Naime, Republička geološka inspekcija pri Sektoru tehničke inspekcije – Odjeljenje Prijedor, eko aktiviste je obavijestila da nosilac geoloških istraživanja na lokalitetu „Petrovo“, bijeljinska kompanija “Lykos Balkan metals” posjeduje sve potrebne dozvole za izvođenje detaljnih geoloških istraživanja olova, cika, bakra, srebra, zlata i prateće asocijacije metala iz novembra 2024. godine. Ali…

Vanrednom inspekcijskom kontrolom utvrđeno je da nosilac geoloških istraživanja “Lykos” ne posjeduje licencu za geološka istraživanja, pa je te poslove povjerio privrednom društvu “Georesursi” iz Zvornika. A da je tom privrednom društvu nadležno Ministarstvo energetike i rudarstva RS izdalo licencu 09.06.2023., i da je ona važila do 09.06.2026.

Dakle, nosilac geo istraživanja ne posjeduje licencu za geo istraživanja, a zvorničkom preduzeću angažovanom da ih provede ona je istekla prije desetak dana!

Simptomatično je i da su vlasnici ”Georesursa” – a prema zvaničnim podacima iz APIF, prvi i u ulozi direktora, a drugi je zamjenik direktora u tom privrednom subjektu – Nenad Toholj i Boban Jolović.

Naime, njih dvojica su tačno prije četiri godine bili u središtu afere, kada je portal Antikorupcija.info razotkrio učešće dvojice tadašnjih rukovodilaca u Republičkom zavodu za geološka istraživanja RS, organizacionoj jedinici pod okriljem Ministarstva energetike i rudarstva RS, u poslovima privatne australijske kompanije. Objelodanivši da su Toholj i Jolović istovremeno i suakcionari u kompaniji “Lykos Metals Limited” i da su čak navedeni i u  njihovom tehničkom timu geologa, koji u geološkim istraživanjima na dijelu prostoru RS vodi programe rada na terenu.

“Navedena lica jesu zaposleni Republičkog zavoda za geološka istraživanja, a o njihovom udjelu u kapitalu “Lykos Metals Limited” nemamo nikakve zvanične informacije. O sukobu interesa nismo u mogućnosti da komentarišemo, jer ne raspolažemo neophodnim informacijama za utvrđivanje istog. Geološki zavod ne podržava ovakve ili slične aktivnosti zaposlenih i ograđujemo se od bilo kakvih istupa pojedinaca iz Zavoda, a koji nisu u skladu sa našim zvaničnim programom rada” – odgovorili su, tada, na upit, iz Geološkog zavoda RS.

Navedene informacije bile su i povod i današnjeg (18.06.2026.) reagovanja iz Ekološkog udruženja „Ozrenski studenac“ iz Sočkovca, opština Petrovo, koje je izrazilo ozbiljnu zabrinutost zbog nastavka obilazaka i aktivnosti na potencijalnim lokacijama nosioca Rješenja za izvođenje geoloških istraživanja, te, ponuda za kupovinu zemlje, iako i nosilac radova i republička vlast čitavo vrijeme tvrde da se radi samo o istraživanjima na području Sočkovca i Ozrena.

Ove aktivnosti nosilac Rješenja čini, iako su vidljive nezakonitosti koje čini ovom prilikom, a koje je naveo Republički tehnički inspektor u aktu od 15.06.2026.. Posebno zabrinjava činjenica da se sa aktivnostima na terenu nastavlja i u trenutku kada su u toku upravni i drugi zakonski postupci pred nadležnim organima…

Zbog toga svaka naredna aktivnost koju izvodi „Lykos“ unosi dodatnu nervozu u lokalno, a i šire stanovništvo Ozrena i Republike Srpske, otkrivanjem ovakvih nepravilnosti i kontroverznih činjenica koje prate aktivnosti geoloških istraživanja u čitavoj Republici Srpskoj a ne samo na Ozrenu” – stoji u obraćanju eko aktivista u svoje, ali i u ime mještana Sočkovca, a podržani su i od strane “bratskog” Ekološkog udruženja “Gostilj Ozren” iz Boljanića, Grad Doboj.

Udruženi, oni su, kako su naveli, pozvali sve nadležne institucije da osiguraju dosljedno poštovanje zakona i procedura, te da zaštite pravo građana da budu ravnopravni učesnici u procesima koji se direktno tiču njihove budućnosti. Istovremeno su apelovali i na sve uključene strane da pokažu odgovornost i uvaže činjenicu da s ovakvim načinom rada nijedna kompanija neće biti dobrodošla na Ozren.

“Zato, jer su se građani Sočkovca na referendumu u ogromnoj većini izjasnili protiv geoloških istraživanja, pri čemu je čak 98% izašlih građana izrazilo negativan stav prema planiranim aktivnostima. Takođe, odbornici Skupštine opštine Petrovo jednoglasno su zauzeli stav protiv ovih aktivnosti, dajući institucionalnu podršku volji građana. U toku je Upravni spor Opštine Petrovo protiv Ministarstva koji nije završen. Ozren nije protiv razvoja. Ozren traži poštovanje, odgovornost i pravo da odlučuje o svojoj budućnosti” – stoji u apelu sa Ozrena.

odgovorno.ba

The post Sporne i licence za geološka istraživanja na Ozrenu – apeli i ogorčenje eko aktivista first appeared on Gerila.info.

Inženjer i akvitista Zoran Poljašević u podkastu GERILE kaže kako je njihova namjera bila da se mirno okupe i iskažu svoje nezadovoljstvo zbog mogućeg rudarenja toksičnih ruda na Ozrenu.

„Na Ozrenu imamo pet godina problem sa jednom stranom kompanijom koja radi geološka istraživanja teških metala, nikla i kobalta. Takođe imamo problem i sa Ministarstvom energetike i rudarstva koje im uporno izdaje rješenja za ta geološka istraživanja. Pored toga mijenja se i zakon i to u korist investitora. Lokalna zajednica je izgubila mogućnost učešća u odlučivanju prilikom dodjele rješenja za detaljna geološka istraživanja“, kazao je Poljašević.

On podsjeća da je na teritoriji mjesne zajednice Sočkovac proveden referendum i da se 98 odsto stanovništva izjasnilo protiv tog projekta. Međutim, kompanija je najavila početak radova za 22. maj.

„Zbog toga smo najavili miran skup ispred Narodne skupštine Republike Srpske kako bi nas naši politički predstavnici bolje čuli i bolje vidjeli. Međutim, taj skup nam je zabranjen zato što nismo u skladu sa zakonom podnijeli prijavu za održavanje skupa i zato što „prema dobijenim operativnim informacijama među članovima udruženja ima lica koja bi u blizini štićenih objekata mogla biti okarakterisana kao interesantna sa aspekta ugrožavanja bezbjednosti“. Ko su ta lica? To su lica za koja prvi put čujem iz ovog rješenja“, rekao je Poljašević.

On dodaje da Ozrenci brinu o svom kraju, jer žele da žive u tim prelijepim selima u kojima postoji tradicija stara 300 godina. Ozrenski narod, kaže Poljašević, ima karakterističnu nošnju, karakteristične igre i pjesme, kao i običaje.

„Na relativno malom prostoru imamo i tri srednjovjekovna pravoslavna manastira koji su oblikovali tu kulturu. Mi smo od poštovalaca i Republike Srpske i Otadžbinskog rata postali neka vrsta terorista. Opština Petrovo je pokrenula i upravni spor na rješenje Ministarstva, jer postoje proceduralne greške i propusti. U Republici Srpskoj je razdvojeno istraživanje i eksploatacija rude“, istakao je Poljašević.

Na Ozrenu, naglašava Poljašević, živi jedna karakteristična zajednica sa svojim narodnim običajima i karakteristikama koje ih izdvajaju od ostalih grupa. To je, kako bi rekao lider SNSD-a Milorad Dodik, nacionalno blago.

„Ozrenci su nacionalno blago, a ne Milorad Dodik. Bojim se da nama probleme prave naši korumpirani predstavnici iz vlasti, odnosno ljudi iz kriminalnih grupa koji imaju uticaj na te vlasti“, smatra Poljašević.

Goran Dakić

The post GERILA Podkast Zoran Poljašević: Ozrenci su blago Republike Srpske, a ne Milorad Dodik! (VIDEO) first appeared on Gerila.info.

To se navodi u dopisu koji je ova kompanija 12. maja uputila Opštini Petrovo, načelniku opštine i nadležnom odjeljenju za prostorno uređenje i stambeno-komunalne poslove, a dopis je u Opštini Petrovo zaprimljen narednog dana.

