U kratkom druženju Cvijanovićeva je razgovarala s Makronom, uz prisustvo predsjednika Evropskog savjeta Antonija Koste i predsjednika Crne Gore Јakova Milatovića. Dok je predsjedavajuća Predsjedništva na konferenciji govorila o partnerstvu u cilju finansiranja održivog razvoja i poštivanju ustavne strukture BiH, zvanična saopštenja iz Francuske povodom sastanka nisu uslijedila, ali sama činjenica da je do susreta došlo baca novo svjetlo na spekulacije o mogućoj “političkoj tranziciji” unutar vrha SNSD-a.

Cvijanovićeva se u Sevilji pojavila uprkos činjenici da je od jula 2023. pod američkim sankcijama zbog, kako se navodi, potpune usklađenosti sa Miloradom Dodikom u donošenju zakona koji potkopavaju ustavni poredak BiH. Sankcije Velike Britanije na snazi su još od 2022. godine. Međutim, za razliku od Dodika, ona se ne nalazi pod sankcijama pojedinih država EU, što je omogućilo ovakav kontakt na visokom nivou.

Spekuliše se da je susret u Sevilji dio šire strategije testiranja tzv. “selektivnog dijaloga” sa političarima iz Republike Srpske, predviđenog nedavno usaglašenim non-paperom Pariza i Berlina. Taj dokument predlaže strože mjere protiv političara i institucija koje ruše Dejton, ali ostavlja otvoren prostor za saradnju s onima koji pokazuju konstruktivnost.

Već neko vrijeme u diplomatskim i analitičkim krugovima spekuliše se o scenariju u kojem bi Cvijanovićeva mogla preuzeti ulogu vodećeg pregovarača i lica SNSD-a prema Zapadu, dok bi Dodik zadržao kontrolu iz sjene. Susret s Makronom dodatno podstiče ove spekulacije, jer upućuje na spremnost dijela međunarodne zajednice da traži novog sagovornika u Banjaluci – onog ko ne nosi Dodikovu “toksičnost”, ali ima političku težinu i legitimitet.

Takva strategija bila bi u skladu s politikom “štapa i šargarepe” koju Pariz zagovara – zadržati pritisak kroz sankcije i blokadu sredstava za Republiku Srpsku, ali ostaviti izlaz za one koji pokažu volju da se vrate unutar okvira Dejtonskog sporazuma.

Za Milorada Dodika ovaj razvoj situacije nosi dvostruki izazov. S jedne strane, Cvijanovićeva bi mu mogla poslužiti kao korisna karika u kontaktima sa Zapadom, ali s druge, njen međunarodni kredibilitet može postati osnova za stvaranje nove, samostalnije političke pozicije unutar SNSD-a ili šire.

Za EU i SAD, susret u Sevilji bio je prilika da se provjeri da li postoji kapacitet za dijalog s Banjalukom izvan Dodikovog direktnog uticaja, bez narušavanja zajedničke politike prema BiH. Postavlja se pitanje da li je susret Željke Cvijanović i Emanuela Makrona početak procesa političke tranzicije u Republici Srpskoj ili tek pokušaj međunarodne zajednice da unese pukotine u monolitnu strukturu SNSD-a?

Gerila.info

The post Susret Željke Cvijanović i Emanuela Makrona u Sevilji: Nova etapa odnosa sa Republikom Srpskom ili privremeni signal? first appeared on Gerila.info.

Ništa nije bez razloga, a ni slučajno, ali je simptomatično kako se lider jedne partije koja u nazivu nosi ljevičarski prefiks “socijaldemokrata”, raduje uspjehu ekstremne desnice na netom održanim izborima za Evropski parlament.

Krajnje desno orijentisana Slobodarska stranka Austrije (FPO), sa vrlo kritičnim pogledom ka Evropskoj uniji, pobijedila je na izborima za Evropski parlament u toj zemlji ostavivši iza sebe konzervativnu Narodnu stranku, iz koje dolazi austrijski kancelar.

Dodiku odgovara rast ekstremne, a ponegdje i proruski orijentisane desnice, sa kojom održava i kontakte, ne bi li popustio pritisak evropskih lidera koji ga optužuju za secesiju, podršku Rusiji u ratu u Ukrajini i generalno, da je destabilizujući faktor u Bosni i Hercegovini.

