaj način legalizuje kriminal, dodajući da nema ništa protiv investitora, ali je pitanje u čijem interesu rade- opštinske strukture, investitora ili građana.

“Investitor napravi zgradu mimo regulacionog plana koji se poslije izmjeni, to je nečiji dogovor”, rekao je Sudžuka.

Kada je opštinske zemlje ponestalo, krenula je borba za preostale lokacije. Jedna od atraktivnijih bila je ona u centru opštine, na kojoj je smješten nekadašnji industrijski giganta fabrika “FAMOS/MOFAS”. Da je odavno plan opštinske i gradske vlasti na čelu sa gradonačelnikom Istočnog Sarajeva Ljubišom Ćosićem, koji i dalje upravlja procesima u ovoj opštini, bio pribavljanje zemljišta govori i to da je Katić još 2020, pred izbore, pomenuo premiještanje fabrike na drugu lokaciju. Nakon tri godine radničke agonije i štrajkova namirena su dugovanja “FAMOS-a”, a polovinu zemljišta nekadašnje fabrike kupio je konzorcij firmi iz Istočnog Sarajeva koji namjerava graditi stambeno-poslovni kompleks.

Nakon propasti još jedne firme smještene u ovoj Opštini “RAOP-Energoinvest” zemljišta su se dokopali investitori. Vodeći među njima je bivši funkioner DNS-a Maden Lučić, brat bivšeg ministra za ljudska prava i izbjeglice Mladena Lučića koji je osumnjičen za zloupotrebu položaja i pronevjeru u službi. Rus Dmitri Kuznecov svojevremeno je tvrdio za portal Capital da je rasprodajom i na druge načine iz preduzeća „Energoinvest” izvučeno“ više od 280 miliona maraka koje su između sebe podijelili ljudi u Republici Srpskoj i ruski investitor. Na zemljištu još jedne ugašene firme “TAT”, firma bliska vlastima “UNITEC” gradi stambene objekte.

Dok su radnici fabrike “MOFAS” prije dvije godine mjesecima protestovali pred kapijom preduzeća načelnik Jovan Katić ministra privrede i preduzetništva Republike Srpske Vjekoslava Petričevića odveo u posjetu pogonu privatne radnje “Bobo Graf”. Ova firma svake godine od Opštine dobija posao nabavke promotivnog materijala.

Nezavršeni projekti i izvlačenje miliona

 Načelnik opštine Jovan Katić mandat je proveo ispunjavajući obećanja prethodnog načelnika Ljubiše Ćosića. Nijedan od obećanih kapitalnih projekata nije završen na vrijeme, a poslove su skoro uvijek dobijale firme bliske vlastima, no krenimo redom.

U centru opštine trenutno se grade Studentski dom i Rektorat Univerziteta u Istočnom Sarajevu. Zajedničko za ove objekte je to što je riječ o adaptaciji nekadašnjih vojnih objekata koji su postali vlasništvo opštine. No, obje zgrade su svojevremeno prodate privatnim licima, a kasnije preprodate Vladi RS koja je uložila novac u njihovu izgradnju.  Zanimljivo je da je zgradu planiranog Studentskog doma najprije Opština Istočno Novo Sarajevo prodala privatnom licu, firmi “PAVGORD”, za 520 hiljada maraka. Ista zgrada kasnije je preprodata Vladi Republike Srpske za potrebe izgradnje studentskog doma i to za milion i po maraka.  Gdje je završio ostatak novca niko ne govori. Odluka o izboru najboljeg ponuđača za adaptaciju zgrade donijeta je u septembru 2021. godine. Za izvođača radova izabrana je grupa ponuđača na čelu sa firmom “RADIS” d.o.o koja je gradila dijelom i pozorište, vještačko jezero, sankalište, osnovnu školu i mnoge druge projekte na području ove opštine. Vrijednost radova bila je 4.866.776 KM sa PDV-om, nakon čega su dobili još 950.000 KM za nepredviđene dodatne radove. Vlada RS dva puta je izdvajala novac za opremanje studentskog doma. Prvobitnih milion i po naprasno su nestali, početkom godine izdvojeno je novih 1 700 000 KM.

Iako godinama obećavan, rektorat je počeo da se radi tek u septembru 2022. godine kada je potpisan ugovor sa paljanskom firmom “Građenje” doo u vlasništvu Zorana Popića. Tada je najavljeno da vrijednost rekonstrukcije buduće zgrade rektorata i Muzičke akademije u Istočnom Sarajevu, koje je obezbijedila Vlada Republike Srpske iznosi 9.348.776,00 KM. Rektor UIS Milan Kulić prije par dana je trebinjskoj firmi “DINECO” dodijelio posao opremanja rektorata za šta će građani izdvojiti 1 500 000 KM.