U dokumentu koji potpisuje direktor Mladen Lujić, Lykos navodi da je nosilac prava na istraživanje po rješenju Ministarstva energetike i rudarstva Republike Srpske broj 05.04/310-638-5/24 od 11. marta 2026. godine.

„U skladu sa Zakonom o geološkim istraživanjima Republike Srpske i tačkom 7. Rješenja Ministarstva energetike i rudarstva Republike Srpske broj 05.04/310-638-5/24 od 11.03.2026. godine ovim putem Vas obavještavamo da od 22.05.2026. godine počinjemo sa izvođenjem radova“, navodi se u dopisu kompanije.

Ta najava stigla je u trenutku kada je protiv istog rješenja već pokrenut sudski postupak. Prema dokumentu koji je objavio predsjednik Mjesne zajednice Sočkovac Slobodan Sarić, Opština Petrovo je pred Okružnim sudom u Banjaluci podnijela tužbu protiv Ministarstva energetike i rudarstva RS, sa prijedlogom odgađanja izvršenja, radi poništenja rješenja kojim je Lykosu odobreno izvođenje detaljnih geoloških istraživanja.

Drugim riječima, dok se pred sudom osporava zakonitost rješenja, kompanija lokalnu zajednicu obavještava da namjerava početi radove.

Za Sarića, ali i veliki dio mještana Sočkovca, Kakmuža i okolnih ozrenskih sela, to nije samo pravno pitanje, već pitanje opstanka, povjerenja i elementarnog prava lokalnog stanovništva da odlučuje o prostoru u kojem živi i u kakvom orkuženju će ubuduće da živi.

„Sva naša dosadašnja pravna borba u cilju obustavljanja ovog nakaradnog “ projekta”, nije bila dovoljna da pomenuta kompanija konačno shvati da narod ovog kraja ne želi i ne odobrava njihove aktivnosti. Ovu borbu za svoja ljudska prava nismo mi željeli ,ona nam je nažalost nametnuta i nije pitanje više hoćemo li ili necemo da se borimo vec hoćemo li ili nećemo da postojimo“, napisao je Sarić.

Sarić je naveo da kompanija, najavom početka radova, ignoriše volju građana, proteste i javne skupove, jednoglasnu odluku Skupštine opštine Petrovo od 15. aprila 2026. godine kojom je izraženo protivljenje geološkim istraživanjima, kao i činjenicu da je raspisan referendum za 17. maj.

Priča je počela krajem marta, kada je australijska kompanija Yugo Metals LTD, registrovana u Pertu, objavila na Australijskoj berzi hartija od vrijednosti da joj je Ministarstvo energetike i rudarstva RS dodijelilo prava na projekat geoloških istraživanja metala na području Sočkovca. Tako da su ovu, za njih jako važnu informaciju, stanovnici Ozrena saznali su ne od institucija Republike Srpske, nego sa berzanske objave jedne strane kompanije, na internetu.

Uslijedili su sastanci u Petrovu, zahtjevi Ministarstvu da potvrdi ili demantuje informaciju, javni skup u Sočkovcu i sve jasnije protivljenje mještana. Na skupu održanom 4. aprila u Domu kulture u Sočkovcu, u organizaciji Ekološkog udruženja „Ozrenski studenac“, građani Kakmuža, Sočkovca i Karanovca poručili su da neće dozvoliti devastaciju Ozrena i da se protive bilo kakvim geološkim istraživanjima koja bi mogla voditi ka otvaranju rudnika.

„Neće o nama odlučivati Banjaluka i to iza zatvorenih vrata, krijući od nas, koji smo krvarili za ovaj Ozren“, bila je jedna od poruka sa tog skupa.

Ekološki aktivista Zoran Poljašević tada je upozorio da se priča o „samo geološkim istraživanjima“ ne može posmatrati odvojeno od potencijalne eksploatacije. Kompanije koje svoje projekte predstavljaju investitorima na berzi, kako je naveo, ne prikupljaju kapital zbog pukog istraživanja, nego zbog mogućnosti da jednog dana istražni prostor postane rudnik.

Upravo zato je izjava ministra energetike i rudarstva RS Petra Đokića, data na SET-u u Trebinju, dodatno uznemirila mještane. Đokić je tada rekao da Vlada RS podržava geološka istraživanja i da je pitanje eventualnog razvoja ležišta „drugo pitanje“.

„Ne ministre Petre Đokiću, to nije drugo pitanje, to je isto pitanje. I ključno pitanje“, odgovorio je Poljašević sa skupa na Ozrenu.

Za lokalnu zajednicu, najava Lykosa sada potvrđuje ono od čega su strahovali, odnosno da institucije i kompanija nastavljaju proceduru uprkos protivljenju Ozrenaca, i čak uprkos političkom stavu lokalne skupštine i uprkos tužbi koju je sama Opština Petrovo pokrenula protiv Ministarstva. Stav pobunjenih Ozrenaca podržao je i sam načelnik opštine Petrovo Ozren Petković, koji i sam pripada vladajućoj stranci u Srpskoj, odnosno SNSD-u, što samo po sebi, dovoljno govori.

Posebno je važno da se istražni prostor više ne predstavlja samo kao Sočkovac, već kao „Petrovo“. Aktivisti su i ranije upozoravali da promjena imena projekta, smanjenje ili redefinisanje obuhvata i korišćenje različitih pravnih subjekata mogu služiti kao način da se projekat koji je već izazvao otpor lokalnog stanovništva vrati u izmijenjenom obliku.

Yugo Metals je, prema ranijim objavama i dostupnim informacijama, faktički nastavio projekte koji su ranije povezivani sa Lykos Balkan Metalsom. Aktivisti tvrde da je riječ o pregrupisavanju istih interesa i istih rudarskih ambicija, sada prilagođenih berzanskoj komunikaciji i novim zakonskim okolnostima u Republici Srpskoj.

Za sada je jasno samo jedno: Lykos je najavio 22. maj kao datum početka radova. Opština Petrovo je tužila Ministarstvo. Građani su rekli da neće pristati. A Ozren, planina koja je već jednom natjerala institucije i investitore na povlačenje, ponovo ulazi u dane u kojima će se mjeriti stvarna snaga lokalne zajednice.

Dejan Rakita / GERILA

The post Lykos najavio početak radova na Ozrenu: Opština Petrovo tužila Đokićevo Ministarstvo, Ozrenci poručuju – “Dosta je bilo!” first appeared on Gerila.info.

Na meti SNSD načelnice male opštine Jezero ranije su bili novinari Gerila info koji su pisali o pobuni mještana Jezera i okolnih opština a zbog geoloških istraživanja koja se provode, između ostalog, i na području te opštine. Posljednja meta načelnice Jezera bila je novinarka Federalne televizije Senada Mujezinović koja je za emisiju Mreža te televizije radila priču o geološkim istraživanjima u toj opštini.

“Nakon emitovanja profesionalno odrađenog priloga u magazinu Mreža FTV-a koji se bavi geološkim istraživanjima na području Šipova i Jezera, a u kojem su zastupljene sve relevantne strane- uključujući predstavnike nadležnih institucija, lokalne vlasti, investitora, kao i građani i aktivisti- načelnica Ružičić je u video objavama na Facebooku i Instagramu optužila novinarku Mujezinović za neprofesionalizam i neetičko izvještavanje. U videu pod nazivom “Stop medijskom nasilju- mi smo u svojoj avliji” Ružičić je uputila niz poruka u kojima implicira da novinari nemaju šta tražiti na području “njene” opštine“, navodi se u saopštenju udruženja BH Novinari.

Iz BH Novinara ističu i da je nedopustivo da izabrani predstavnici vlasti koriste društvene mreže kao prostor za obračun sa novinarima umjesto da svoje primjedbe artikulišu kroz zakonom utemeljene procedure. Navode i da je posebno zabrinjavajuće to što Ružičić već duži vremenski periodu pribjegava javnom etiketiranju novinara koji izvještavaju javnost o geološkim istraživanjima u ovoj opštini.

Prije desetak dana u Jezeru je organizovan veliki protestni skup (za standarde te opštine) na kojem su građani ali i aktivisti iskazali nezadovoljstvo zbog geoloških istraživanja ali i ukazali na opasnosti koje donosi sventualna eksploatacija ruda na tom području, prije svega kada je rijeka Pliva u pitanju ali i generalno život ljudi u Jezeru, Šipovu, Jajcu ali i nizvodno u Banjaluci koja pije vodu iz Plive.