Rast desničarskog populizma poput pandemije

Neočekivani zemljotres desničarskog populizma pogodio je i druge evropske nacije, među kojima su i zemlje koje vode glavnu riječ u Evropskoj uniji.

Uspjeh desničarskih partija na izborima za Evropski parlament naročito je uočljiv u državama poput Njemačke, Francuske, Italije i Holandije.

Alternativa za Njemačku (AFD) nadmašila je čak socijaldemokrate kancelara Olafa Šolca (Olaf Scholz).

Njegova partija je zauzela treće mjesto, a njemački desničarski AfD osvojio je glasova toliko da su stranku, čije pojedine lidere se povezuje i sa nacizmom, progurali na  drugo mjesto u Njemačkoj na evropskim izborima.

Šolc se tako našao na klimavim nogama, a demohrišćani (CDU) traže da se ispita podrška njemačkom kancelaru.

Evropski izbori su pokazali i duboku podijeljenost njemačkog društva. AfD praktično sada ima vodeću ulogu u saveznim državama koje su nekada  bile dio DDR-a.

Postizborna mapa čak sablasno podsjeća na poslijeratnu i hladnoratovsku podjelu Njemačke između zapadnih sila i tadašnjeg SSSR-a.

Makronovo ‘kockanje’ sa vanrednim izborima ne bi li se ‘iščupao’ od zagrljaja pobjede desničarke Le Pen

Francuski predsjednik Emanuel Makron (Emmanuel Macron) šokirao je javnost te zemlje najavljujući vanredne parlamentarne izbore nakon zaista velike pobjede koju je na evropskim izborima ostvarila Marin Le Pen (Marine Le Pen), liderka Nacionalnog okupljanja.

Dodatnu težinu daje činjenica da je Makron odluku saopštio u tv obraćanju iz Jelisejske palate svega sat vremena nakon zatvaranja birališta u Francuskoj i saopštavanja rezultata glasanja.

Najavljujući raspuštanje Parlamenta, Makron je rekao da će se dva kruga glasanja održati 30. juna i 7. jula, nekoliko nedjelja prije Olimpijskih igara u Parizu.

U svjetskim medijima potez Makrona se ocjenjuje kao ‘kockanje’ jer od rezultata izbora zavisi i njegov ostanak na mjestu francuskog predsjednika iako mandat ističe tek 2027. godine

Kako će izgledati Evropski parlament sa desničarima?

I pored uspjeha krajnje desnice, čini se da će opstati većina predvođena Evropskom narodnom partijom.

Odmah iza su i socijaldemokrate.

“Evropska narodna partija zadržava svoju prvu poziciju, dobija neka mjesta. Socijaldemokrate zadržavaju drugu poziciju, a takođe dobijaju i neka mjesta, što znači da je prvi put u posljednjoj deceniji da se ove dve dve najveće snage u parlamentu povećavaju a ne smanjuju. Dodavanjem (evropskih) liberala ova većina je iznad 400 mjesta”, potvrdio je portparol Evropskog parlamenta Žiom Duš Gijo (Jaume Duch Gillot).

Novi saziv EP imaće ukupno 720 evropskih poslanika umjesto dosadašnjih 705.

Stabilnu situaciju pokušaće da iskoristi dosadašnja predsjednica Evropske komisije Ursula von der Lajen (Ursula von der Leyen) koja je u predizbornoj kampanji bila na čelu liste evropskih narodnjaka, sa ciljem da osvoji novi mandat.

“Uvijek sam govorila da želim da izgradim široku većinu za jaku Evropu. Pokazala sam u svom prvom mandatu šta snažna Evropa može da postigne. Moj cilj je da nastavim ovim putem. Sa onima koji su za Evropljane, za Ukrajinu i za vladavinu zakona“, poručila je Lajen.

Stranke krajnje i ekstremne desnice u EP bi trebale imati nešto više od 200 poslanika, što ih praktično svrstava, ukoliko bi se desnica ujedinila, u drugu najjaču grupaciju.