Nakon 20 godina izgrađeno je i pozorište u Istočnom Sarajevu, opet sredstvima Vlade RS, Srbije i opštine. Zanimljivo je da je pored brojnih firmi, za opremanje pozorišta bila zadužena firma “URBANIS” u vlasništvu odbornika ove opštine Miljana Sladoja. No, tu niko nije vidio sukob interesa.

Opština Istočno Novo Sarajevo zadužila se samo ove godine četiri miliona za izgradnju bazena. Tender je dodijeljen grupi ponuđača na čalu sa pomenutom firmom “UNIOTEC” Slobodana Sladoja, koja je gradila i obdanište, no zbog malverzacija i žalbi drugih ponuđača u ovom postupku, Kancelarija za razmatranje žalbi poništila je ovaj tender i naredila ponovno pokretanje postupka javne nabavke.

“Brojne stranice izabranog ponuđača su nepotpisane, neovjerene sa inicijalima SS, pa je nejasno šta isto znači. Na stranici 15 ponude odabranog ponuđača nije naveden popust već je isti precrtan, a takođe i na stranici 21 ponude povjerljive informacije sve početne kolene su precrtane”, navedeno je u žalbi koja je prihvaćena.

Tokom ovog procesa i sam načelnik Opštine Jovan Katić prijavljen je policiji jer je onemogućio uvid u ponudu “UNIOTECA”. Iz Policijske uprave za SPIN info je potvrđeno da je načelnik prijavljen policiji te da je prijava proslijeđena nadležnom tužilaštvu koje na naše upite danima ćuti.

Iako se iz Opštine Istočno Novo Sarajevo hvale “istorijskim budžetom” od 27 miliona ove godine, čak 7.360.645 KM uplaćeno je raspodjelom sredstava od poreza na dobit od igara na sreću. Bez pomoći Vlade nijedan kapitalni projekat ne bi mogli uraditi. Paradoks je da dok Vlada RS pomaže razvoj opštine Istočno Novo Sarajevo na čijem čelu je SNSD-ov kadar, opština Istočna Ilidža nije dobila ni marke za izgradnju Gimnazije u ovoj opštini jer njom rukovodi SDS-ov načelnik Marinko Božović. Pored pomenutog kredita za izgradnju bazena od četiri miliona, skupština je dala saglasnost i za drugi kredit, odnosno dodatnih četiri i po milona maraka za rješavanje problema vodosnabdjevanja. No, bez obzira na to što je direktor Ljubiša Lalović obećao uredno snabdijevanje u narednih 10-20 godina, građani su trpjeli svakodnevne redukcije koje su tek nedavno ukinute. Važno je napomenuti i da je Katić dva mandata upravo bio direktor KP “Vodovod i kanalizacija” Istočno Sarajevo te da je bio u posjedu stručne analize iz 2011. godine kojom je navedeno da će opština u budućnosti ostati bez pitke vode i šta je potrebno uraditi da bi se ovaj problem sistemski riješio. Šta je načelnik Katić uradio? Zapošljavao pripravnike pred izbore, što je opozicija kritikovala na skupštinama tvrdeći da je javna tajna da u Vodovodu na “na jednoj stolici sjede tri radnika”.

Obračunavanje sa nepodobnim

 Načelnik Katić u Skupštini opštine ima apsolutnu većinu. Nakon što su mu se priklonilli odbornici DNS-a, koji suštinski nikada nisu ni bili opozicija, na drugoj strani ostala su samo tri odbornika SDS-a na čija pitanja i inicijative načelnik skoro nikada ne odgovara. Odbornici skupštine Opštine mahom su vd direktori javnih preduzeća ili su na nekim drugim funkcijama u javnim preduzećima. Većina njih u ovoj skupštini nikada se nisu javili za riječ.

Prijedlozi načelnika ne dovode se u pitanje, tako su iz ove opštine odlučili samoinicijativno skrivati informacije. Kome su dodijeli sredstva za podsticaj privrede i poljoprivrede građani ne mogu znati jer su se skupštinskom odlukom pokrili da se imena korisnika ne objavljuju iako je u pitanju javni interes. Dalje, ugovor o zakupu javnog parkinga koji su dali privatnoj firmi, i pored upozorenja Institucije ombudsmena za ljudska prava na pozive našeg medija, nisu htjeli dostaviti.

“Prije su plaćali u budžet opštine i to se pokazalo kao neefikasno, kao neekonomično, opština je bilježila gubitak iz godine u godinu”, rekao je svojevremeno Katić nakon jedne od sjednica SO navodeći da će opština prihodovati od zakupa parking prostora. Naknadno smo saznali da je Ugovorom o zakupu parkinga navedeno da će privatna firma uplaćivati 200.000 KM u budžet opštine na godišnjem nivou za zakup parkinga, no samoinicijativno, odnosno aneksom ugovora su godinama smanjivali iznos sredstava. Tako je sa 200 000 KM cifra spala na 130.000, ali ni toliko nije uplaćeno čime opština na ušrtb privatne firme oštećuje sopstveni budžet.