Različite stranice na Facebooku su nakon tog protesta etiketirale pojedince koji su prisustvovali tom skupu napominjući da pojedinci iz drugih opština nemaju šta da traže u Jezeru.

Saznajemo da je načelnica Jezera vršila ogroman pritisak na policiju u toj opštini da protestni skup ne bude dozvoljen ali policija to nije prihvatila jer za tako nešto nije bilo nikakvog zakonskog osnova. Skup je ipak umjesto ispred zgrade opštine održan na platou ispred osnovne škole u Jezeru.

Vladimir Kovačević, Gerila info

The post Ružičić nastavlja borbu protiv novinara first appeared on Gerila.info.

Pod sloganom “Pliva za život – ne za profit!”, nekoliko stotina građana okupilo se kako bi još jednom jasno poručili da ne pristaju na geološka istraživanja i mogući rudnik u neposrednoj blizini Jezera. Među okupljenima su bili mještani Jezera, Šipova, Mrkonjić Grada i Jajca, ali i aktivisti iz drugih krajeva Bosne i Hercegovine, od Ozrena, preko Fojnice do Bistrice kod Prijedora. Zajednička poruka bila je jednostavna i glasna: otpor nije završen, tek počinje.

Protest je organizovala Koalicija za Plivu, formirana sredinom marta ove godine, kada su se udruženja i neformalne grupe građana iz sliva Plive, zajedno sa Centrom za životnu sredinu, udružili sa ciljem zaštite rijeke od štetnih projekata – prije svega rudarskih i hidroenergetskih. Današnji skup bio je njihova prva velika zajednička akcija, ali po svemu sudeći ne i posljednja.

Jedan od prvih koji se obratio okupljenima bio je Tihomir Dakić iz Centra za životnu sredinu, koji je upozorio da se ljudi širom BiH već godinama suočavaju sa sličnim scenarijima – od Ozrena i Majevice do Jezera – te da je najveća opasnost upravo navikavanje na prijetnju.

“Ljudi se vremenom umaraju, navikavaju se na određene prijetnje i planove nekih ljudi, ali isto tako vidimo da se oslobađaju straha”, rekao je Dakić. Poručio je da se više ne smije ćutati dok se ključne informacije kriju od javnosti, podsjećajući da ni nakon višegodišnje pravne borbe građani i aktivisti nisu dobili potpune podatke o tome šta se tačno istražuje na ovom području.

On je ukazao i na ono što sve češće postaje politička i ekonomska matrica u BiH – predstavljanje eksploatacije kao investicije.

“Bosnu i Hercegovinu vide kao rudarsku zemlju. Kažu da je to investicija, a u suštini radi se o eksploataciji. Žele da izvuku dobit za sebe”, rekao je Dakić, dodajući da će mnogi takođe braniti ovu zemlju – bilo da je riječ o Jezeru, Ozrenu ili Majevici.

Njegova poruka bila je i poziv na izlazak iz pasivnosti – da se otpor ne vodi po kafanama, slavama i društvenim mrežama, nego na terenu, zajednički i javno, prije nego što, kako je rekao, “sutra bude kasno”.

Suzana Rajković iz udruženja Dolina Plive, je okupljenim građanima rekla je da je odrasla ispod Sinjakova i da se ovdje ne radi samo o problemu Jezera, nego o pitanju opstanka čitavog sliva Plive i Vrbasa.

“Naša Pliva je žila kucavica ovog kraja. Ona nas povezuje i okuplja. Naš glavni zadatak je da našoj djeci, našim unucima i potomcima ostavimo ovu prirodu onakvu kakvu su nama ostavili naši preci”, poručila je Rajković.

Upozorila je da eventualni rudnik ne bi ugrozio samo uski prostor Jezera, nego mnogo šire područje – od Mrkonjić Grada i Šipova do Jajca, Banjaluke i Laktaša. Posebno je naglasila da se ne govori o nekoliko stotina ljudi, nego o desetinama i stotinama hiljada onih koji zavise od vode iz ovog sliva.

“Ne dajmo Plivu, ne dajmo Otomalj, ne dajmo Đol, Plivska jezera, Plivski vodopad, Sinjakovo, Vrbas”, rekla je, pozivajući okupljene da šire priču i razbijaju strah.

Jedna od najsnažnijih poruka protesta stigla je od Radice Milanović, aktivistkinje i odbornice iz Jezera, koja je podsjetila da otpor ne traje od juče, nego godinama. Prema njenim riječima, problem nisu samo geološka istraživanja, nego način na koji se ona provode – “pod velikim velom tajne”, bez jasnih i potpunih informacija za stanovništvo.

“Nažalost, oni su već u završnoj fazi, a sutra nas može očekivati otvaranje rudnika teških metala. Svi dobro znamo šta to znači za stanovništvo Jezera i rijeku Plivu”, rekla je Milanović. Upozorila je i na licemjerje priče o turizmu, dok se istovremeno otvara prostor za projekte koji prijete da trajno unište prirodni ambijent.

“Oči nam mažu turizmom. Ko će doći da gleda jalovinu ili zagađenu Plivu? Ovo nije problem samo Jezera. Ovo je problem i Mrkonjić Grada, i Šipova, i Jajca, i Banjaluke”, rekla je ona.

Njena završna poruka bila je najglasnije dočekana među okupljenima: “Bez obzira na pritiske i razne ucjene, mi nećemo stati. Borba je tek počela. Neće kopati.”

Da posljedice mogućeg rudnika ne bi stale na administrativnim granicama opštine Jezero, podsjetio je i Velid Hrnjić, ekološki aktivista i planinar iz Jajca. On je naglasio da Pliva ne poznaje etničke i političke podjele, te da voda iz Jezera za kratko vrijeme stiže nizvodno do Jajca.

“Možete praviti granice i dijeliti ljude, ali kako ćete zaustaviti rijeku? Dokle je ona srpska, hrvatska ili bošnjačka?”, upitao je Hrnjić, podsjećajući da su rijeke trajale i prije država i granica i da su ih ljudi nekada koristili onoliko koliko im je za život trebalo.

U svom govoru otvorio je pitanje o političkoj odgovornosti, tvrdeći da su prirodna bogatstva doline Plive postala predmet trgovine. Podsjetio je i na sporazum koji su prije desetak godina potpisali načelnici iz sliva Plive, o očuvanju rijeke i njenog turističkog potencijala, pitajući šta je od toga ostalo kada se danas, umjesto zaštite, ponovo govori o centralama, istraživanjima i rudnicima.

Zoran Poljašević iz Ozrenskog studenca, koji je došao da podrži Jezero čak sa Ozrena, kaže da je došao da upozori da ista kompanija koja istražuje ovdje radi i naOzrenu.

“Ovo je biser Bosne i Hercegovine. Ovo je bajka. Mi kad se rodimo negdje, mislimo da je normalno da vam kraj kuće teče rijeka koju možete piti. Nema to svako”, rekao je Poljašević. Posebno je naglasio da je Pliva “nadnacionalna”, da su je ljudi zatekli i da su dužni da je takvu ostave.

“Nismo se bojali metka, nemojmo se bojati ni kamere, ni načelnice, ni političke bagre”, poručio je Poljašević.

Okupljenima je prenio i primjer opštine Petrovo, gdje su, kako je rekao, kompletno rukovodstvo opštine i svi odbornici glasali protiv geoloških istraživanja, iako je načelnik iz SNSD-a. Time je, bez uvijanja, poslao poruku i lokalnoj vlasti u Jezeru.

Važnu opomenu okupljenima uputio je i Zoran Ninić iz Bistrice kod Prijedora, čovjek iz sredine koja je već prošla kroz rudarski scenario i ostala sa devastiranim prostorom, zamućenom vodom i gorčinom da su institucije zakazale na svakom koraku. Njegovo obraćanje bilo je možda i najpotresnije, upravo zato što nije govorilo o onome što bi moglo biti, nego o onome što se već dogodilo.

“Mi iz Bistrice nismo uspjeli, zato smo danas ovdje da vama pomognemo da uspijete”, rekao je Ninić.

Govorio je o “udruženom zločinačkom poduhvatu” kompanije, lokalne i republičke vlasti, o obećanjima koja su ostala mrtvo slovo na papiru, o inspekcijama koje “nisu nadležne”, i o kraju u kojem je, nakon povlačenja mašina, ostao haos.

Njegova poruka građanima Jezera bila je jasna: ne smiju biti naivni, ne smiju čekati da problem dođe pred njihovu kuću, niti vjerovati da će ih sistem zaštititi sam od sebe.

“Najviše što možete da izgubite je život. A ako nemamo časti i dostojanstva, kakav je to život?”, rekao je Ninić.