To bi, po ocjenama analitičara,  moglo dovesti do toga da dobiju i značajnije funkcije u okviru parlamentarnih odbora, kao i pozicija izvjestilaca.

Čemu se nada Dodik od evropske desnice?

Dodikova stranka, SNSD, primljena je 2008. godine u Socijalističku internacionalu, međunarodnu organizaciju socijaldemokratskih stranaka.

Samo četiri godine kasnije, SNSD je izbačen iz te međunarodne organizacije.

Dodik se poslije toga okrenuo kontaktima sa desničarskim strankama u EU. Od svih, trenutno najbližu saradnju ima  sa mađarskim Fidesz-om, premijera Mađarske Viktora Orbana.

Sa Orbanom je Dodik izgradio prijateljske i poslovne veze na relaciji Mađarska-RS.

Orbanova vlada u više navrata do sada najavila je veto na svaki eventualni prijedlog da EU uvede sankcije Dodiku.

Evroparlamentarci francuskog Nacionalnog okupljanja, ekstremno desne stranke koju je do prije par godina vodila Marin  Le Pen, bili su u posjeti Banjaluci prilikom obilježavanja Dana RS, početkom 2022. godine.

Tijeri Marijani (Thierry Mariani) i Erve Živen (Herve Juvin) su se tada sastali sa Dodikom, a Marijani je istakao da “ima mnogo neistina koje se govore u Strazburu i Briselu” te da su došli u Banjaluku da utvrde istinu.

Tom prilikom Dodik je rekao da oni dijele “mnoge iste političke vrijednosti vezane za očuvanje identiteta, prava na pripadnost grupi, naciji, narodu i odbrani vrijednosti koje se promovišu u okviru tih zajednica“.

Marijani je od 2012. na čelu Udruženja za francusko-ruski dijalog, a 2015. je posjetio Krim zajedno sa ruskim zvaničnicima godinu dana nakon ruske aneksije ovog poluostrva.

Dodik je sa dugogodišnjim liderom austrijske Slobodarske partije (FPO) i vicekancelarom te države od 2017. do 2019, Hajncom-Kristijanom Štraheom (Heinz-Christian Strache) gajio dobre odnose.

Štrahe je podnio ostavku na mjesto u vladi i izbačen je iz partije nakon skandala sa video snimkom iz 2017, u kojem on nudi državne ugovore navodnom ruskom finansijeru.

Tokom svoje vladavine u stranci, Štrahe je sa Jedinstvenom Rusijom, Putinovom strankom, potpisao sporazum o saradnji.

Fidesz, Nacionalno okupljanje i FPO su glasali u EP i protiv izvještaja Evropske komisije o BiH, u kojem se između ostalog pozivalo na sankcije protiv Dodika.

Dodik je u Banjaluci u decembru ugostio i članove AfD-a, Olgu Petersen, Ulricha Singera i Yurija Christophera Koffnera.

Ugradnja Dodika u ‘desničarsku internacionalu’

Viši naučni saradnik na austrijskom Institutu za internacionalnu politiku i predavač na Unverzitetu u Beču Vedran Džihić ocijenio je za Gerilu da Dodik gradi odnose sa tzv. “desničarskom internacionalom” ne bi li dobio “ne prinanje RS, već bilo kakav ozbiljniji izlazak na međunarodnu scenu”.

Džihić ističe kako u nauci postoji nešto što bi se moglo nazvati “desničarska internacionala”, koja se proteže od Francuske, Njemačke, preko Austrije, Mađarske, do Zapadnog Balkana i jednim krakom gore ka sjeveru, ka Rusiji.

“U Evropskom parlamentu će, zbog rasta desnice,  biti više šanse da se recimo neke progresivne inicijative koje smo do sada imali, koje osuđuju taj nacionalizam, tu secesionističku retoriku, da se to na neki način spriječi, da se razvodni zajednički front EU. Toga će biti sve više i tu će Dodik pokušavati da ostvari svoje interese. Ali na nekom generalnijem nivou, na višem nivou je to manje više slična situacija kao što je to bila do sada”, ocjenjuje Džihić.

Za njega je ozbiljnije pitanje šta ukoliko Donald Tramp pobijedi na izborima u Americi, ili ako se AfD pojavi nakon izbora sljedeće godine u Njemačkoj kao relevantan faktor.