Načelnik Jovan Katić ne govori za naš medij, pitanja uspijemo postaviti samo na skupštinama. Doduše, nekada je davao izjave bez prisustva novinara SPIN Info, nekada napuštao govornicu, a jednom prilikom nas je predsjednik Skupštine Vedran Jovančić izbacio sa sjednice. Osim što krše Zakon o slobodi pristupa informacijama i ne odgovaraju na naša pitanja svojevremeno smo i izbačeni smo iz opštinskih prostorija.

SRC “Slavija” čiji je osnivač Opština Istočno Novo Sarajevo tužila je SPIN Info za klevetu. Iako je sud potvrdio da smo pisali istinu, iz opštine nikada nisu htjeli isplatiti troškove sudskog postupka za izgubljeni spor.

Posljednih mjeseci načelnik Katić je naročito vodio računa o svojoj promociji te opštinski budžet trošio na finansiranje odlaska penzionera na banjsko liječenje, oboljele od multipleskleroze, sufinansiranjem auto- škola i drugo zbog čega je u budžetu planirao više od million maraka ove godine za socijalna davanja. Iako je na osnovu našeg teksta prijavljen CIK-u, u funkcionerskoj kampanji nisu vidjeli ništa sporno. Kada je saznao da je jedini kandidat na izborima, aktivnosti su prestale.

Gušenje svake kritike dovelo je do toga da je načelnik Jovan Katić ispred SNSD-a i jedini kandidat na predstojećim izborima. No, načelnik ima drugo objašnjenje. Početkom izborne kampanje novinarima je rekao da činjenica da nema protivkandidata govori da se pokazalo da je u prethodne četiri godine dobro radio i da su to vidjeli svi politički akteri.

(misbih.ba)

The post PRIVREDA UNIŠTENA: Od izgradnje zgrada u Istočnom Novom Sarajevu korist imaju samo investitori first appeared on Gerila.info.

https://www.onlinepeticija.com/rijeke_su_ivot_potpii_peticiju_za_konanu_zakonsku_zabranu_malih_hidroelektrana_u_bih?fbclid=IwAR0NV84egvxGHX-QDKlL-V8TFHq6Ill-1uZyibTVpxz-Y3LCTG7TxAJni2U

Na današnji dan je prema Parlementu FBiH predato preko 50.000 potpisa ljudi širom BiH koji su godinama kroz razne peticije, građanske inicijative se borili i bore se protiv mHE, a uručeni su i dopisi preko 100 udruženja koji godinama apeluju da se zabrane male hidrocentrale u BiH.

Iz Fondacije za društvene promjene – ACT podsjećaju da je do sada izgrađeno 119 malih hidroelektrana u BiH i još najmanje 300-ak u različitim fazama planiranja i izgradnje, kao i da ove elektrane, do sada, proizvode mizerne količine električne energije (tek 2,54% u 2021. godini) i nepovratno uništenje 80-ak prelijepih rijeka i potoka.

“Korist od izgradnje mini hidrocentrala ima samo šačica već bogatih investitora, vlasnika malih hidroelektrana. Godišnje se od običnih ljudi, svih nas, uzima novac kroz naknadu za obnovljive izvore energije na računima za struju i milionski iznosi se daju vlasnicima malih hidroelektrana”, podsjećaju iz ovog udruženja.

23. juna 2020. godine Predstavnički dom Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine gotovo jednoglasno usvaja Zaključak o potpunoj zabrani izgradnje malih hidroelektrana na cijeloj teritoriji ovog entiteta. Vlada Federacije Bosne i Hercegovine u parlamentarnu proceduru uputila je Nacrt Zakona o dopunama Zakona o električnoj energiji u FBiH, koji predviđa potpunu zabranu izgradnje novih mHE, u skladu sa spomenutim zaključkom Parlamenta.

Spomenute zakonske izmjene usvojene su u formi nacrta u oba doma Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, u aprilu i decembru 2021. godine, nakon čega su održane i javne rasprave i konačni prijedlog Zakona upućen u parlamentarnu proceduru, što, de fakto, znači pola puta ka pravosnažnosti zakonskog rješenja koje će spriječiti izgradnju najmanje 100-ak novih mHE.

Naredni koraci koji predstoje ovom rješenju su usvajanje konačnog prijedloga Zakona o dopunama Zakona o električnoj energiji u FBiH u oba doma Parlamenta FBiH – Predstavnički dom i Dom naroda, kao i konačna zabrana gradnje malih hidroelekrana u cijeloj zemlji i zaštita naših rijeka kroz zaštićena područja!

GERILA.info

The post Parlamentu FBiH predato preko 50.000 potpisa za zabranu gradnje mHE u FBiH! first appeared on Gerila.info.