Na kraju se okupljenima obratio i Jovan Todorović iz Šipova, iz neformalne grupe Čuvari Plive, koji je ukazao na možda i najveći problem – ćutnju onih kojih se sve ovo takođe tiče, ali ne dolaze na skupove i ne uključuju se dok prijetnja ne zakuca na njihova vrata.

“Veći problem od investitora, kojima se ne zna ni ime ni prezime, jesu ljudi koji ćute i neće da dođu”, rekao je Todorović. Poručio je da se borba neće završiti na Instagramu i komentarima, nego na terenu i kroz masovniji otpor. Posebno je upozorio na kontradikciju da se istovremeno govori o turizmu i ekologiji, a izostaje podrška skupovima koji upravo to brane.

“Ne možemo voditi ljude po rudnicima, jalovini i prljavim izvorima, a hvaliti se da smo Eldorado”, rekao je Todorović, dodajući da ovaj kraj može opstati samo kroz turizam, čiste rijeke i zdrav život.

Iza današnjeg protesta, međutim, ne stoji samo trenutni strah, nego višegodišnja priča o netransparentnosti, sudskim sporovima, pritiscima na aktiviste i sve jasnijem osjećaju građana da se odluke donose mimo njih. U Jezeru je otpor rudarskim planovima već mjesecima, pa i godinama, u direktnom sukobu sa politikom lokalne vlasti predvođene načelnicom Snežanom Ružičić. Aktivisti tvrde da su suočeni s pritiscima, pozivima, komunalnim taksama za transparente poput poruke “Yugo Metals go home”, te pokušajima da se svaki javni otpor predstavi kao incident ili politička kampanja.

U središtu cijele priče su dva istražna polja – Sinjakovo i Jezero. Situaciju dodatno komplikuje to što se dio terena preklapa, pa javnost teško može da razazna gdje se radi na osnovu važećih dozvola, a gdje ne. Istražno polje Jezero trenutno nema pravosnažno važeću dozvolu, jer su ranija rješenja Ministarstva poništena na sudu, dok za polje Sinjakovo postoji važeće rješenje iz decembra 2024. godine.

Na terenu to, međutim, izgleda mnogo jednostavnije i mnogo opasnije jer se bušotine se nalaze u neposrednoj blizini Plive, svega stotinjak metara od same rijeke i samog Jezera. Bušotina na Otomalju koja je trenutno aktuelna je dio istražnog polja Sinjakovo.

Dio šire zabrinutosti izaziva i način na koji se vodi cijeli projekat. Kompanija SNK Metali, koja je nosilac istražnih prava, povezuje se sa nekadašnjom grupacijom Lykos Metals, danas preimenovanom u Yugo Metals, rudarskom grupom oslonjenom na australijsko tržište kapitala i model tzv. junior mining sektora, u kojem vrijednost kompanija u velikoj mjeri zavisi od očekivanja investitora i rezultata istraživanja. Građani i aktivisti upozoravaju da se na terenu već dugo vodi jedna priča, a u papirima i saopštenjima druga.

Posebno uznemirujuća ostala su svjedočenja o korištenju vode iz rijeke Jošavke za potrebe bušenja na lokalitetu Kovačevac, kao i sumnje da otpadne vode nisu adekvatno tretirane. Mještani tvrde da su tokom radova primijetili zamućenje rijeke, dok su odgovori nadležnih ostali šturi i neuvjerljivi. U tome vide još jedan dokaz da se građanima ne govori puna istina.

Zbog svega toga današnji protest u Jezeru nije bio samo reakcija na jednu bušotinu, jedno rješenje ili jednu firmu već pokušaj da se zaustavi čitav obrazac po kojem se mala mjesta tretiraju kao prazni prostori za eksploataciju, a ljudi koji tu žive kao smetnja ili statistika na “putu prosperiteta”.

Na kraju skupa još jednom je pročitana i zajednička poruka protesta: zahtjev za hitnu i potpunu transparentnost svih rješenja, dozvola i rudarskih projekata vezanih za geološka istraživanja na području Plive, zahtjev za zaustavljanje svih hidroenergetskih projekata na ovoj rijeci, te poziv lokalnim vlastima da se jasno opredijele – za očuvanje prirodnih resursa i održivi razvoj ili za eksploataciju kroz rudarske i hidroenergetske projekte.

Ako je suditi po atmosferi iz Jezera, ljudi koji su danas došli svoj izbor su već napravili.

Otomalj nije samo lokacija za rudnik, a Pliva za njih nije resurs na papiru. Ona je voda, opstanak, pamćenje i budućnost. Zato je poruka sa protesta bila kratka, ali dovoljno jaka da odjekne i van ove male opštine – nećete kopati!

Dejan Rakita / GERILA

The post Građani sa protesta u Jezeru protiv rudnika i institucija koje ćute: Pliva nije na prodaju! first appeared on Gerila.info.

Okupljeni su jednoglasno podržali inicijativu da se o ovom pitanju ide na referendum, kako bi građani direktno odlučili o eventualnom otvaranju rudnika i nastavku istraživanja. Jasno je poručeno da Ozren neće biti prepušten odlukama koje se donose mimo lokalne zajednice.

“Neće o nama odlučivati Banjaluka i to iza zatvorenih vrata, krijući od nas, koji smo krvarili za ovaj Ozren”, poruka je mještana Ozrena.

„Situacija je krajnje ozbiljna i alarmantna. O našoj sudbini neko misli da odlučuje bez nas. To je krajnje drsko, bezobrazno i nedopustivo“, poručeno je iz Udruženja.

Zoran Poljašević iz Ozrenskog studenca je upozorio da priča o „samo geološkim istraživanjima“ ne može biti odvojena od planova za konačno otvaranje rudnika.

Poljašević je jasno stavio do znanja da kompanije koje na berzi predstavljaju projekte ne prikupljaju novac zbog istraživanja, već zbog eksploatacije. Kako je rekao, ono što se danas predstavlja kao istražni projekat, u suštini je najava rudnika.

„Ozren nije samo prostor na karti, nego mjesto gdje ljudi žive i od kojeg žive. Ako ovdje dođe do eksploatacije nikla i drugih metala, posljedice neće osjetiti samo Ozren, nego i svi gradovi koji zavise od njegovih voda i prirodnih resursa”, rekao je za Gerilu Poljašević, dodajući da kompanija već sada svjetskoj javnosti predstavlja resurse Sočkovca kao budući rudnik.

U emotivnom dijelu obraćanja, podsjetio je i na ratnu prošlost ovog kraja, poručivši da Ozrenci ono što su branili krvlju neće prepustiti interesima koji dolaze izvan zajednice. Naglasio je i da su stručne analize, poput onih koje je ranije iznijela Srpska akademija nauka i umjetnosti, upozoravale na ozbiljne posljedice eksploatacije nikla, uključujući devastaciju prostora i ugrožavanje voda.

„Ne možemo pristati na to da informacije o našoj zemlji saznajemo sa stranih berzi, dok naše institucije ćute. To je ponižavajuće za svakog čovjeka koji ovdje živi”, dodao je Poljašević za Gerilu.

Sličan ton imao je i Zoran Vasić, mještanin Sočkovca i ratni vojni invalid, čija je poruka bila jednostavna i direktna – protivljenje ovakvim projektima ne dolazi od juče.

On je podsjetio da je lokalno stanovništvo i ranije ustajalo protiv geoloških istraživanja i da se stav nije promijenio. Za njega je Ozren mnogo više od potencijalnog rudnika – riječ je o prostoru života, prirode i budućnosti.

Vasić ističe da Ozren ima alternativu rudnicima – turizam, prirodne resurse, poljoprivredu i banjske potencijale, poput Termi Ozren. „Ovdje ima mnogo toga što se može razvijati, osim rudnika. A ovo ne dolazi uopšte u obzir“, poručio je Vasić.

Podršku građanima dao je i načelnik opštine Petrovo Ozren Petković, koji je najavio raspisivanje referenduma, čime je lokalna vlast, barem deklarativno, stala uz stav mještana.

Skup u Sočkovcu pokazao je jedinstvo zajednice i spremnost da se aktivno uključi u donošenje odluka koje direktno utiču na njihov život. Međutim, ono što je prethodilo ovom okupljanju dodatno objašnjava zašto je reakcija građana bila ovako snažna.

Redakcija Gerile je upite sa konkretnim pitanjima još 27. marta uputila Ministarstvu energetike i rudarstva Republike Srpske, Opštini Petrovo, kao i kompaniji Yugo Metals, ali do trenutka objavljivanja ovog teksta odgovori nisu dostavljeni.