“E to bi onda mogao biti dodatni motiv u leđa za Milorada Dodika da krene možda još radikalnije putem ove secesionističke retorike”, smatra Džihić.

Trenutna situacija nakon evropskih izbora je, ističe Džihić, takva da zemlje kandidati za članstvo u EU sa Zapadnog Balkana ostanu u drugom planu, u ‘imitiranom’ procesu pristupanja i u sjeni Ukrajine.

Davidović: Apsurdna očekivanja da će nas ‘nova struktura’ lansirati u orbitu važnih igrača

Evropski parlament sa novim poslanicima prvu sjednicu bi trebao održati polovinom jula. Istovremeno počinju i pregovori o imenovanju novih predsjednika Evropske komisije i Evropskog savjeta, te prvog diplomate EU.

Do sada su se prvi ljudi institucija EU uvijek birali predstavnici političkih partija koje su dobile najviše glasova na izborima.

Igor Davidović, bivši ambasador BiH u EU, za Gerilu ocjenjuje kako nije došlo do dominacije, potpune prevlasti desnice, te da će ključ u provođenju politike EU i dalje biti u rukama Evropske komisije, te da se po pitanju Zapadnog Balkana neće mnogo mijenjati evropska politika.

“Desnica i nije mnogo zainteresovana za naglo ili da kažem za naročito proširenje EU na zemlje Balkana, ne toliko zbog svog stava, već zato što je Balkan turbulentno područje, naročito u posljednje vrijeme. Neće se desiti da nas zbog političkog razloga prime ili pozovu, neće nam vjerovatno dati skoro ni datum pregovora”, kaže Davidović.

Od BiH će se, po njegovom mišljenju, očekivati dalje ispunjenje uslova, ali je stava i da će Srbija biti u fokusu, od koje će se očekivati izjašnjenje da se odluči na koju će stranu, jer je Srbija jedan od ključnih i ekonomsko, ali i vojnih igrača na Balkanu.

Slika budućeg sastava Evropskog savjeta, kojeg čine predsjednici i premijeri zemalja članica EU ostaje pod upitnikom, zbog predstojećih nacionalnih izbora u zemljama u kojima bi se mogao očekivati i ulazak desničara u vlast.

Takva situacija bi mogla uticati i na politiku EU, jer Evropski savjet ima moć da određuje politički smijer Evropske unije. Odluke Evropskog savjeta su obavezujuće za sve institucije EU.

No, Davidović je mišljenja da može doći do konfiguracije “gdje će se pojačati zahtjevi” desničara u svim evropskim forumima, ali će i dalje preovladavati nastojanje da se postigne kompromis oko evropskih ciljeva.

“Sa naše strane apsurdno je očekivati da će neka nova struktura radikalno poboljšati vizuru EU prema nama ili će nas lansirati u orbitu važnih igrača ili faktora. Čestitka gospodina Dodika Slobodarima u Austriji u principu je verifikacija njegovog od ranije bliskog odnosa sa tom strukturom. Ali, koliko je ta struktura uopšte imala efekta u poziciji EU prema nama i koliko će ga eventualno imati, veoma je upitno i problematično jer je riječ o grupaciji koja ni u samoj EU ne uživa neku prestižnu reputaciju”, zaključio je Davidović.

Od mogućeg ulaska desničara u Evropski savjet strahuje se upravo u Ukrajini, jer među evropskim krajnjim desničarima ima i onih koji su proruski orjentisani. Upitno je i hoće li se mijenjati politika proširenja prema zemljama Zapadnog Balkana.

Pravo na evropskim izborima, koji su održani od 6. do 9. juna,  imalo je oko 360 miliona građana svih 27 članica EU. Glasao je oko 51 procenat registrovanih birača EU.

The post Odjeci izbora za Evropski parlament: Postaje li Evropa slika Dodikovih želja? first appeared on Gerila.info.

Emanuel Makron, osnivač stranke Republika u pokretu, koja se nalazi na političkom centru i zagovara ideologiju liberalizma i proevropeizma, inače svega onoga čemu se Dodik protivi, pobijedio je u drugom krugu francuskih predsjedničkih izbora i osvojio još jedan petogodišnji mandat.