Alarm je, naime, upaljen krajem marta, kada je kompanija Yugo Metals LTD, registrovana u Pertu, objavila na australijskoj berzi da joj je Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske dodijelilo prava na projekat geoloških istraživanja metala na području Sočkovca, u opštini Petrovo.

Za mještane Ozrena, paradoksalno, to je bio prvi put da su uopšte čuli za takvu odluku. I to sa sajta australijske berze.

Uslijedile su reakcije ekoloških aktivista i lokalnih vlasti, koji su odmah uputili zahtjeve Ministarstvu energetike i rudarstva RS da potvrdi ili demantuje ove navode. Sastanak u opštini Petrovo održan je 24. marta, a istog dana i opština je zatražila zvanično pojašnjenje.

Odgovor, međutim, nije stigao.

Dodatnu težinu cijeloj situaciji daje činjenica da je Ministarstvo još 2022. godine poništilo ranije odobrenje za geološka istraživanja na Ozrenu, nakon snažnog otpora javnosti. Upravo zbog toga, povratak iste priče – sada kroz kompaniju koja je, kako tvrde aktivisti, povezana sa ranijim investitorima – kod građana budi sumnju da se projekat pokušava vratiti pod drugim imenom.

Ministar energetike i rudarstva Republike Srpske Petar Đokić nije odgovorio na upite mještana Ozrena i Opštine petrovo, ali je nedavno na održanom SET-u u Trebinju izjavio je da Vlada RS daje podršku svim istraživačkim projektima u oblasti geologije, uključujući i projekat geoloških istraživanja u Petrovu. On je istakao da su geološka istraživanja važna i da ih treba podržati na bilo kom lokalitetu, jer, kako tvrdi, ne predstavljaju nikakve probleme.

„A da li će se poslije toga ići u projekat razvoja tih ležišta, drugo je pitanje“, rekao je Đokić novinarima u Trebinju, odgovarajući na pitanje da li je data saglasnost kompaniji Yugo Metals za geološka istraživanja u Sočkovcu.

„Ne ministre Petre Đokiću, to nije drugo pitanje, to je isto pitanje. I ključno pitanje“, poručio je Zoran Poljašević sa skupa na Ozrenu, komentarišući Đokićeve riječi.

Kako upozorava Nataša Mazalica iz Centra za životnu sredinu, ovakvi slučajevi ukazuju na širi obrazac u kojem se lokalne zajednice sistematski isključuju iz odlučivanja o sopstvenim resursima.

„Donosioci odluka sistematski rade na tome da se lokalne zajednice u potpunosti isključe iz svih nivoa učešća u donošenju odluka“, navodi Mazalica.

Upravo zbog toga, skup u Sočkovcu nije bio samo reakcija na jednu informaciju, već izraz dugotrajnog nepovjerenja prema institucijama i straha da se odluke donose bez znanja i saglasnosti onih kojih se najviše tiču.

Za sada, odgovora na pitanja Ozrenaca iz Ministarstva nema, ali je odgovor sa Ozrena – jasan.

Dejan Rakita / GERILA

The post Ozrenci jednoglasni: „Ne damo Ozren“ (VIDEO) first appeared on Gerila.info.

Australijska kompanija Yugo Metals LTD, registrovana u Pertu, objavila je 23. marta 2026. godine da joj je Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske dodijelilo prava na projekat geoloških istraživanja metala na području Sočkovca, u opštini Petrovo. Ta informacija među stanovnicima Ozrena je popalila sve moguće alarme, pošto se već nekoliko godina o Ozrenu govorilo kao (najvjerovatnije) odbranjenoj planini od rudarskih prijekata.

Kako tvrde i aktivisti i lokalni predstavnici, o novom rješenju resornog ministarstva na čelu sa ministrom Petrom Đokićem ih niko prethodno nije obavijestio.

Istog dana kada je objava postala javna, predstavnici ekoloških udruženja o svemu su obavijestili rukovodstvo opštine Petrovo, nakon čega je već sutradan održan sastanak sa načelnikom, predsjednikom Skupštine opštine i odbornicima iz Sočkovca. Zaključak je bio jasan: od Ministarstva treba hitno tražiti zvanično objašnjenje i potvrdu da li je sporno rješenje zaista izdato.

Prema informacijama sa tog sastanka, predstavnici opštine tvrdili su da nisu dobili nijedan zvaničan dopis u vezi sa odobrenjem za geološka istraživanja. Dogovoreno je i da, ukoliko se informacija potvrdi, a sve su prilike da će biti tako, bude zakazana posebna sjednica Skupštine opštine Petrovo na kojoj bi odbornici zauzeli zvaničan stav.

To što lokalna zajednica o tako ozbiljnom pitanju saznaje iz objave jedne strane kompanije, a ne od institucija Republike Srpske, za mnoge na Ozrenu, pa i u cijeloj Republici Srpskoj i BiH, nije samo administrativni propust, već odavno poruka da se o njihovoj zemlji ponovo odlučuje bez njih.

Ekološki aktivisti podsjećaju da su se Ozrenci još prije četiri godine jasno usprotivili rudarskim projektima i da su tada, nakon snažnog pritiska javnosti, pojedina rješenja bila povučena. Sada, tvrde, gledaju povratak iste priče, samo pod novim imenom i u izmijenjenim pravnim okolnostima.

Posebnu sumnju među aktivistima izaziva razlika između ranije pominjanog obima istraživanja i onoga što se sada pojavljuje u javnosti. Kako navode, raniji projekti obuhvatali su znatno veće površine, dok se sada govori o području od svega deset kvadratnih kilometara. Upravo zbog toga dio njih vjeruje da je riječ o svojevrsnom „testiranju terena“.

„Sumnjivo je što se sada pominje znatno manja površina nego ranije. To liči na probni balon – da se vidi kakva će biti reakcija lokalne zajednice, pa da se kasnije ide sa širenjem projekta“, navode lokalni aktivisti.

Aktivisti tvrde da za kompaniju Yugo Metals nisu pronašli podatke u registru privrednih društava u BiH, te da je raniji projekat „Sočkovac“ sada predstavljen kao projekat „Petrovo“. Za njih je to još jedan razlog da sumnjaju da se iza svega krije pažljivo upakovan povratak rudarskih planova koji su već jednom izazvali snažan otpor stanovništva.

Na zvaničnoj stranici kompanije, uz objavu o odobrenju, prenesena je i izjava izvršnog i privremenog direktora Petra Tomaševića, koji je naveo da to predstavlja „odlučujući trenutak“ za Yugo Metals i da time dobijaju puni pristup unapređenju, kako je rekao, jednog od „najuvjerljivijih visokokvalitetnih polimetalnih sistema u Evropi“.

„Na tržištu gdje sigurna evropska opskrba kritičnim mineralima postaje sve više strateška, Sočkovac nudi rijetku priliku s visokim sadržajem, višestrukim robama i značajnim potencijalom za širenje“, ističe se u saopšenju kompanije.

Ali ono što se u jeziku berze predstavlja kao „prilika“, na Ozrenu se čita sasvim drugačije.

Ekološki aktivista Zoran Poljašević za Gerilu upozorava da se na Ozrenu ponavlja scenario od kojeg su mještani strahovali još prije nekoliko godina, ali sada u izmijenjenoj formi.

Kako kaže, iako se formalno činilo da se dio ljudi povukao iz projekata, u suštini je riječ o reorganizaciji istih struktura.

„Dešava se upravo ono od čega smo strahovali. Miloš Bošnjaković, koji je bukvalno protjeran sa Ozrena, a potom i izgubio rješenje za detaljna geološka istraživanja, zvanično se povukao iz projekta, ali samo kada je riječ o kompanijama koje su listirane na Australijskoj berzi“, navodi Poljašević u razgovoru za naš portal.

Prema njegovim riječima, nova kompanija Yugo Metals LTD nastavlja aktivnosti kroz već postojeće lokalne firme.

„Međutim, nova kompanija ‘Yugo Metals LTD’ nastavlja da radi sa preduzećima ‘Lykos Balkan Metals’ i ‘SNK Metali’, čiji je osnivač Bošnjaković. Riječ je o pregrupisavanju istih ljudi zbog potencijalnih akcionara na berzi i ponovnog pokušaja da dođu na Ozren“, ističe on.

Poljašević upozorava da su izmjene Zakona o geološkim istraživanjima Republike Srpske dodatno promijenile odnos snaga i suštinski smanjile uticaj lokalne zajednice.

Kako kaže, na Ozrenu se sada dešava presedan u odnosu na raniju praksu.

„Nakon dvije izmjene Zakona o geološkim istraživanjima, danas na Ozrenu imamo po prvi put slučaj da Ministarstvo energetike i rudarstva Republike Srpske izdaje jednoj stranoj kompaniji prava na istraživanja metala, iako su i mjesna zajednica i opština na čijoj se teritoriji nalazi istražno polje izričito protiv projekta“, navodi Poljašević.

Posebno problematičnim smatra način na koji se projekti razvijaju kroz berzanske mehanizme.

„Najveći problem je što kompanija već u fazi istraživanja rezultate objavljuje na australijskoj berzi i, ukoliko procijeni projekat kao finansijski opravdan, automatski stiče osnov za eksploataciju. U tom slučaju bi projekat najvjerovatnije bio prodat nekoj od velikih međunarodnih rudarskih kompanija poput Dandija ili Rio Tinta, a tada ga je gotovo nemoguće zaustaviti“, upozorava Poljašević.

On se osvrnuo i na izostanak reakcije lokalnih vlasti, podsjećajući da je načelnik Opštine Petrovo najavio da će zatražiti informacije od Ministarstva, ali da odgovora i dalje nema.

„Načelnik je obećao još u utorak da će tražiti informaciju o famoznom rješenju, ali se do danas nije oglasio, iako je već petak“, kaže Poljašević.

Za njega je posebno zabrinjavajuće to što građani ključne informacije o svojoj budućnosti dobijaju iz inostranstva, a ne od institucija.

„Ova situacija, gdje Ozrenci informacije o prostoru na kojem žive saznaju sa stranice Australijske berze, a ne od Opštine i Vlade Republike Srpske, dovoljno govori“, poručuje on.

„Nama u ovoj situaciji ne preostaje ništa drugo nego da se organizujemo i tijelima branimo svoju imovinu i svoj kraj”, zaključuje Poljašević u razgovoru za Gerilu.

Predsjednik mjesne zajednice Sočkovac Slobodan Sarić saopštio je građanima da su svi prisutni na sastanku bili protiv eventualnog izdavanja dozvole za geološka istraživanja i da će poštovati volju ljudi koji su ih izabrali da brane njihove interese.

Upravo zato među najvažnijim pitanjima koja danas lebde nad Ozrenom nisu samo ona da li je rješenje zaista izdato i ko ga je potpisao, nego i zašto lokalna zajednica o tome nije obaviještena, zašto eventualno odobreno istražno polje nije odmah vidljivo u zvaničnom katastru odobrenih istražnih područja i koliko još vremena institucijama treba da građanima saopšte ono što kompanija već predstavlja investitorima i berzi kao gotovu stvar.

Ako se potvrdi da je Ministarstvo izdalo rješenje, onda se s pravom postavlja pitanje zbog čega su opština Petrovo i lokalno stanovništvo zaobiđeni. Ako rješenje nije izdato, onda je pitanje još ozbiljnije – kako je moguće da kompanija takvu informaciju objavi na berzi i da za to ne snosi posljedice.

Vanredna sjednica Skupštine opštine Petrovo, koju lokalni predstavnici najavljuju ukoliko se informacije potvrde, mogla bi biti prvi odgovor na novi talas zabrinutosti Ozrenaca.

Nataša Mazalica iz Centra za životnu sredinu upozorava da se iza aktuelnih dešavanja ne krije izolovan slučaj, već dugotrajan obrazac u kojem se lokalne zajednice sistematski isključuju iz odlučivanja o sopstvenim resursima.

Kako kaže, iskustva iz posljednjih nekoliko godina, koliko traju geološka istraživanja i intenzivira se priča o kritičnim mineralima, jasno pokazuju smjer u kojem se kreću odluke vlasti.

„Donosioci odluka sistematski rade na tome da se lokalne zajednice u potpunosti isključe iz svih nivoa učešća u donošenju odluka, posebno kada je riječ o eksploataciji prirodnih resursa“, navodi Mazalica, dodajući da su izmjene Zakona o geološkim istraživanjima, ali i pokušaji kriminalizovanja klevete, „postavili temelje za brutalno odvajanje zajednica od prirode u kojoj i od koje žive“.

U takvom okviru, tvrdi, priča o rudnicima kao razvojnoj šansi nema uporište u stvarnosti.

„Rudnici neće donijeti nikakvu dobrobit ljudima, niti mogu biti zeleni ili ekološki. Ovakvim projektima puniće se džepovi prvo podobnih, a potom stranih kompanija kojima odlazi gotovo sav profit“, upozorava Mazalica.

Kao potvrdu navodi i aktuelne projekte u regionu, gdje se posljedice, kako kaže, već jasno vide.

„Na primjeru rudnika u Varešu možemo to posmatrati u realnom vremenu“, ističe ona.

Na kraju upozorava da problem nije samo u pojedinačnim projektima, već i u kapacitetima sistema koji bi trebalo da ih kontroliše.

„Sistem pod kojim funkcionišemo i država u kojoj živimo nemaju kapaciteta da na adekvatan način obezbijede očuvanje prirode i zaštitu ljudi“, zaključuje Mazalica.

Upite sa konkretnim pitanjima uputili smo Ministarstvu energetike i rudarstva Republike Srpske, Opštini Petrovo, kao i kompaniji Yugo Metals, ali do trenutka objavljivanja ovog teksta odgovori nisu dostavljeni.

Ko je Yugo Metals: Od Jezera do Sinjakova i Čajniča – mnogo projekata, ali i otvorenih pitanja

Australijska kompanija Yugo Metals Limited, registrovana u Pertu, djeluje u Bosni i Hercegovini kroz više povezanih pravnih subjekata, među kojima su sada najpoznatiji „SNK Metali“ d.o.o. Bijeljina i raniji projekti povezani sa kompanijom „Lykos Balkan Metals“. Yugo Metals je faktički nekadašnji Lykos, preuzeo je sve njegove projekte, a sa ovim projektom na Ozrenu, ako se potvrdi, i projekat firme Medeni brijeg na Sočkovcu.

U ranijem periodu ključna figura u projektima bio je Miloš Bošnjaković, često percipiran kao centralni operativni čovjek na terenu za mnogobrojne kontraverzne rudarske projekte u BiH , dok firmom sada upravlja Mladen Lujić, uz širi međunarodni menadžment koji vodi kompaniju prema investitorima i berzi.

Model poslovanja ostaje isti – kapital se prikuplja na berzi, a istraživanja se realizuju kroz lokalne firme koje formalno nose projekte. Upravo kroz takav model razvijaju se i dva najaktuelnija istražna polja u zapadnom dijelu Republike Srpske – „Jezero“ i „Sinjakovo“, koja se često u javnosti pogrešno poistovjećuju, iako je riječ o dva odvojena projekta koja graniče na planini Otomalj iznad samog Jezera, ali sa različitim pravnim statusom.

Istražno polje „Jezero“ nalazi se isključivo na teritoriji opštine Jezero i obuhvata istraživanja olova, cinka, bakra, barita i pratećih metala.

Ministarstvo energetike i rudarstva RS je 2022. godine odobrilo istraživanja, a zatim u dva navrata produžavalo rok – početkom i sredinom 2025. godine. Međutim, oba ta produženja su osporena na sudu. Okružni sud u Banjaluci je krajem 2025. godine poništio rješenja Ministarstva, prihvatajući tužbe Centra za životnu sredinu i građana. To praktično znači da, prema dostupnim informacijama, kompanija trenutno nema važeće rješenje za istraživanja na tom polju, a pokrenut je i postupak pred Vrhovnim sudom RS radi preispitivanja presude.

Za razliku od toga, istražno polje „Sinjakovo“ predstavlja zaseban projekat, teritorijalno mnogo širi, jer obuhvata opštine Jezero, Šipovo i Mrkonjić Grad. Fokus istraživanja ovdje je drugačiji – bakar, željezo i prateći metali – a i pravni status je drugačiji. Prvo rješenje izdato je 2021. godine i važilo je do sredine 2023, dok je novo rješenje izdato krajem 2024. godine i važi do kraja 2026. godine, za površinu od oko 49,5 kvadratnih kilometara.

Važno je napomenuti da na planini Otomalj, iznad Jezera, graniče ova dva istražna polja, a da aktivisti sumnjaju da se to zloupotrebljava pa istraživanja za Sinjakovo “pokrivaju” i granični dio i zalaze u istražno polje “Jezero” na Otomalju, u nepsorednoj blizini rijeke Plive, jezera Veliki i Mali Đol, ali i samog centra Jezera.