U duhu “pragmatičnog realpolitičara” Dodik je odmah čestitao Makronu na pobjedi naglasivši da je ona bila i očekivana s obzirom na podršku koju Makron uživa, ne samo od političkih partija u vlasti i opoziciji, već i od naroda.

Nije propustio priliku da podsjeti na poziv na sastanak koji je predložio prošle godine.

“Ohrabruje Vaša izjava da ćete se zalagati za odbranu demokratije. S tim u vezi, dozvolite da podsjetim na moje pismo od 15. novembra 2021. godine, kojim sam Vam, u svjetlu trenutne političke situacije u Republici Srpskoj i BiH, kao i zapadnom Balkanu predložio održavanje sastanka”, istakao je Dodik u pismu.

Dodik je dodao da Francuska spada u red najvažnijih spoljno-političkih i trgovinskih partnera BiH, te se stoga nada aktivnom angažmanu francuskog predsjednika Makrona u rješavanju složene političke situacije u BiH. Istakao je da je Francuska potvrđeni prijatelj područja zapadnog Balkana i pojedinačnih zemalja koje ga čine, konstatujući da su BiH i regionu, a naročito narodima koji u njoj žive, potrebni mir, napredak i pomoć dobronamjernih partnera.

“Razumijevanje i podrška Francuske i Vas kao lidera od neizmjerne je važnosti u navedenom kontekstu”, naveo je Dodik.

Mudre i odmjerene poruke, mogli bi zaključiti na prvu. Međutim, Dodik je prije samo tri mjeseca na proslavi Dana Republike Srpske ugostio političare koji predstavljaju suštu suprotnost svega za šta se zalaže Emanuel Makron.

Na proslavi Dana RS su, na poziv Dodika, prisustvovali francuski desničari Tjeri Marijani, Erv Živen, Andrea Kotarak i Selin Porket. Marijani je, inače, bliski saradnik desničarke Marin Le Pen, Makronovog protivkandidata na predsjedničkim izborima.

Ideje koje zagovaraju desničari koje je Dodik ugostio – nacionalizam, izolacionizam, šovinizam i ksenofobija, predstavljau opozit idejama koje zagovara Makron, ali je Dodik ipak, u maniru “vještog političkog akrobate”, skočio sa “babe na žabe” i, dok se jednom rukom grlio sa Makronovim ideološkim protivnicima, drugom rukom je pisao čestitku reizabranom predsjedniku Francuske.

Pragmatično, reći će neki. Međutim, Dodikov potez možemo posmatrati i kroz prizmu licemjerja, neprincipijelnosti, ali i straha od mogućih posljedica zbog zagovaranja destruktivnih političkih ideja. Dok mu američke i britanske sankcije “vise nad vratom”, a njemačke “kucaju na vrata”, Dodik nastoji koliko-toliko da se predstavi kao političar spreman na razgovor a ne kao “politički slon u staklarskoj radnji”, što njegova djela pokazuju.

Od nekadašnjeg “daška svježeg vjetra na Balkanu“, Dodik se vremenom pretvorio u šovinistu, ksenofoba i izolacionistu koji nije skrivao naklonost prema retrogradnim istomišljenicima.

https://www.gerila.info/naslovna/sastanak-predsjedavajuceg-predsjednistva-bih-sa-viktorom-orbanom-dodikov-triling-autokrata/

Iako je čestitao Makronu, “srce bi mu više zaigralo” da je pobijedila Marin Le Pen. Međutim, šta je tu je. Nije “kraj svijeta”, postoje i drugi šovinisti kojima može dati podršku.

“Šovinistički tim” je juče, inače, pored Francuske, izgubio i u Sloveniji. Stranka Janeza Janše, koga je Dodik podržao, izgubila je na parlamentarnim izborima. Dodiku sada ostaje da daje podršku Putinu, Orbanu, koji je nedavno pobijedio u Mađarskoj, i Erdoganu, provjerenom “trilingu autokrata”.

Gerila.info

The post Dodikova “realpolitika”: Druženje sa francuskim ekstremnim desničarima i čestitke Makronu first appeared on Gerila.info.