Treći važan projekat kompanije u Republici Srpskoj nalazi se u Čajniču, gdje Yugo Metals, prema vlastitim podacima, raspolaže istražnim područjem od oko 50 kvadratnih kilometara. Tu su, kako navode, identifikovane značajne koncentracije bakra, ali i zlata i srebra, što kompanija koristi kao osnov za dalja istraživanja. Ipak, i ovdje ključni podaci dolaze primarno iz izvještaja same kompanije, bez jasnijih javno dostupnih informacija.

Šta se desilo sa obećanjima o zaštiti Ozrena?

Prije samo deset mjeseci činilo se da Ozren ide ka zaštiti, a ne ka novom otvaranju prostora za rudarske projekte.

Skupština Grada Doboja je u maju prošle godine jednoglasno donijela odluku o proglašenju Ozrena za zaštićeno područje sa održivim korišćenjem prirodnih resursa, što je tada predstavljeno kao značajan zaokret lokalnih vlasti i važan korak ka očuvanju planine. Iako je riječ bila o najnižem, šestom nivou zaštite, i tada su i aktivisti i stručnjaci upozoravali da krajnji cilj mora ostati proglašenje nacionalnog parka, kako je i predviđeno Prostornim planom Republike Srpske.

Gradonačelnik Doboja Boris Jerinić tada je tvrdio da je zaštita Ozrena u interesu grada i Republike Srpske, dok su ekološka udruženja poručivala da njihova višegodišnja borba konačno daje rezultat. Upravo zato današnji povratak priče o geološkim istraživanjima u Sočkovcu, svega nekoliko mjeseci nakon takvih odluka i poruka, za stanovnike Ozrena djeluje kao nagli i duboko uznemirujući politički obrt.

Apsurdno – iako ta riječ u zemlji poput Bosne i Hercegovine odavno gubi na težini – Ozren je do juče predstavljan kao dragocjen prirodni rezervat koji treba sačuvati, a danas se ponovo pojavljuje u kontekstu istraživanja nikla, kobalta i drugih metala.

Dejan Rakita / GERILA

The post Ozren iz Australije saznao šta mu se sprema, mještani poručuju: „Izaći ćemo pred mašine“ first appeared on Gerila.info.

Drugim riječima – radovi su bili nelegalni.

Ovaj nalaz dodatno komplikuje ionako kontroverzan projekat planiranog rudnika hroma u Varešu, o kojem je Gerila već ranije pisala. Još u prethodnim mjesecima 50 organizacija civilnog društva iz cijele Bosne i Hercegovine, zajedno s mjesnim zajednicama iz sliva Krivaje, zatražilo je hitni raskid ovog koncesionog ugovora.

U međuvremenu, Federalno ministarstvo energije, rudarstva i industrije odbija staviti na uvid rješenje o odobrenju geoloških istraživanja na Duboštici i Tribiji. Aktivisti najavljuju da će i to pitanje završiti pred sudom.

„Pa potvrdile su se naše sumnje da su radovi na Duboštici obavljani bez valjanih dozvola, odnosno vodnih akata. Problem je što je već počinjena velika šteta na šumi, koja je isječena za potrebe bušotina“, poručili su iz UG „Fojničani“.

Prema dokumentaciji koju je Gerila imala na uvid, zahtjevi za inspekcijski nadzor slani su još tokom ljeta 2025. godine. U zahtjevu Mreže Aarhus centara upućenom Kantonalnoj upravi za inspekcijske poslove ZDK 30. jula 2025. godine tražen je „hitan inspekcijski nadzor“ nad radovima na lokalitetu Duboštica–Tribija . U dokumentu se navodi da se sječa šume i devastacija terena vrše „bez njihovog znanja i saglasnosti i bez obaveznih dozvola“.

Ipak, vodni inspektor je na teren izašao tek 5. februara 2026. godine – dva dana nakon što je zaprimljen zahtjev za pristup informacijama kojim je zatraženo da se precizira da li je postupano po ranijim prijavama i, ako nije, zašto nije. Prethodne prijave, prema dostupnoj dokumentaciji, upućivane su još u julu i novembru prošle godine. Na obe prijave, saznajemo, nije izašla nadležna vodna inspekcija.

Šest mjeseci bez reakcije, a onda nadzor – i potvrda da vodne dozvole nisu postojale.

Ovakav slijed događaja otvara pitanje institucionalne odgovornosti: da li bi nadzor bio izvršen da nije bilo formalnog zahtjeva za pristup informacijama? I koliko je radova već izvedeno prije nego što je inspekcija utvrdila ono na šta su lokalne zajednice upozoravale?

Projekat rudnika hroma u Varešu već mjesecima izaziva zabrinutost zbog mogućeg uticaja na šumske ekosisteme, vodotokove i izvorišta u slivu Krivaje, a prvenstveno za zdravlje stanovništva u radijusu od 120 km od planiranog mjesta istraživanja i potencijalne eksploatacije. Riječ je o području koje ima izuzetan značaj za lokalno stanovništvo, ali i širi ekološki kontekst.

Pitanje koje sada nadilazi sam projekat jeste – kako je moguće da istražni radovi započnu bez osnovnih vodnih akata? I ko je u institucijama bio dužan da reaguje ranije?

Investitor i dalje ćuti, a nadležna ministarstva selektivno odgovaraju na zahtjeve za informacijama, a ostaju činjenica da su bušotine izvedene, šuma posječena, a zakon, prema nalazu inspekcije, sada i zvanično, prekršen.

U zemlji u kojoj se koncesije često dodjeljuju bez ozbiljne javne rasprave i uključivanja lokalne zajednice u porocese odlučivanja, a inspekcije reaguju tek pod pritiskom, slučaj „Vareških Metala“ mogao bi postati presedan – ili još jedna potvrda da sistem funkcioniše tek kada ga neko natjera da radi.

Dejan Rakita / GERILA

The post Šest mjeseci bez reakcije, pa zabrana: Radovi za rudnik hroma u Varešu izvođeni bez vodnih dozvola first appeared on Gerila.info.

U kompaniji Yugo Metals Limited koja vrši geološka istraživanja na području Sinjakova u Jezeru najavili su sedmične sastanke sa zainteresovanim građanima. Sastanci se održavaju u prostorijama opštine Jezero. Juče je međutim došlo do incidenta kada većini zainteresovanih građana nije bio dozvoljen ulazak na sastanak. Od prisutnih građana obezbjeđenje kompanije je tražilo na uvid lične karte a prisustvo sastanku bilo je dozvoljeno samo onim građanima sa ličnom kartom iz Jezera. U međuvremenu traju istraživanja tla na Sinjakovu. Aktivisti upozoravaju da kompanija istraživanja tla vrši ne poštujući ekološke standarde a da se otpadne vode vraćaju u rijeku Jošavku koja se kasnije ulijeva u Plivu a kasnije u Vrbas.

Iz opštine Jezero rekli su nam da opština nije organizator sastanaka predstavnika kompanije i građana već da samo ustupa prostorije opštine.

“Juče su ekološki aktivisti i zabrinuti građani otišli na prethodno dogovoren sastanak sa Mladenom Lujićem, direktorom kompanije koja vrši geološka istraživanja na teritorijama opština Mrkonjić Grad, Šipovo i Jezero. Dočekalo nas je neprijatno iznenađenje. Vozač direktora Lujića nam je onemogućio ulazak na sastanak, sa obrazloženjem da je načelica Jezera donijela “Odluku” da na sastanku mogu prisustvovati samo ljudi koji imaju lične karte iz Jezera. Nije nam bilo jasno zašto građani Mrkonjić Grada, Jajca i Banja Luke ne mogu postaviti pitanja, ako se ovaj problem tiče svih nas. U Rješenju Ministarstva energetike i rudarstva stoji da se geološka istraživanja sprovode na teritorijama opština Mrkonjić Grad, Šipovo i Jezero. Jučerašnja dešavanja su pokazatelj diskriminacije koju načelnica konstantno sprovodi, jer svi znamo da mnogo Bošnjaka koji žive i imaju kuće u Jezeru, imaju lične karte Opštine Jajce. Osoba koja nas je legitimisala nema pravna ovlaštenja da to radi. Direktor nam je tokom prethodnog sastanka iznio niz dezinformacija. Počevši od toga, gdje odvoze otpadne vode. On nam je objasnio da se te otpadne vode odvoze na deponiju u Mrkonjić Grad. Dobila sam dokaz da te otpadne vode nisu odvezene na deponiju u Mrkonjić Gradu. Obzirom na boju kakvu je rijeka Jošavka imala danima, samo u svom donjem toku od dijela gdje se nalazi pumpa za vodu, pitam se da li su te otpadne vode možda završile u rijeci Jošavci koja se kroz 2-3 kilometra ulijeva u rijeku Plivu”, kaže za Gerila info Suzana Rajković iz udruženja građana “Dolina Plive”.

Direktor SNK Metali d.o.o. Bijeljina, kompanije koja vrši geološka istraživanja na području opština Jezero, Mrkonjić Grad i Šipovo, Mladen Lujić tvdi da nije bilo legitimisanja građana. Aktivisti tvrde da je njegov vozač i pripadnik ličnog obezbjeđenja branio ljudima da užu u kancelariju i legitimisao ih. Lujić, za Gerila info, tvrdi da je do svega došlo jer je bila zauzeta skupštinska sala pa je jučerašnji sastanak morao biti održan u manjoj kancelariji koja nije bila dovoljno velika da primi sve građane.

“Mi nemamo kancelariju u Jezeru, u fazi smo traženja adekvatnog prostora, pa smo od opštine dobili prostor u opštini. U dogovoru sa opštinom organizovali smo sastanke sa zainteresovanim građanima. Juče smo dobili manju kancelariju pa smo morali da puštamo po dvoje, troje ljudi. Iz tog razloga nije moglo kao prošli ponedeljak grupni sastanak. Vrlo smo radi da održimo sastanak u svakoj opštini dok ne otvorimo kancelariju. A onda je svako dobrodošao”, kaže Lujić.

On dodaje i da je insistirano da jučerašnjem sastanku prisustvuju samo stanovnici Jezera isključivo zbog nedovoljno velikog prostora.

Lujić, u razgovoru sa novinarom Gerila info, tvrdi da se istraživanja na Sinjakovu vrše u skladu sa svim pravilima. Tvrdi da se otpadne vode koje se koriste za hlađenje mašina prilikom bušenja odlažu u posebno napravljene bazene sa nepropusnim najlonom i da se kasnije odvoze na deponije.

Mladen Lujić ne želi, međutim, da kaže na koje deponije se odvoze otpadne vode.

Aktivisti tvrde da se otpadne vode nakon upotrebe vraćaju u rjeku Jošavku ili čak ispuštaju u zemlju. Navode da je Lujić, na jednom od prethodnih sastanaka, tvrdio kako se otpad odvozi na deponiju u Mrkonjiću. Iz komunalnog preduzeća Park MG potvrdili su da sa ovom kompanjom nemaju nikakav ugovor kao i da im nikakav otpad sa Sinjakova nije dovožen.

Aktivisti upozoravaju da se otpadne vode vraćaju u rijeku Jošavku koja se nalazi na oko osam stotina metara od istražne bušotine. Potvrđuju to fotografijama na kojima se vide dva crijeva koja vode od rijeke do bušotine i nazad ali i izuzetno zamućena voda nizvodno od bušotine.

Mladen Lujić direktor SNK Metala potvrđuje da se voda za hlađenje uzima iz rijeke Jošavke ali poriče da se istim crijevom nakon korištenja vraća u rijeku. Oba crijeva koja se vide na fotografijama vodu usmjeravaju samo u smijeru bušotine, tvrdi on.

“Ne vraća se voda u rijeku”, tvrdi Lujić.

Ne zna se, međutim, s obzirom da Lujić kaže da o tome ne može da govori gdje na kraju završava ta otpadna voda.

“Samo bog i načelnica Jezera znaju to”, kaže, kratko, Tihomir Dakić iz banjalučkog Centra za životnu sredinu.

U SNK Metalima tvrde i da su nedavno imali posjetu nadležne inspekcije koja je utvrdila da se istraživanja vrše u skladu sa propisma.

Vladimir Kovačević, Gerila info

The post BITKA ZA JEZERO: Ko i kako određuje ko smije da uđe u kancelarije opštine? Gdje završavaju otpadne vode sa bušotina? first appeared on Gerila.info.

Piše: Jelena Jevđenić

Kompanija SNK Metali d.o.o. Bijeljina, koja vrši geološka istraživanja u opštini Jezero, danas je u prostorijama Opštine održala sastanak sa mještanima o geološkim istraživanjima. Okupljenim mještanima, aktivistima i ekolozima je zabranjeno da prisustvuju sastanku ako nemaju ličnu kartu opštine Jezero.

Prema riječima prisutnih, obratio im se radnik obezbjeđenja investitora koji je rekao da je načelnica opštine Jezero donijela odluku ko može prisustvovati sastanku. 

Tihomir Dakić, predsjednik Centra za životnu sredinu iz Banjaluke kaže da im je rečeno da samo s ličnom kartom opštine Jezero i to dvoje po dvoje mogu da uđu na sastanak.

“Na poziv mještana opštine Jezero došli smo kako bismo razgovarali s predstavnicima Lykos kompanije i dobili neke informacije, na koji način i kakva istraživanja obavljaju na području opštine Jezero. Međutim, dočekalo nas je njihovo obezbjeđenje uz napomenu da je načelnica opštine Jezero donijela odluku da samo ljudi koji su iz opštine Jezero, koji imaju ličnu kartu opštine Jezero, mogu prisustvovati sastanku i to dvoje po dvoje. To je dosta loš prijedlog, jer sve opštine koje se graniče s opštinom Jezero i sve one koje su u slivu Plive, kao što su Banjaluka i Mrkonjić Grad, s obzirom da se jedan dio istraživanja vodi i na području opštine Mrkonjić Grad, imaju interesovanja i da čuju šta je plan kompanije”, navodi Dakić za Impuls.

Kontaktirali smo opštinu Jezero za komentar o ovom sastanku. Službenica iz kabineta načelnice Jezero nam je rekla da nema informaciju o ovom sastanku.

“Ja nemam informaciju o tome i ja vam lično ne mogu dati (informaciju). Iz Opštine, da li će vam iko dati informaciju, ne vjerujem, jer niko nije prisustvovao tom sastanku”, navela je službenica, a na naše pitanje da li je tačno da je načelnica donijela odluku o zabrani ona je kratko prokomentarisala da ne zna o tome ništa.

“To mi nije poznato. Ne znam ništa oko toga. Ja primam pozive, mejlove i to je sve od mene. Na koga da vas uputim, ni to ne bih znala da vam kažem”, navela je službenica iz kabineta načelnice koja se nije predstavila.

Zabranu da prisustvuje sastunku dobila je i delegacija iz opštine Jajce. Amila Hadžić, pomoćnica općinskog načelnika za privredu općine Jajce ističe da nisu mogli postaviti pitanja koja imaju u vezi ovog projekta, a tiče se građana Jajca.

“Mi smo pozvani od strane ekološkog udruženja na sastanak jer imamo i mi neke nedoumice  vezane za geološka istraživanja. To uopće nije bio sastanak, nego informativni razgovor. Mi nismo uspjeli pitati ono što bas zanima, i do sada nismo dobili nikakve informacije. Imaju li ikakve ekološke studije što će nam pokazati da to nije štetno za Plivu, jer građani Jajca tu vodu piju. Bilo kakvo zagađenje bi imalo ogromne posljedice na život, a da ne govorimo o turizmu i svemu onom na šta mi baziramo svoj razvoj”, naglašava ona.

Suzana Rajković, ekološka aktivistkinja iz Mrkonjić Grada, kaže da je prošlog ponedjeljka prisustvovala sastanku s investitorima, kada su dogovorili sastanak za danas.

“Obezbjeđenje investitora nam je reklo ispred opštine da ne možemo prisustvovati sastanku ako nismo mještani Jezera. Ja dolazim iz opštine Mrkonjić Grad, s obzirom na to da je bušotina trenutno udaljena svega kilometar i po od moje kuće, mog doma, vazdušnom linijom i manje od kilometar, ja sam i te kako ugrožena, možda više nego ljudi ovdje gdje se trenutno nalazimo”, navodi ona.

“Ako u rješenju Ministarstva energetike i rudarstva stoji da se geološka istraživanja vrše na teritoriji opštine Jezero, Šipovo i Mrkonjić Grad, na koji način ja ne mogu da budem prisutna i postavim određena pitanja”, pita se Rajković.

“Na području oštine Jezero živi svega 400 ljudi. Zato i jeste idealna opština od strane krupnog kapitala i investitora da se napadne i iskoriste prirodna dobra”, ističe Dakić.

(impulsportal.net)

The post “Ko nema ličnu kartu opštine Jezero ne može na sastanak”: Investitor kaže načelnica donijela zabranu first appeared on Gerila.info.